۳۱۶
۱۰۴
راسا: زیبایی‌شناسی در فلسفۀ هندو

راسا: زیبایی‌شناسی در فلسفۀ هندو

پدیدآور: سوزان شوارتز ناشر: پرماتاریخ چاپ: ۱۴۰۰مترجم: هومن بابک مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 3ـ0ـ95979ـ622ـ978 تعداد صفحات: ۱۸۴

خلاصه

در نگره‌های فلسفۀ زیبایی‌شناسی هندو واژه‌ای به گستردگی «راسا» استفاده نشده و معانی بی‌شماری که در فلسفه و سنت و آیین از آن به دست داده شده است، شاید در دنیا همتا نداشته باشد.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

راسا از بنیادی‌ترین مفهوم‌ها در سنت هندی به‌ویژه در هنرهای اجرایی است. پژوهشگران علم بدیع در ادبیات سنسکریت، «کاویا» یا شعر را در دو بخش می‌دانند: کاویایی که در اشیاء است (یعنی آنچه می‌توان دید) و کاویایی که شراویا است (یعنی آنچه می‌توان شنید). در نمایش، در اشیا بر شراویا برتری دارد؛ زیرا توانایی آن برای انتقال حس لذت و سرور دوبرابر است. پس از این دیدگاه، قدرت ادبیات و هر آنچه شنیدنی است، در انتقال حس لذت کمتر از دراشیا است. در نتیجه در فلسفۀ زیبایی‌شناسی هندی نمایش را بهترین شکل ارائۀ شعر و ادبیات می‌دانند.

در هند باستان انتقال احساس و در نهایت ایجاد راسا اوج ساخت‌وپرداخت نمایش بود و بنا بر گفتۀ بهاراتا در «ناتیاشاسترا» برهما پنجمین ودا را به نام «ناتیاودا» و برای بهره‌برداری همۀ کاست‌های آیین هندو آفرید. این رساله شیوه‌های هنرهای اجرایی و اصول آن را بازگو می‌کند. برهما برای سرایش ناتیاودا، پاتریا را از ریگ‌ودا، پاتهیا گیتا را از ساماودا، آبهینایا را یاجورودا و راسا را آتهارواودا گرفت و گرچه این رساله در تاریخ گم شده است، کارکردهای آن به‌ویژه در هنرهای اجرایی تا امروز ساری و جاری است.

در نگره‌های فلسفۀ زیبایی‌شناسی هندو واژه‌ای به گستردگی «راسا» استفاده نشده و معانی بی‌شماری که در فلسفه و سنت و آیین از آن به دست داده شده است، شاید در دنیا همتا نداشته باشد. در تاریخ شعر سنسکریت واژه‌های یافت نمی‌شود که تا این اندازه محل بحث و استدلال بوده باشد. در سنت هندی واژۀ راسا را هم دربارۀ مزه به کار می‌برند و هم دربارۀ تجربۀ متعالی امر قدسی در عمیق‌ترین حالات مراقبۀ یک یوگی و هم دربارۀ لذت برآمده از هنر و مانند آن. در همۀ این موارد راسا به لذت اشاره دارد؛ لذتی که در سطوح مختلف و بر اساس چگونگی‌های روحی و ذهنی مخاطب تجربه می‌شود.

نویسنده در این کتاب کوشیده راسا را به ساده‌ترین شکل ممکن و بدون به‌کاربردن واژگان سخت‌خوان و دور از ذهن سنسکریت تعریف کند. این کتاب از چهار بهره تشکیل شده است. در بهرۀ نخست، نویسنده به تبیین مفهوم راسا در ذهن هندو می‌پردازد. بهرۀ دوم نخست زیرساخت‌های معنایی راسا را بررسی می‌کند و سپس به آراء برخی فلاسفه در نسک‌ها و رسائل نگاهی گذرا می‌اندازد. بهرۀ سوم با مبنا قراردادن نمایش، رقص و موسیقی، بازتاب راسا را در هر کدام از این هنرها بررسی می‌کند و چگونگی چفت‌وبست زیبایی‌شناسی هندی را در ساختار سنت‌های اجرایی می‌شکافد. اما بهرۀ چهارم با نگاهی نقادانه، دگرگونی هنرهای اجرایی در جوامع هندی مدرن را به چالش می‌کشد. در این کتاب نویسنده کمتر به آرای فلاسفۀ بعد از بهاراتا مونی، نخستین کسی که نگرۀ راسا را شرح داد، رجوع می‌کند و دربارۀ نگرش‌های کاربردی هنرهای اجرایی برای به ثمر رسیدن راسا نیز سخنی به میان نمی‌آورد؛ گرچه این امر از مهم‌ترین مباحث دربارۀ راسا و ویژگی‌های آن است.

نویسنده در پایان کتاب واژه‌نامه‌ای ارائه می‌دهد که در آن برخی واژگان ناآشنای متن را توضیحی یک خطی شرح داده است؛ همچنین شرحی بر جغرافیا و تاریخ و اصطلاحات ساحت اسطوره‌ها، آدمیان و شهرها و کشورها و صاحبان آثار و آنچه نوشته‌اند، ضروری می‌نمود که در پایان هر بهرۀ کتاب گرد آمده است.

فهرست مطالب کتاب:

سخن مترجم

دیباچۀ نویسنده

بهرۀ نخست: پدیدارشدن مزه‌ها

بهرۀ دوم: راسا در نگره: متون و رسالات

بهرۀ سوم: راسا در تجربه: نمایش، رقص و موسیقی

بهرۀ چهارم: دگردیسی در زمان و مکان

واژه‌نامه

فهرست منابع

نمایه

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

کتاب چهارخطی؛ کندوکاوی در تاریخ رباعی فارسی

کتاب چهارخطی؛ کندوکاوی در تاریخ رباعی فارسی

سیدعلی میرافضلی

این کتاب، مجموعۀ 101 یادداشت کوتاه است که طیف متنوعی از موضوعات را در حوزۀ رباعی فارسی دربرمی‌گیرد.

یک آسمان پرواز (مجموعۀ اشعار)

یک آسمان پرواز (مجموعۀ اشعار)

محمدعلی مجاهدی (پروانه)

این کتاب مجموعۀ اشعار شاعر معاصر، محمدعلی مجاهدی است.

منابع مشابه بیشتر ...

قصۀ ما به خر رسید: خر و خرپژوهی در شعر فارسی

قصۀ ما به خر رسید: خر و خرپژوهی در شعر فارسی

غلامعلی گرایی، زهراسادات حسینی

خرپژوهی در شعر طنز فارسی یکی از زمینه‌های طنز بوده که باید به‌جد مورد تحقیق و پژوهش قرار می‌گرفت. نو

خردسنج

خردسنج

محمود شهابی خراسانی به کوشش علی اوجبی

«خردسنج» نخستین اثر منطقی زنده‌یاد شهابی به شمار می‌رود که برای نخستین بار منتشر می‌شود. آنچه این اث