۲۵۰
۱۵۵
طنزهای باستانی؛ البته دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی

طنزهای باستانی؛ البته دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی

پدیدآور: محمدولی سهرابی‌ اسمرود ناشر: اطلاعاتتاریخ چاپ: ۱۴۰۲مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۲۵شابک: 4ـ202ـ435ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۶۸۰

خلاصه

شادروان باستانی پاریزی معتقد بود هر صفحۀ کتاب بشر، خودش یک نوع طنز است. در این کتاب محمدولی سهرابی به استخراج طلای طنز از آثار باستانی پاریزی پرداخته است؛ البته برخی از استخراج‌شده‌ها را می‌توان طنز و برخی را طنزواره نامید. درجات و مراتب و دقت و رقت دارد.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

کسانی که با مرحوم باستانی پاریزی و آثار او آشنایی دارند و سبک و سیاق نوشته‌های او را از لایه‌های آثار تاریخی‌اش چشیده و لمس کرده‌اند، بر این باورند که صفحات قطور تاریخ از منظر استاد باستانی پاریزی، در لایۀ نازک و نامرئی طنز پیچیده شده است؛ البته خود استاد پا فراتر گذاشته است و کل تاریخ را آمیخته به طنز می‌داند: «کل تاریخ به طنز آمیخته است. هیچ حادثۀ مهم تاریخی نیست که با یک طنز مهم شروع نشده باشد یا لااقل با یک طنز مهم‌تر خاتمه نیابد».

همین نگرش طنزگونه به تاریخ و زوایای پنهان و پیدای رویدادهای تاریخی است که باستانی پاریزی را در پنجاه سال تاریخ‌نگاری به سبکی از تاریخ‌نگاری سوق می‌دهد که با وجود اقبال بی‌شمار مخاطبان، عده‌ای هم چنین سبک و سیاق در تاریخ‌نویسی را برنمی‌تابند یا خلاف روش مرسوم تاریخ‌نگاری علمی قلمداد می‌کنند. او در پاسخ به برخی منتقدان سبک تاریخ‌نویسی‌اش نه‌تنها از روش خود عقب‌نشینی نمی‌کند، بلکه در پاسخ به سؤال مجلۀ «گل‌آقا» دربارۀ سبک قلمی خود و گرایش به طنز و شوخ‌طبعی می‌گوید: «خوشوقتم که نوشته‌ها و کتاب‌های مرا صاحب اشارات طنزآمیز شناخته‌اید ... قضاوت گل‌آقا که خود امروز حاکم بر طنز در زبان فارسی است، برای مخلص یک غنیمت است؛ دستی را که حاکم ببرد، خون ندارد».

باستانی پاریزی ورود به حوزۀ طنز در آثارش را نه‌تنها در مسائل عمومی و به اصطلاح پیش‌پاافتاده تاریخی، بلکه در سیاسی‌ترین، جدی‌ترین و بحث‌برانگیزترین موضوعات تاریخی، ضروری و هدفمند می‌داند: «... فی المثل اشاره کنیم به طنزهای حاج میرزا آقاسی با شاهزادگان قاجار، یا آن بیان معروف میرزا آقاسی، در باب درخواست روسیه در دریای خزر ـ وقتی که از او سؤال کرده بودند و گویا گفته بود: ما به خاطر شریف را به خاطر یک قاشق آب شور، تلخ نمی‌کنیم! جمله آن‌قدر لطیف است و طنز آنقدر ظریف، که کل مناسبات سیاسی و روابط خارجی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد».

با این دیدگاه، باستانی پاریزی قلمرو طنز را تا مرز، متن، بطن و جدی‌ترین مسائل کشور، یعنی حوزۀ سیاست خارجی می‌گستراند و با لشکرکشی کلمات، اصطلاحاً طنز تلخی را فراروی مخاطبانش قرار می‌دهد؛ اما همین طنز تلخ نیز کام مخاطب بی‌شمار استاد را شیرین می‌کند تا تلخی رویدادهای تاریخی را شادمانه پیگیر باشد و بی‌سبب نیست که دکتر استعلامی طنز دکتر باستانی پاریزی را دلنشین می‌داند: «شاید زبان طنز آثار باستانی پاریزی بیش از محتوای تاریخی و اعتبار تحقیقی کارهایش بر دل می‌نشیند».

طنزهای تلخ اجتماعی و سیاسی باستانی پاریزی در لابلای نوشته‌های تاریخی او رخ می‌نماید و دلیل پراکندگی‌گویی پنداری در آثارش را عمدی‌بودن این حرکت، برای نیل به مقصودی می‌داند.

شادروان باستانی پاریزی معتقد بود هر صفحۀ کتاب بشر، خودش یک نوع طنز است. در این کتاب محمدولی سهرابی به استخراج طلای طنز از آثار باستانی پاریزی پرداخته است؛ البته برخی از استخراج‌شده‌ها را می‌توان طنز و برخی را طنزواره نامید. درجات و مراتب و دقت و رقت دارد؛ یعنی گاهی طنزوارگی‌اش پررنگ و گاهی کم‌رنگ است، اما درمجموع خواندنی است و با انواع لبخند و تلخند و نوشخند و نیشخند و ریشخند آمیخته و درهم‌ریخته است. اگر این ویژگی در نوشته‌های تاریخی باستانی پاریزی وجود نداشت، کتاب‌های آن بزرگ‌مرد هم مثل بسیاری دیگر از کتاب‌های تاریخ‌نگاران خشک و خشن و خشم‌آگین جلوه می‌کرد. اغلب منتقدان علمی‌بودن و آکادمیک‌بودن کتاب‌های باستانی این مقدار از واقعیت را کم‌وبیش معترفند که آن بزرگوار می‌توانست تاریخ را بیش از دیگران به میان مردم ببرد و دوای تلخ را با طعم شیرین بیش از سایرین به عموم افراد بچشاند، به‌ویژه که استاد، ادیب و شاعر نیز بوده است.

در این کتاب ابتدا مقدمه‌ای دربارۀ اثر باستانی پاریزی آمده است و سپس نکات طنزآمیز و جملات طنزی آن استخراج شده‌اند.

فهرست مطالب کتاب:

سرکۀ شیرین‌تر از عسل

مقدمه

بارگاه خانقاه

گرگ پالان‌دیده

شاهنامه آخرش خوش است

کاسه کوزه تمدن

کوچۀ هفت پیچ

حماسۀ کویر

هواخوری باغ

پوست پلنگ

گنج‌علی‌خان

مار در بتکده

آسیای هفت‌ سنگ

از پاریز تا پاریس

از سیر تا پیاز

ماه و خورشید فلک

محبوب سیاه و طوطی سبز

نای هفت‌بند

جامع المقدمات

......

.....

سیاست و اقتصاد عصر صفوی

نون جو و دوغ گو

نظر شما ۲ نظر
  • مدیر۳ ماه پیش
    سلام سپاس بابت اطلاع رسانی در باره کتاب "طنزهای باستانی"
  • مدیر۳ ماه پیش
    نویسنده کتاب"طنزهای باستانی"بامطالعه حدود۶۵جلد کتاب ده ها مقدمه بر کتاب دیگر نویسندگان ومقالاتی که توسط دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی-استاد تاریخ دانشگاه تهران نوشته شده است،نکته های طنزآثار این استادِ طنازِ تاریخ معاصر را تدوین وبه دوستداران کتاب،علاقمندان آثار مرحوم باستانی پاریزی تاریخ پژوهان وشیفتگان عرصه طنز عرضه کرده است. محمدولی سهرابی اسمرود،برای تدوین کتاب"طنزهای باستانی" سبک ویژه تاریخ نویسی دکتر باستانی را که بهره گیری ازچاشنی طنز در بیان روبدادهای تاریخی است نقدو تحلیل کرده و به بیانی؛ازاین سبک تاریخ نویسی او دفاع کرده است؛هرچند این روش تاریخ نویسی مرحوم باستانی پاریزی منتقدان ومخالفانی هم داشته ،که نویسنده تلاش کرده است با بیان نظر مخالفان،پاسخی هم برای این گروه داشته باشد. کتاب “طنزهای باستانی”در 680 صفحه، به همت انتشارات موسسه اطلاعات چاپ ومنتشر شده است. استاد جلال رفیع- نویسنده نام آور هم عصر ما،که از روزنامه نگاران صاحب نام،پژوهشگر ،طنز پرداز وطنز شناس هستند وسالها سردبیر روزنامه اطلاعات وکیهان بوده، دیباچه ای بر این اثر نوشته اند که خودش قند مکرر است،هرچند استاد جلال رفیع کتاب “طنزهای باستانی”را " سرکه شیرین تر از عسل "خوانده باشد!

پربازدید ها بیشتر ...

روبرتو بولانیو: آخرین مصاحبه و گفتگوهای دیگر

روبرتو بولانیو: آخرین مصاحبه و گفتگوهای دیگر

مارسلا والدز

در این کتاب آخرین مصاحبه روبرتو بولانیو همراه با سه مصاحبه دیگر آمده است. این مصاحبه‌ها به واسطه وسع

حافظ، مصلح اجتماعی

حافظ، مصلح اجتماعی

فروزان خزائنی

این کتاب بر آن است که تصویری آشکار و بی‌ابهام از اندیشه‌های اصلاحی حافظ ارائه کند. برای دستیابی به ا

منابع مشابه

نامه های سیدمحمدعلی جمالزاده به دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی

نامه های سیدمحمدعلی جمالزاده به دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی

به کوشش: حمید باستانی پاریزی، حمیده باستانی پاریزی با ویرایش علی دهباشی

اولین سفر زنده‌یاد باستانی پاریزی به اروپا در سال 1348 بود که به همراه دکتر حسین بحرالعلومی در قالب

شاعر تاریخ: یادگارنامه محمدابراهیم باستانی پاریزی

شاعر تاریخ: یادگارنامه محمدابراهیم باستانی پاریزی

جمعی از نویسندگان به خواستاری حمیده و حمید باستانی پاریزی

شاعر تاریخ عنوان مجموعه مقالاتی است که در بزرگداشت زنده‌یاد استاد دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی تد