۷۴۸
۲۴۸
اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد سوم): فروغ و فرسایی سیاست جهان‌شهری هخامنشیان

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد سوم): فروغ و فرسایی سیاست جهان‌شهری هخامنشیان

پدیدآور: جمعی از نویسندگان ناشر: مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعیتاریخ چاپ: ۱۴۰۱مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۴۰۰شابک: 2ـ562ـ890ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۸۶۲

خلاصه

آنچه در این مجموعۀ چهارجلدی در اختیار خواننده قرار گرفته است، تلاش دارد تا بر اساس آنچه در روایت‌های اساطیری و حماسی در سرمشق شاهان پیشدادی و کیانی آمده است و بر اساس آنچه در دوران تاریخی حکومت‌های بومی پیشاآریایی و سپس پادشاهی‌های باستانی چهارگانۀ ایران از ماد تا ساسانیان را در بر می‌گیرد، تصویری از اندیشه و سیاست در ایران باستان به دست دهد.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

 


پژوهش تاریخی همیشه نقش منحصربه‌فردی در شکل‌گیری و تکامل فلسفۀ اجتماعی داشته است. بخش مهمی از قوانین و قواعد اجتماعی امروز، در واقع ثمرۀ مطالعه و درس‌آموزی از تاریخ است. در این میان مباحث مربوط به اندیشۀ سیاسی یا پیوند میان اندیشه و سیاست از اهمیت مضاعفی برخوردارند و تاکنون نیز توجه درخوری به آن نشده است. اندیشۀ سیاسی در ساده‌ترین تعریف عبارت است از هرگونه تأمل و کنکاش فکری آزاد (مشتمل بر توصیف و حتی تجویز) در عرصۀ سیاست و امور سیاسی. در واقع اندیشۀ سیاسی لزوما به دنبال مطالعۀ روشمند فلسفی یا علمی سیاست و امور سیاسی نیست؛ اما جنس این نوع مطالعه از جنس اندیشه‌ای است و به مباحث اصولی سیاست و اموز سیاسی اختصاص دارد.

در مطالعۀ اندیشۀ سیاسی ایران باستان انتظار می‌رود؛ اولا بنیادهای سیاسی حاکم بر سیاست ایران باستان به طور نسبی توصیف شوند و مورد تحلیل قرار گیرند؛ ثانیاً تمایزهای بنیادهای سیاسی ایران باستان با سایر جوامع مدنی باستانی هم‌تراز با ایران تا حدودی روشن شوند؛ ثالثاً واقعیت‌های سیاسی مهم و تعیین‌کننده در اصول سیاسی اعم از مثبت و منفی از خفا خارج شوند و نقش این وقایع در ساخت سیاسی ایران باستان مورد بررسی قرار گیرد؛ رابعاً درس‌ها و عبرت‌های اندیشه و کنش سیاسی اعصار باستانی ایران برای امروز و آینده تا حد امکان مورد بحث قرار گیرند.

آنچه در این مجموعۀ چهارجلدی در اختیار خواننده قرار گرفته است، تلاش دارد تا بر اساس آنچه در روایت‌های اساطیری و حماسی در سرمشق شاهان پیشدادی و کیانی آمده است و بر اساس آنچه در دوران تاریخی حکومت‌های بومی پیشاآریایی و سپس پادشاهی‌های باستانی چهارگانۀ ایران از ماد تا ساسانیان را در بر می‌گیرد، تصویری از اندیشه و سیاست در ایران باستان به دست دهد.

در جلد سوم با عنوان «فروغ و فرسایی سیاست جهان‌شهری هخامنشیان» 31 مقاله در دو بهره آورده شده است. دورۀ هخامنشیان فصلی بی‌مانند از تاریخ تفکر و اندیشۀ سیاست ایرانی در پایه‌گذاری ساخت نهادیافتۀ آمریت و نظام فکری و ساحت ساختی ـ کارکردی سیاست شهریاری و الگوی تأسیسی فرمانروایی است که از سوی محققان ایرانی و غیرایرانی بسیار مورد توجه واقع شده است.

در بهرۀ نخست این جلد همانند بهرۀ دوم جلد دوم که به بازشناسی دولت ماد اختصاص یافته بود، عنوان‌های موضوعی مستوفایی دربارۀ شکل‌گیری و ساخت‌یافتگی الگوگونۀ دولت شاهان‌شاهی هخامنشیان و سیاست جهان‌شهری آنان اختصاص یافته است. توجه به ارکان متنوع دولت و نظام سیاسی و اجتماعی هخامنشیان و ساخت‌ها، نهادها، سیاست‌ها و روابط و روندهای سیاست شهریاری در این دوران و مواجهه و مناسبت حکومت آنان با جهان آن روز در قالب سیاست‌ها و استراتژی‌های نظامی و فرهنگی در این بخش مورد بحث قرار گرفته است.

خواننده با خواندن این جلد درخواهد یافت که چرا دوران فرمانروایی هخامنشیان از چشم‌انداز تاریخی و اندیشگی آن‌چنان حائز اهمیت است که بدون آن نمی‌توان تصویری دقیق از «اندیشه و سیاست در ایران باستان» به دست آورد. برای عرضۀ چنین تصویری، مقالات این بخش افزون بر متون و کتاب‌های معتبر، از پژوهش‌های تاریخی و باستان‌شناسی متأخر و مدرن نیز استفاده کرده‌اند. در این بخش کوشیده شده است تصویری توصیفی و تحلیلی از این موقف تاریخی با دولتی جهان‌شهر و فراخ‌گستر با مردمانی از ملل و اقالیم بزرگ قومی، زبانی، مذهبی، فرهنگی و اجتماعی متکثر به دست داده شود؛ تصویری که در قاب آن می‌توان کم‌وبیش جهانی آباد، وسیع، متکثر، قدرتمند، ثروتمند و امن را مشاهده کرد.

در واقع با برآمدن هخامنشیان و تصویری که آنها از سیاست شهریاری ایرانی به جهانیان عرضه داشتند، ابعاد متعددی از اندیشۀ سیاسی در ارتباط با حکمت، الهیات، اخلاق، علم، هنر، قدرت نظامی و ... به میدان بحث و عمل آمد که همۀ آن ابعاد به گونه‌ای منسجم یک اندام‌وارۀ کامل را شکل می‌دادند. در این اندوام‌واره گونه‌ای از الهیات ارزشی و اخلاقی توأم با ساخت‌یافتگی نهاد آمریت، تعریفی از معنای زندگی سیاسی را عرضه داشته است. این معنا از زندگی سیاسی تنظیم‌کنندۀ روابط داخلی و خارجی حکمرانان سیاسی یا همان شهریاران بوده است که به اقتضای عمل و زمان و مکان، قوانین لازم را وضع و به اجرا درمی‌آوردند. در این نگرش، ارادۀ معطوف به وحدت در عین کثرت فرهنگی، اقوام و ملل و مذاهب متعدد را به سمت هم‌بودی هویت سیاسی در کلان‌متن نظام سیاسی مقتدر حمایت‌گر سوق می‌داد و آنها را به جای دشمنی و رقابت، به دوستی و پیوند متمایل می‌ساخت.

در بهرۀ دوم این جلد پدیدۀ مهم مواجهۀ تاریخی ایرانیان و یونانیان در دو رویۀ مناسبات فرهنگی، فکری و مواجهه‌های سیاسی و نظامی مورد بررسی قرار گرفته است. در وجه نخست، تأثیر تفکر و فرهنگ اساطیری، فلسفی، دینی و خرد مزدایی بر فکر و فرهنگ و فلسفۀ یونانی مورد توجه قرار گرفته است. در این قسمت به وجوهی از نفوذ تفکر و انگاره‌های الهیات دینی و آیینی مزدایی و چارچوب فکری سیاست شهریاری شاهان بزرگ هخامنشی (مادی) در فرهنگ و تفکر یونانی و بازتاب آن در متون فلسفی و ادبی و اخلاقی متفکران بزرگ یونانی اشاره شده است. در قسمت دوم غلبۀ نظامی اسکندر مقدونی بر ولایات و طوایف ایرانی و در نهایت سقوط حکومت هخامنشی مورد تحلیل واقع شده و به این پرسش مهم پاسخ داده شده است که چرا با وجود محال‌بودن تصور چنان رخدادی، این اتفاق روی داد. متعاقب این اتفاق، زمینۀ لازم برای گونه‌ای از گسست تاریخی در سنت و سیرۀ شهریاری ایرانی و در نتیجه سیطرۀ سلوکیان بر سرزمین‌های پارسی فراهم شد که البته دیری نپایید و این اندیشه و سیاست مجدداً احیا گردید.

فهرست مطالب کتاب:

مقدمه: نگاهی به حضور اندیشه و سیاست در ایران باستان/ رضا غلامی

دیباچه: دربارۀ اندیشه و سیاست در ایران باستان/ رضا ماحوزی

بهرۀ اول: بنیان‌های برپایی و بالندگی دولت شاهی ایرانی در سیاست جهان‌شهری هخامنشیان

فروپاشی پادشاهی ماد و گذر به شاهنشاهی هخامنشی/ شروین وکیلی

هویت ایرانی در روایت شهریاری هخامنشیان/ حاتم قادری

سیاست شهریاری شاهان هخامنشی در روایت‌های تورانی/ مهرداد قدرت دیزجی

روایت جهان‌داری و جهان‌گیری شهریاران هخامنشی/ علی‌اصغر میرزایی

بایسته‌های شهریاری ایرانی به روایت سنگ‌نوشته‌های شاهان هخامنشی/ علی‌اکبر امینی

ساخت مناسبات قدرت سیاسی و اجتماعی حکومت هخامنشیان/ ابراهیم مشفقی‌فر

نیروها و نهادهای اجتماعی و سیاسی منتفذ در جامعه و حکومت هخامنشیان/ باقرعلی عادل‌فر

ساختار اجتماعی و سیاسی مناسبات طوایفی و طبقاتی در ایران باستان/ محمد رضایی‌راد

ملل و اقوام در جغرافیای حاکمیت شاهنشاهی هخامنشی/ سیدعلی محمودی

دلالت‌های حقوق سیاسی ـ اجتماعی در دولت هخامنشیان/ سعید حیاتی

حقوق و آزادی‌های مردم در حکومت هخامنشیان/ سیدعلی محمودی

گفتار آزادی و حقوق بشر در منشور کورش بزرگ/ سیدعلی محمودی

مردم و شهریاری در دورۀ فرمانروایی داریوش/ محمد همایون‌سپهر

اقتصاد سیاسی هخامنشیان به گواهی گل‌نبشته‌های تخت‌جمشید/ سعید حیاتی

تحول گفتمان بصری شهریاری در کتیبه‌های شاهان هخامنشی/ رضا افهمی

مشروعیت شهریاری به روایت سنگ‌نوشته‌های هخامنشی در غرب ایران/ محمدسالار کسرایی

رویکردها و جهت‌گیری‌های روابط خارجی دولت هخامنشیان/ رضا جلالی و امیرحسین حاتمی

ارتش و نظام سپاهی‌گری و جنگاوری در سیاست کشورداری هخامنشیان/ اصغر قائدان

استراتژی‌های نظامی شاهان هخامنشی و پاگیری و زوال دولت شاهنشاهی/ مهرداد قدرت دیزجی

گفتمان حاکم و پادگفتمان‌های مخالف در سامان سیاسی هخامنشیان/ احمد نقیب‌زاده

جنبش‌های سیاسی و اجتماعی دوران حکومت هخامنشی/ ابراهیم مشفقی‌فر

چالش‌های سیاسی و اجتماعی در شاهنشاهی هخامنشی/ فریدون الهیاری

بهرۀ دوم: اندیشه و سیاست شهریاری ایران باستان در مواجهه با رویکرد یونانی‌گری

سویه‌های مواجهۀ ایرانیان و یونانیان/ حاتم قادری

دین مزدایی و گذر تفکر اسطوره‌ای به فلسفی در یونان باستان/ آوات عباسی

شهریاری ایرانی در خوانش کسنوفون از سیمای شاه پارسی/ مصطفی یونسی

نسبت لوگوس و اَشه در اندیشۀ هراکلیتوس و زرتشت/ مصطفی یونسی

نسبت «فرونیموس» ارسطویی با «خشتره‌وئیریه» مزدایی/ آوات عباسی

استراتژی جنگی شاهان هخامنشی در رویکرد روایت‌گری یونانی‌ها از پارسیان/ رؤیا محمدی‌پرفکر

بازنمودی از تهاجم نظامی اسکندر مقدونی به ایران/ سیداصغر محمودآبادی

سیاست مقدونی‌سازی ایران در نیمۀ اول حکومت سلوکیان/ سیداصغر محمودآبادی

سلطۀ سلوکی‌ها و گسست در الگوی شهریاری ایرانی/ سیداصغر محمودآبادی

فروپاشی حکومت سلوکیان و برآمدن شاهنشاهی اشکانی/ شروین وکیلی

نمایه

فهرست جلد اول تا چهارم

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

دوماهنامۀ ادبیات داستانی برگ هنر، مهر و آبان 96، شمارۀ 14

دوماهنامۀ ادبیات داستانی برگ هنر، مهر و آبان 96، شمارۀ 14

جمعی از نویسندگان به مدیرمسئولی و سردبیری اقبال معتضدی

چهاردهمین شماره از دوماهنامۀ ادبیات داستانی «برگ هنر» با ویژه‌نامه‌ای برای سیمین دانشور منتشر شده اس

ابوالقاسم فردوسی: دیدگاه‌های فلسفی استاد غلامحسین دینانی

ابوالقاسم فردوسی: دیدگاه‌های فلسفی استاد غلامحسین دینانی

غلامحسین دینانی به کوشش اسماعیل منصوری لاریجانی

در این کتاب به شاهنامۀ فردوسی پرداخته شده و سعی بر این بوده که زوایای پنهان اندیشۀ فردوسی به‌ویژه ان

منابع مشابه بیشتر ...

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد چهارم): سیر و سرنوشت سیاست شهریاری در نمود حکومت اشکانی‌ها و نهاد دولت ساسانیان

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد چهارم): سیر و سرنوشت سیاست شهریاری در نمود حکومت اشکانی‌ها و نهاد دولت ساسانیان

جمعی از نویسندگان

آنچه در این مجموعۀ چهارجلدی در اختیار خواننده قرار گرفته است، تلاش دارد تا بر اساس آنچه در روایت‌های

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد دوم): سرآغازهای اساطیری ـ تاریخی شهریاری ایرانی

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد دوم): سرآغازهای اساطیری ـ تاریخی شهریاری ایرانی

جمعی از نویسندگان

آنچه در این مجموعۀ چهارجلدی در اختیار خواننده قرار گرفته است، تلاش دارد تا بر اساس آنچه در روایت‌های

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد چهارم): سیر و سرنوشت سیاست شهریاری در نمود حکومت اشکانی‌ها و نهاد دولت ساسانیان

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد چهارم): سیر و سرنوشت سیاست شهریاری در نمود حکومت اشکانی‌ها و نهاد دولت ساسانیان

جمعی از نویسندگان

آنچه در این مجموعۀ چهارجلدی در اختیار خواننده قرار گرفته است، تلاش دارد تا بر اساس آنچه در روایت‌های

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد دوم): سرآغازهای اساطیری ـ تاریخی شهریاری ایرانی

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد دوم): سرآغازهای اساطیری ـ تاریخی شهریاری ایرانی

جمعی از نویسندگان

آنچه در این مجموعۀ چهارجلدی در اختیار خواننده قرار گرفته است، تلاش دارد تا بر اساس آنچه در روایت‌های