۴۷۶
۲۰۷
سلام بر حیدربابا: ترجمۀ حیدربابای شهریار به شعر فارسی

سلام بر حیدربابا: ترجمۀ حیدربابای شهریار به شعر فارسی

پدیدآور: امیرحسین الهیاری ناشر: مولیتاریخ چاپ: ۱۴۰۱مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۲۰۲شابک: 9ـ165ـ339ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۲۶۴

خلاصه

این کتاب کامل‌ترین ترجمه از جاودانۀ حیدربابای استاد شهریار است. در مقدمۀ کتاب به تشریح ویژگی‌های منحصربه‌فرد حیدربابا پرداخته شده و راز جاودانگی این شعر در ریشه‌های فولکلور آذربایجان، بایاتی‌ها و ادبیات عاشیقی جستجو شده است. برای این کار بیش از صد کلیدواژه از حیدربابای یک و دو، در بیش از پانزده هزار بایاتی جستجو و از هر کدام نمونه‌هایی ذکر شده است. در تعلیقات این کتاب، بندبند ترجمل مذکور با نُه ترجمۀ موجود پیش از این مقایسه شده و نکات لازم تذکر داده شده‌اند.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

 

 


بیش از صدوپنجاه سال از کوشش تاریخی ملت ایران برای ایجاد تغییر در بنیاد و اصول و فروع تمام داشته‌هایش می‌گذرد؛ تغییر در ساختار هر آنچه در خویش جسته و بسیار هم جسته و اندک یافته است.

محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار، یکی از بزرگ‌ترین شاعران رمانتیک زبان فارسی است. شهریار اصلاً یک شاعر ذاتاً رمانتیک بود؛ او برای رمانتیک‌بودن نیازی به خواندن بیانیه‌های مکتب رمانتیسم نداشت. او همۀ عمر در خیال زیست و با تخیل شاعرانۀ خود، خوانندگان را به فضاهایی برد که دیگر شاعران هم‌عصر او با آن فضاها غالباً بیگانه بودند.

از دیگر سو، شهریار دارای صدق عاطفی بود. ترکیب این صدق عاطفی با خیال رمانتیک، جذابیتی باورپذیر به او، شعر او زندگی‌اش بخشید که نامش، شعرش و داستان زندگانی‌اش بر سر زبان‌ها افتاد و خلق او را چنان پروبالی دادند که در آن دوران نشریه‌ای نبود که در شماره‌ای از خود، به این شاعر جذاب و به‌واقع رمانتیک نپرداخته باشد.

فرم «بایاتی‌ها» روایات عاشقانه‌ای چون «اصلی ـ کرم» و نیز سروده‌های حماسی مانند «کوراوغلو» و «سارای» اقتباسی از فرم مادر «سیجیر» هستند. حرکت در سیجیز مانند بایاتی‌ها از موسیقی به سمت معنی است. «حیدربابایه سلام» مشتمل بر بیش از یکصد بند است که هر بند پنج مصراع دارد و مصراع‌های اول و دوم و سوم با هم هم‌قافیه‌اند و مصراع‌های چهارم و پنجم نیز با هم. وزن سیلابیک شعر هم برگرفته از وزن بایاتی‌هاست با این تفاوت که چهار سیلاب بیشتر دارد. این وزن دقیقاً وزن منظومۀ عاشقانۀ معروف «اصلی ـ کرم» است که شهریار از آن منظومه اقتباس کرده و برای شعر خود برگزیده است.

اگرچه منظومۀ حیدربابا، به‌شدت متأثر از ادبیات عاشیقی است؛ اما در خوانش حیدربابا، با یک شعر محلی روبرو نیستیم. نکته اینجاست که حیدربابا را نه یک عاشیق که یک شاعر حرفه‌ای با شناخت تمام و کمالی که از ادبیات عاشیقی داشته، سروده است. بنابراین می‌توان گفت حیدربابا حاصل اجتماع یک پیوند و گسستگی است.

به طور کلی می‌توان گفت حیدربابای شهریار در نهایت پیوستگی با ادبیات فولکلور آذربایجان ـ چه از نظر زبانی و چه در حوزۀ معنا ـ به طرز روشنی از آن ممتاز است و راز جاودانگی این اثر همین است که واژه به واژه و تصویر به تصویر با پیکرۀ ادبیات مادر خود صاحب اشتراک است و در همین قالب ناگهان خرق عادت کرده و چیزی نو عرضه کرده است.

نگارنده بهترین وزن برای برگردان حیدربابا به شعر فارسی را وزنی می‌داند که شهریار برای شعر «هذیان دل» خود برگزیده است. به طوری که می‌توان ادعا کرد احساسی که از خواندن بندهایی از «هذیان دل» به خوانندۀ مسلط به هر دو زبان دست می‌دهد، بسیار مشابه احساسی است که در خواندن بندهایی از حیدربابا برانگیخته می‌شود. حتی در بندهایی از «هذیان دل» شهریار دقیقا به همان اتفاقات و ماجراهایی اشاره کرده که در حیدربابای خود آنها را روایت کرده است.

این کتاب کامل‌ترین ترجمه از جاودانۀ حیدربابای استاد شهریار است. در مقدمۀ کتاب به تشریح ویژگی‌های منحصربه‌فرد حیدربابا پرداخته شده و راز جاودانگی این شعر در ریشه‌های فولکلور آذربایجان، بایاتی‌ها و ادبیات عاشیقی جستجو شده است. برای این کار بیش از صد کلیدواژه از حیدربابای یک و دو، در بیش از پانزده هزار بایاتی جستجو و از هر کدام نمونه‌هایی ذکر شده است. در تعلیقات این کتاب، بندبند ترجمل مذکور با نُه ترجمۀ موجود پیش از این مقایسه شده و نکات لازم تذکر داده شده‌اند.

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

آیین های ایل شاهسون بغدادی

آیین های ایل شاهسون بغدادی

یعقوبعلی دارابی

در این کتاب ضمن معرفی ایل شاهسون بغدادی در گذر تاریخ، آیین‌های دینی و آداب و رسوم اجتماعی این ایل بر

زندگی‌نامه و خدمات علنی و فرهنگی محمدتقی‌ بهار (ملک‌الشعراء)

زندگی‌نامه و خدمات علنی و فرهنگی محمدتقی‌ بهار (ملک‌الشعراء)

جمعی از نویسندگان زیرنظر کاوه خورابه

بی‌شک در ساحت ادبیات و فرهنگ ایران معاصر، به‌ویژه در زمینۀ ارتباط با ادبیات کهن و پربار ما که بزرگان

منابع مشابه بیشتر ...

مولانا شوقی تبریزی: تخمیس غزل‌های فضولی

مولانا شوقی تبریزی: تخمیس غزل‌های فضولی

حسین محمدزادۀ صدیق

این کتاب دربرگیرندۀ یازده تخمیس از یازده غزل ترکی حکیم فضولی (913 ـ 976 ق) است که توسط مولانا شوقی ت

دیوان کلامی «جعفر بدایعی ساعت‌ساز»

دیوان کلامی «جعفر بدایعی ساعت‌ساز»

جعفر بدایعی ساعت‌ساز

بدایعی گرچه گاهی در دوران جوانی نیز در شعر تفنن می‌نمود؛ ولی آنچه از او برجای مانده، تقریباً در پانز

دیگر آثار نویسنده

بر چکاد چکامۀ عشاق: ترجمۀ دیوان ابن فارض مصری به شعر فارسی

بر چکاد چکامۀ عشاق: ترجمۀ دیوان ابن فارض مصری به شعر فارسی

امیرحسین الهیاری

آثار ابن فارض منحصر به همین قصاید و مقادیری رباعی و چیستان است که شیخ علی ـ نوادۀ دختری او ـ گردآوری