۲۲
۱۱
مراکز علمی و مؤسسات آموزشی شیعه در ایران و عراق تا پایان قرن پنجم هجری

مراکز علمی و مؤسسات آموزشی شیعه در ایران و عراق تا پایان قرن پنجم هجری

پدیدآور: قدرت‌الله گراوند ناشر: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیتاریخ چاپ: ۱۴۰۱مکان چاپ: قمتیراژ: ۳۵۰شابک: 8ـ762ـ195ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۳۶۰

خلاصه

نویسنده در این کتاب ضمن تبیین جایگاه تشیع در مناطق مختلف ایران و عراق، مراکز علمی و مؤسسات آموزشی و پژوهشی این مناطق را شناسایی کرده و نقش عالمان، دانشمندان، حاکمان، وزیران و امیران شیعه را در این توسعۀ علمی تبیین کرده است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

شیعیان با وجود پیشینۀ غنی و جایگاه والایی که در پیشرفت علمی مسلمانان داشتند، به دلیل سلطۀ قدرت‌های مخالف، بیشتر اوقات در محدودیت بودند و فعالیت‌های علمی آنان کمتر دیده شده است؛ در حالی که نگاهی به اوضاع، اقدامات و مراکز علمی شیعیان در سده‌های نخستین نشان می‌دهد افزون بر اقدامات معصومان (ع) در توسعۀ علوم، در عصر غیبت نیز عالمان و بزرگان شیعه در مناطق گوناگون نقش کم‌نظیری در پیشرفت علمی مسلمانان داشته‌اند. این مهم در ایران و عراق که غلبه با شیعیان بود، رونق بیشتری داشته و چشمگیرتر بوده است. نویسنده در این کتاب ضمن تبیین جایگاه تشیع در مناطق مختلف ایران و عراق، مراکز علمی و مؤسسات آموزشی و پژوهشی این مناطق را شناسایی کرده و نقش عالمان، دانشمندان، حاکمان، وزیران و امیران شیعه را در این توسعۀ علمی تبیین کرده است.

این پژوهش به فعالیت‌های علمی شیعیان امامیه از آغاز تا پایان قرن پنجم هجری می‌پردازد. گسترۀ مکانی این پژوهش ایران و عراق است. منظور از ایران در این پژوهش، شهرهای واقع‌شده در سرزمین ایرانی کنونی به همراه منطقۀ ماوراءالنهر است و هدف از عراق، بخش میانی و سفلای بین‌النهرین است و شام و جزیره خارج از محدودۀ مکانی آن است. مراکز گاهی اعم از شهر در نظر گرفته شده و منطقه را نیز شامل می‌شود؛ چنان‌که در بخش ایران، ماوراءالنهر به عنوان منطقه در نظر گرفته شده است. مقصود از حوزه‌های شیعی، مراکز و شهرهایی‌اند که تعالیم شیعی به طالبان علم و پیروان این مذهب عرضه می‌شد؛ هرچند این مراکز تعلیمی در برخی موارد محدود بوده است. حوزه‌های علمی شیعه مخصوص شهرهای شیعه‌نشین مانند کوفه و قم نیست، بلکه اماکن دیگری که شیعیان و اهل سنت با هم می‌زیستند، همچون بغداد و نیشابور نیز درنظر است.

در مقدمۀ کتاب محدودۀ زمانی و مکانی، همچنین محدودۀ مذهبی و فرقه‌ای پژوهش مشخص و معین شده است؛ پس از آن ضرورت تحقیق، سؤالات و فرضیات تحقیق، روش تحقیق و اهداف آن و پیشینۀ تحقیق، بررسی منابع و واژه‌شناسی عرضه شده است.

فصل اول دارای دو قسمت است؛ در قسمت نخست تشیع عراق و مراکز علمی آن بررسی می‌شود؛ این بخش به نفوذ و گسترش تشیع در عراق و شهرهایی می‌پردازد که تشیع در آنها فعالیت آموزشی داشته است. این قسمت با مرکز علمی کوفه آغاز شده و با مناطق شیعه‌نشین دیگر در عراق خاتمه یافته است. بخش دوم به بررسی تشیع در ایران و مراکز علمی آن پرداخته است. در این بخش ابتدا چگونگی نفوذ و گسترش تشیع در ایران بررسی شده و سپس به ذکر مراکز علمی آن به‌اجمال پرداخته شده که با مرکز علمی قم آغاز شده و با مناطق شیعه‌نشین دیگر در ایران خاتمه یافته است.

فصل دوم دارای یک مقدمه و قسمت‌های مختلف است؛ در مقدمه به بررسی اجمالی مؤسسات آموزشی شیعۀ امامیه پرداخته شده و پس از آن مؤسسات آموزشی گوناگونی مانند مکتب‌خانه، مؤسسۀ آموزشی مسجد، منازل علما، مجالس علم و علما، کتابخانه و دارالعلم و مؤسسۀ آموزشی مدرسه بررسی شده است.

فصل پایانی به منابع مالی و هزینه‌ای مؤسسات آموزشی شیعه اختصاص یافته که در آن به نقش فقها، مردم، سلاطین، وزرا، امرای مجلسی و .... در تأمین مالی مؤسسات آموزشی شیعه بررسی شده است.

در پایان و در بخش نتیجه‌گیری، نتایج بررسی‌های کتاب به‌اجمال آورده شده تا فرضیه‌های بیان‌شده، بررسی و بازنگری شوند.

فهرست مطالب کتاب:

سخنی با خواننده

مقدمه

فصل اول: مراکز علمی

1. تشیع در عراق و مراکز علمی آن

2. تشیع در ایران و مراکز علمی آن

فصل دوم: مؤسسات آموزشی

فصل سوم: منابع مالی و هزینه‌ای مؤسسات آموزشی

نتیجه‌گیری

کتاب‌نامه

نمایه‌ها

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

کلیات قهار عاصی

کلیات قهار عاصی

عبدالقهار عاصی

عبدالقهار عاصی سرایشگر دلیری است از تیرۀ عیاران و از تبار انسان؛ آرمان‌وارۀ دیرینۀ ذهنی برای تقلای ح

خواص الحیوان (ترجمۀ حیات الحیوان)

خواص الحیوان (ترجمۀ حیات الحیوان)

کمال‌الدین دمیری

این کتاب ترجمه‌ای است از متن عربی حیات الحیوان اثر دانشمند بنام قرن هشتم هجری کمال‌الدین دمیری.