۵۶۳
۲۷۰
هنباز با رهروان راز: گزارش بیست غزل بر پایۀ زیباشناسی و باورشناسی

هنباز با رهروان راز: گزارش بیست غزل بر پایۀ زیباشناسی و باورشناسی

پدیدآور: میرجلال‌الدین کزازی ناشر: گویاتاریخ چاپ: ۱۴۰۱مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 9ـ058ـ312ـ622ـ978 تعداد صفحات: ۲۴۷

خلاصه

نویسنده در این کتاب که «هنباز با رهروان راز» نام گرفته است، به شیوه‌های دفترهای پیشین، بیست غزل از خواجۀ خرمدلان شکفته‌جان و بیداردل، از دید زیباشناسی و باورشناسی، ژرف‌کاو و باریک‌بین، بررسی کرده و کوشیده تا نغزی‌ها و نازکی‌ها و ژرفی‌ها و شگرفی‌ها و رازها و مارهای فسون‌ساز نهفته در آنها که تاب‌ربای زیباپرستان هنرآشناست، از پردۀ نهان‌ماندگی بدر افتند و بر آفتاب.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

شعر حافظ به آنچنان فرازنایی در سودگی و سختگی، در پروردگی و پختگی، در همبستگی و هماهنگی در میانۀ پاره‌ها و مایه‌های سازندۀ آن رسیده است که از کالبد می‌گریزد؛ روان‌تر و رهاتر از آن است که در پیکره‌ای ویژه و یگانه بیفسرد و بماند. اندیشه‌ها و معانی در آن جوشان‌تر و خروشان‌تر از آنند که در بستر واژگان سرد و سخت بخوشند و خموش بیارامند. شعر او از این روی چشمه‌ای است همواره زایا که هر دم آبی دیگرگون، روشن و روان و راهجوی از معانی و اندیشه‌ها از آن برمی‌جوشد؛ تا بر بستر جان‌ها و ذهن‌های پذیرا و آماده فرو غلتد و آن را به سیرابی و شادابی بشکفاند و ببالاند؛ بدین‌سان هر کس در سروده‌های او می‌تواند آنچه را خود می‌جوید و می‌پسندد، بیاید.

ساختار آوایی غزل او، پیش از آنکه شنونده یا خواننده به اندیشه‌ها و معانی پرورده و گسترده در آن بیندیشد و پی برد، ناخواسته و ناآگاه بر روان و ذهن وی اثر می‌نهد؛ آن را شادمانه می‌شکوفاند یا اندهگینانه می‌پژمرد. حافظ شعر را به جایی از پروردگی و سرآمدگی برده است، به فرازنایی از نغزی و نازکی هنری رسانیده است که اندکی آن‌سوتر از موسیقی است؛ آن ناب‌ترین، پیراسته‌ترین، مینوی‌ترین هنر. «آن» و انگیزندگی هنری در سروده‌های حافظ بخشی در گرو بافت آهنگین آوایی در آنهاست؛ بخشی دیگر در گرو بهره‌وری استادانه از ترفندها و نیرنگ‌های شاعرانه است که نیک با جان شعر وی درآمیخته‌اند؛ به گونه‌ای که تنها با درنگ و کاوش در شعر اوست که می‌توان بسیاری از این نیرنگ‌ها و ترفندها را یافت و شناخت و بدرکشید. سومین بخش از جادوی سخن وی در گرو نگاره‌های ناب و نغز شاعرانه و انگاره‌های نازک و نوایین اوست؛ نگاره‌ها و انگاره‌هایی که هر زمان رنگی دیگر به خود می‌پذیرند و فروغ و فرازی نوتر می‌یابند و می‌گیرند. آبگونگی در شعر حافظ از این سه: از آهنگ و نیرنگ و رنگ مایه می‌گیرد.

از این‌روی در شناخت نهانی‌ها و نغزی‌های شعر حافظ، به‌ویژه از دیدگاه‌ها و دانش‌هایی می‌باید سود جست که آن زمینه‌ها را آشکار می‌سازند: از زیباشناسی و باورشناسی. از آن‌رو است که در این کتاب کوشیده شده غزل‌های حافظ از این دو دید کاویده و گزارده آید.

نویسنده در این کتاب که «هنباز با رهروان راز» نام گرفته است، به شیوه‌های دفترهای پیشین، بیست غزل از خواجۀ خرمدلان شکفته‌جان و بیداردل، از دید زیباشناسی و باورشناسی، ژرف‌کاو و باریک‌بین، بررسی کرده و کوشیده تا نغزی‌ها و نازکی‌ها و ژرفی‌ها و شگرفی‌ها و رازها و مارهای فسون‌ساز نهفته در آنها که تاب‌ربای زیباپرستان هنرآشناست، از پردۀ نهان‌ماندگی بدر افتند و بر آفتاب.

برای نمونه در شرح زیباشناسی این بیت:

در ازل، پرتو عشق حسنت ز تجلی دم زد؛        ****** عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد

آمده است: «با استعاره‌ای کنایی، روی یار به خورشیدی مانند آمده است که پرتو آن پدیدار می‌خواسته است شد. در این بیت‌ها نیز سخن از پرتو روی رفته است: پرتو روی تو تا در خلوتم دید آفتاب، ***** می‌رود چون سایه، هر دم، بر در و بامم هنوز». (ص 61)

در پایان شرح غزلیات، فهرستی از واژگان دشوار کتاب آمده است.

فهرست مطالب کتاب:

یادداشت نویسنده

غزلیات

یادداشت‌ها

فرهنگ واژگان

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

در هوای حوا: روایتی از بازتاب موقعیت اجتماعی زنان در شعر پارسی

در هوای حوا: روایتی از بازتاب موقعیت اجتماعی زنان در شعر پارسی

اشرف چیتگرزاده

در این کتاب تلاش بر آن بوده تا مسئلۀ زن از خلال شعر معاصر مورد بررسی قرار گیرد.

آرشه‌های سحرانگیز عاشقانه؛ زندگی هنری استاد حبیب‌الله بدیعی همراه با کلام هفتادوهفت ترانه و تصنیف

آرشه‌های سحرانگیز عاشقانه؛ زندگی هنری استاد حبیب‌الله بدیعی همراه با کلام هفتادوهفت ترانه و تصنیف

مهران حبیبی‌نژاد

این مجموعه، دفتری است از مجموعۀ موسیقی‌دانان ایرانی که نگاهی دارد به زندگی، افکار، اندیشه و آثار موس

منابع مشابه بیشتر ...

زندگی و آثار آنتون چخوف

زندگی و آثار آنتون چخوف

ولادیمیر یرمیلوف

این کتاب مانند آثار چخوف خواندنی و جذاب است؛ به‌ویژه در این کتاب که اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی رو

خاطرات ناصرالدین شاه از سفر و شکار در دوشان‌تپه (1299 ـ 1307 ق)

خاطرات ناصرالدین شاه از سفر و شکار در دوشان‌تپه (1299 ـ 1307 ق)

ناصرالدین شاه قاجار

دوشان‌تپه به دلیل وجود حیوانات و پلنگ‌های متعدد، تفریح‌گاهی برای شاهان قاجاری بود که ضمن استراحت به

دیگر آثار نویسنده

دلتنگ جاودان: مجموعه اشعار کامل اسدالله عاطفی کرمانشاهی

دلتنگ جاودان: مجموعه اشعار کامل اسدالله عاطفی کرمانشاهی

به کوشش یدالله عاطفی با مقدمۀ میرجلال‌الدین کزازی

این کتاب در حقیقت دربرگیرندۀ تمام اشعار اسدالله عاطفی کرمانشاهی است که شامل 49 غزل، 20 قطعه، دو ربا