۶۸
۳۵
ابوریحان بیرونی (از مجموعۀ «از ایران چه می‌دانم؟»)

ابوریحان بیرونی (از مجموعۀ «از ایران چه می‌دانم؟»)

پدیدآور: پرویز اذکایی ناشر: دفتر پژوهش های فرهنگیتاریخ چاپ: ۱۴۰۱مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۰۰۰شابک: 6ـ569ـ379ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۱۵۰

خلاصه

ابوریحان بیرونی طی دورۀ حیات خود (362 ـ 440 ق) با سلسله‌های آریایی سامانیان و خوارزمشاهیان در مشرق ایران‌زمین ـ که این هر دو امارت به دست سلطان محمود غزنوی برافتاد و با سلسله‌های ایرانی دیلمی آل زیار ـ در گرگان و طبرستان ـ و آل بویه در مغرب ایران‌زمین ـ که این دو امارت هم به دست سلطان طغرل سلجوقی برافتاد، هم‌عصر بوده است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

ابوریحان بیرونی طی دورۀ حیات خود (362 ـ 440 ق) با سلسله‌های آریایی سامانیان و خوارزمشاهیان در مشرق ایران‌زمین ـ که این هر دو امارت به دست سلطان محمود غزنوی برافتاد و با سلسله‌های ایرانی دیلمی آل زیار ـ در گرگان و طبرستان ـ و آل بویه در مغرب ایران‌زمین ـ که این دو امارت هم به دست سلطان طغرل سلجوقی برافتاد، هم‌عصر بوده است.

او از برجسته‌ترین دانشمندان سراسر اعصار بشری و از بزرگ‌ترین دانشمندان ایرانی دورۀ اسلامی است که در یک خانوادۀ گمنام خوارزمی‌تبار زاده شد و هم از دورۀ نوباوگی خصلت جستجوگری و استعداد تتبع و تحقیق علمی در وی نمایان و شکوفا گردید. امیرنصر منصور بن علی عراق جعدی که خود از ریاضی‌دانان و منجمان بزرگ ایرانی بود، امر تربیت و تعلیم بیرونی را در شهر «کاث» بر عهده گرفت؛ سپس استاد دیگرش در رشتۀ حکمت و علوم عقلی عبدالصمد حکیم بود که سلطان محمد غزنوی بعد از چیرگی بر خوارزم او را نیز به اتهام قرمطی‌گری گرفت و کشت.

پس از برافتادن خاندان شاهیۀ عراق، کاثی در سال 385 قمری به دست مأمون گرگانجی و بر اثر کشمکش‌های میان آن دو خاندان ایرانی کهن خوارزشماهی، ناگزیر وی به خراسان روی آورد و از آنجا هم به ری کوچید؛ سپس چون نتوانست به دربار مجدالدوله ابوطالب دیلمی بویی بپیوندد، از آن دیار رهسپار طبرستان شد. چندی در نزد فرمانروایان شروینی آنجا گذراند و کتاب «مقالید علم الهیئة» را نوشت و در خدمت قابوس زیاری کتاب «الآثار الباقیة» را نگاشت.

تاریخ درگذشت بیرونی و مکان آن محل اختلاف نویسندگان بوده و محل وفات او را غزنه و به سال 440 قمری دانسته‌اند.

رده‌بندی موضوعی آثار بیرونی که نشانگر تخصص‌های علمی مختلف و بیانگر جوانب متنوع فرهنگی و معرفتی اوست، بنا به جداول موجود به این قرار است: الف) ریاضیات: حساب، هندسه، مثلثات، رسم فنی و مساحی؛ ب) نجوم: هیئت کلی، پدیده‌های آسمانی، ابزارهای نجومی، احکام نجوم، گیتی‌شناسی؛ ج) جغرافیا: جغرافیای ریاضی، نقشه‌کشی، زمین‌سنجی، اقلیم‌شناسی؛ د) فیزیک؛ هـ) پزشکی؛ و) طبیعی؛ ز) کان‌شناسی؛ ح) گیاه‌شناسی؛ ط) پزشکی؛ ی) ادبیات: کتاب‌شناسی، دستور زبان، اشعار، روایات؛ ک) تاریخ و .... .

این کتاب از مجموعۀ آثار «از ایران چه می‌دانم؟» اختصاص به بررسی مختصر زندگی و آثار بیرونی دارد. نویسنده پس از زیست‌نگاری بیرونی، در فصول بعدی کتاب به معرفت‌شناسی، روش‌شناسی، هیئت و نجوم، جغرافیا و زمین‌سنجی، دانش‌های طبیعی، تاریخ و تقویم و .... بیرونی می‌پردازد.

فهرست مطالب کتاب:

فصل یکم: زیست‌نگاری

فصل دوم: معرفت‌شناسی

فصل سوم: روش‌شناسی

فصل چهارم: دانش‌های ریاضی

فصل پنجم: هیئت و نجوم

فصل ششم: جغرافیا و زمین‌سنجی

فصل هفتم: دانش‌های طبیعی

فصل هشتم: جهان‌بینی کلی

فصل نهم: تاریخ و تقویم

فصل دهم: دانش‌های اجتماعی

فصل یازدهم: زبان و ادبیات

کتاب‌نامۀ برگزیده

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

بیگانه به روایت آندره آبو

بیگانه به روایت آندره آبو

آلبر کامو

در این کتاب بعد از آوردن داستان بیگانۀ آلبر کامو، شرح آن از آندره آبو و در پایان فرهنگ نام‌ها و اصطل

دیوان سلطانیه

دیوان سلطانیه

عبدالله سلطانیه

در این کتاب تقریباً همۀ دو بخش انتشاریافته و دستنویس محمدعلی به همراه بیست غزل ناب که از دل دیوان قد

منابع مشابه

بررسی زندگی و آثار کوشیار گیلی (ریاضی‌دان و منجم گیلانی)

بررسی زندگی و آثار کوشیار گیلی (ریاضی‌دان و منجم گیلانی)

حسن‌علی حسن‌زاده

در این کتاب در چهار فصل به زندگی و آثار کوشیار گیلی پرداخته شده است.