۷۰۵
۱۷۵
خانه‌خوانی: تجربۀ زندگی در خانه‌های دورۀ گذار معماری تهران

خانه‌خوانی: تجربۀ زندگی در خانه‌های دورۀ گذار معماری تهران

پدیدآور: سیدعلی طباطبایی ابراهیمی ناشر: اطرافتاریخ چاپ: ۱۴۰۰مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۰۰۰شابک: 6ـ26ـ6194ـ622ـ978 تعداد صفحات: ۱۳۶

خلاصه

این کتاب با تمرکز بر پیوند روایت و معماری، تجربۀ نویسنده از فضای خانه و معنای «درخانه‌بودن» را در قاب روایت می‌نشاند و بر نقش معماری در شکل‌گیری و ثبت خاطره‌ها و تجربه‌های زیستۀ او تأکید می‌کند.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.


پیوند روایت و معماری اتفاقی تازه نیست. تمدن‌های بشری با معماری شهرها، قصرها، برج‌وباروها و خانه‌هایشان برای هم‌عصران و آیندگان پیام فرستاده‌اند و معماران و شهرسازها همیشه افزون بر کاربری، به دلالت معنایی بناها هم اندیشیده‌اند. در طول زمان، معماری به دلیل همین پیام‌رسانی، ابزار و رسانۀ قدرت‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شده و بی‌دلیل نیست که پژوهشگرانی مثل نایجل کوتس، امیال را بخشی از زبان معماری می‌دانند.

از دل پیوند معماری و روایت، معماری روایی زاده شده که گذشته از تحقق مضمون یا اجرای ایده‌ای در ساختمان، در پی درک روایت‌محور و به‌کارگیری روش روایی برای فهم فضا است؛ فضایی که انسان را با همۀ آرزوها، حسرت‌ها و تجربه‌هایش در خود جای می‌دهد. در این رویکرد، پژوهشگر در جستجوی قابی است که قصه‌های ساختمان و ساکنانش را پیش چشم آورد؛ قصه‌هایی که با کمک آن اجزای بنا مفهومی پیدا می‌کنند.

به مرور زمان، واژۀ خانه برای ساکنانش معنایی تداعی‌گر یا به تعبیر امبرتو اکو، معنایی تلویحی پیدا می‌کند؛ اما نباید نادیده گرفت که مفهوم خانه برساختی فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و البته شخصی است. بخش مهمی از این مفهوم حاصل تجربۀ زیستۀ کسانی است که در خانه‌ای زندگی کرده‌اند و از تجربه‌هایشان قصه ساخته‌اند. قطعاً شنیدن روایت معماری خانه‌ها، فارغ از زندگی‌هایی که در آن جریان داشته، ممکن نیست. هنر معماری نسبتی همیشگی با فضا دارد و فضا لحظه‌ای از گفتگو با آدمی دست نمی‌کشد و در تعاملی همیشگی با انسان، به هویت او شکل می‌دهد.

این کتاب با تمرکز بر پیوند روایت و معماری، تجربۀ نویسنده از فضای خانه و معنای «درخانه‌بودن» را در قاب روایت می‌نشاند و بر نقش معماری در شکل‌گیری و ثبت خاطره‌ها و تجربه‌های زیستۀ او تأکید می‌کند. درک جنبه‌های روایی معماری خانه‌های ایرانی در دوره‌های مختلف، نه‌تنها ما را با برخی مفاهیم آثار معماری کشور آشنا می‌کند که مهم‌تر از آن، دری به جهان شگفت‌انگیز تجربه‌های زیسته و هویت دیگرانی باز می‌کند که به ما و دنیای ما گره خورده‌اند.

در این کتاب، نویسنده تجربه و خاطرات ساکنان خانه‌های برهۀ گذار (حدود دهه‌های 1330 و 1340 که می‌شود گفت دورۀ گذار معماری از سازوکاری سنتی به شیوه‌های ساخت و زندگی مدرن است) در شکل‌دهی به درک آنها از تجربۀ «درخانه‌بودن» را بررسی کرده است.

خانه‌ با ما و در ما زندگی می‌کند، بزرگ می‌شود، به بلوغ می‌رسد و از پا می‌افتد و در این هم‌زیستی‌ از اندیشه و احساس و باورهای ساکنانش شکل می‌گیرد و به رویدادهای زندگی‌ شکل می‌دهد. با فهم تعامل خانه و تجربه‌های زیستۀ ساکنانش، می‌توان بده‌بستان معمار و ساکنان خانه را هدفمند کرد و جایی متناسب با نیازهای واقعی انسان به نقشه درآورد تا خاطره‌ها و مکان بهتر با هم پیوند بخورند. از سوی دیگر، فهم معنای فضاهای خانه کمک می‌کند تا جنبه‌ای از وجود خود را بشناسیم که کمتر به آن پرداخته شده است؛ رابطۀ معانی درونی‌مان با مکان‌ها که گاستون باشلار، متفکر پدیدارشناسی، آن را «مکان‌کاوی» می‌نامد. از این‌رو، مخاطبان این کتاب نه‌تنها معماران بلکه تمام کسانی‌اند که روزی در جایی خانه کرده‌اند.

این کتاب با رجوع به اندیشه‌های متفکران پدیدارشناسی معماری و همین‌طور تجربۀ زیستۀ ساکنان، به دنبال روشن‌تر ‌کردن پاسخ این پرسش‌ها است: در‌خانه‌بودن چگونه تجربه‌ای است؟ چه رابطه‌ای میان تجربۀ درخانه‌بودن و کیفیت فضاهای خانه برقرار است؟ چگونه می‌توان با استفاده از قابلیت‌های روایت از تجربۀ درخانه‌بودن سخن گفت؟

فهرست مطالب کتاب:

خانه‌هایی که از آن آمدیم

قالب از ما هست شد

جای بالاتر

راهروی مشترک

ساکن روان

خیال و بهارخواب

ایوان تماشا

گریز به مرکز

گوشه‌های ابهام

خلوت

مادر حیاط

ناخانه

خانه‌هایی که با خود می‌بریم

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

زندگی‌نامه و خدمات علنی و فرهنگی محمدتقی‌ بهار (ملک‌الشعراء)

زندگی‌نامه و خدمات علنی و فرهنگی محمدتقی‌ بهار (ملک‌الشعراء)

جمعی از نویسندگان زیرنظر کاوه خورابه

بی‌شک در ساحت ادبیات و فرهنگ ایران معاصر، به‌ویژه در زمینۀ ارتباط با ادبیات کهن و پربار ما که بزرگان

سنت زیباشناسی آلمانی

سنت زیباشناسی آلمانی

کای همرمایستر

در اواسط قرن هجدهم در آلمان رشتۀ فلسفه نوینی پدید آمد مبتنی بر افکار و ایده‌هایی از بریتانیایی‌ها و

منابع مشابه بیشتر ...

روایت و روایتگری در سینما: فیلم‌ها چطور داستانشان را تعریف می‌کنند؟

روایت و روایتگری در سینما: فیلم‌ها چطور داستانشان را تعریف می‌کنند؟

وارن باکلند

این کتاب این تز را مطرح می‌کند که موفقیت یا شکست فیلمی همچون «پنجرۀ عقبی» وابسته به کارایی و اثربخشی

به خاطره اعتمادی نیست: یک راهنمای ادبی برای زندگی پیشاآخرالزمانی

به خاطره اعتمادی نیست: یک راهنمای ادبی برای زندگی پیشاآخرالزمانی

الیزا گبرت

این کتاب اثر الیزا گبرت ـ شاعر، نویسنده و جستارنویس آمریکایی ـ در سال 2020 انتشار یافته است. اتکال گ