۵۶
۲۲
مهارت‌های پایه‌ای تفکر انتقادی

مهارت‌های پایه‌ای تفکر انتقادی

پدیدآور: ویلیام هیوز، جاناتان لیوری، کاترین دوران ناشر: اخترانتاریخ چاپ: ۱۴۰۰مترجم: یاسر خوشنویس مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۰۰۰شابک: 4ـ277ـ207ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۴۸۰

خلاصه

آنچه این کتاب درسی را از کتاب‌های مشابه متمایز می‌کند، وضوحی است که تا حد زیادی به یمن نحوۀ سامان‌دهی مضامین ارائه‌شده به حاصل آمده است. نویسندگان به جای آنکه به شیوۀ بی‌روح سایر کتاب‌های درسی، جداجدا به هر یک از جنبه‌های مختلف تفکر انتقادی و کاربرد آنها بپردازند، این مفاهیم و مباحث را به‌روانی پرورانده و قدم‌به‌قدم پیش برده‌اند.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.


توانایی استدلال کردن خصوصیت بنیادی انسان‌هاست. مدت‌هاست تصور می‌شود این قابلیت تنها به انسان‌ها اختصاص دارد؛ اما حتی اگر هم چنین باشد، یعنی اگر مثلاً روشن شود دلفین‌ها یا میمون‌ها یا حتی رایانه‌ها هم می‌توانند استدلال کنند، باز هم استدلال کردن قابلیتی است محوری در سرشت ما و تصوری که از خودمان داریم. در واقع هر فعالیت انسانی آگاهی متضمن استدلال کردن است. هر گاه مسئله‌ای حل می‌شود، تصمیمی گرفته می‌شود، فردی ارزیابی می‌شود، رویدادی تبیین می‌شود، چیزی کشف می‌شود، آثار هنری تفسیر می‌شوند یا ....، یعنی در حال استدلال کردن است. انسان‌ها دربارۀ همه چیز از معنای زندگی گرفته تا آنچه می‌خواهند برای شام حاضر کنند (یعنی جزئی‌ترین امور) استدلال می‌کنند. البته چنین نیست که همیشه آگاهانه در حال استدلال کردن باشند.

آنچه این کتاب درسی را از کتاب‌های مشابه متمایز می‌کند، وضوحی است که تا حد زیادی به یمن نحوۀ سامان‌دهی مضامین ارائه‌شده به حاصل آمده است. نویسندگان به جای آنکه به شیوۀ بی‌روح سایر کتاب‌های درسی، جداجدا به هر یک از جنبه‌های مختلف تفکر انتقادی و کاربرد آنها بپردازند، این مفاهیم و مباحث را به‌روانی پرورانده و قدم‌به‌قدم پیش برده‌اند. به واسطۀ چنین رویکردی، جنبه‌های مختلف تفکر دقیق نقادانه به‌تدریج پیش چشم خواننده کنار هم قرار می‌گیرد تا او بتواند در طی این مسیر مهارت‌های تفکر انتقادی را در خود بپروراند.

تمرکز اصلی مهارت‌های تفکر انتقادی تشخیص درست‌بودن یا نبودن استدلال‌هاست؛ به عبارت دیگر تشخیص صدق مقدمه‌ها و قوت منطقی استدلال. اما این تشخیص به سه دلیل کار ساده‌ای نیست؛ اولا بیش از آنکه بتوان استدلالی را ارزیابی کرد، باید معنای دقیق آن را تشخیص داد. اگر معنای استدلال‌ها همواره روشن بود، کار ساده می‌شد؛ اما متأسفانه اغلب چنین نیست. استدلال ممکن است به این دلیل مبهم باشد که معنای یکی یا برخی از احکام آن روشن نیست یا به این دلیل که رابطۀ میان مقدمه‌ها و نتیجه در استدلال روشن نشده است. بنابراین باید یاد گرفت چگونه احکام و استدلال‌ها را به گونه‌ای تفسیر کرد که معنای آنها تا حد امکان روشن شود. مهارت‌های لازم برای این کار «مهارت‌های تفسیری» نام دارد. هدف فصل‌های دوم تا چهارم کتاب، بهبود این مهارت‌هاست.

ثانیاً تشخیص صدق یا کذب احکام اغلب کار دشواری است. حتی هنگامی که مطمئنیم معنای دقیق یک حکم را می‌دانیم، ممکن است در مورد صدق آن مطمئن نباشیم و حتی ممکن است مطمئن نباشیم چگونه می‌توان صدق یا کذب آن را تشخیص دهیم. انواع مختلفی از احکام وجود دارد و روش تشخیص صدق و کذب هر یک از آنها متفاوت است. مهارت‌های لازم برای این کار «مهارت‌های تحقیقی» نامیده می‌شود که در فصل ششم بدان پرداخته شده است.

ثالثاً ارزیابی استدلال‌ها به این دلیل پیچیده است که انواع مختلف و متعددی از استنباط وجود دارد و هر یک از آنها به نوع خاصی از ارزیابی نیاز دارد. باید نحوۀ تشخیص انواع مختلف استنباط‌ها و روش‌های متفاوت ارزیابی آنها را یاد گرفت. برای این کار به «مهارت‌های استدلالی» نیاز است که در فصول هفتم تا پانزدهم به این مهارت‌ها پرداخته شده است.

این سه نوع مهارت، یعنی مهارت‌های تفسیری، مهارت‌های تحقیقی و مهارت‌های استدلالی در مجموع آنچه «مهارت‌های تفکر انتقادی» نامیده‌ می‌شود را شکل می‌دهند.

فهرست مطالب کتاب:

بخش اول: مقدمه

فصل یکم: استدلال و تفکر انتقادی

بخش دوم: معنا

فصل دوم: معنا و تعریف

فصل سوم: واضح کردن معنا

فصل چهارم: بازسازی استدلال‌ها

بخش سوم: ارزیابی استدلال‌ها

فصل پنجم: راهبردهایی برای ارزیابی استدلال‌ها

فصل ششم: ارزیابی ادعاهای معطوف به صدق

فصل هفتم: ارزیابی مرتبط بودن

فصل هشتم: ارزیابی کفایتگ

فصل نهم: استدلال استنتاجی

فصل دهم: استدلال استقرایی

بخش چهارم: کاربست‌ها

فصل یازدهم: استدلال علمی

فصل دوازدهم: استدلال اخلاقی

فصل سیزدهم: استدلال حقوقی

فصل چهاردهم: پاسخ‌دادن به استدلال‌ها

فصل پانزدهم: فنونی نامعقول برای ترغیب دیگران

فصل شانزدهم: نقادی رسانه‌ها

فصل هفدهم: نگارش و ارزیابی مقالات استدلالی

فصل هجدهم: راهبردهایی برای تنظیم مقاله‌های استدلالی

پیوست یکم: تناقض‌نماها و معماها

پیوست دوم: پاسخ به خودآزمایی‌ها

واژه‌نامه

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

بر خاکستر ققنوس؛ نگاهی به حیوان‌دوستی در آثار صادق چوبک

بر خاکستر ققنوس؛ نگاهی به حیوان‌دوستی در آثار صادق چوبک

محمدرضا رهبریان

بازخوانی چوبک به ویژه زمینه‌های حیوان‌دوستی آثارش ما را با لایه‌ها و مایه‌های دیگری از کار او روبرو

شرح سادۀ گلشن راز

شرح سادۀ گلشن راز

شیخ محمود شبستری

شیخ شبستری مثنوی گلشن راز را در ماه شوال سال 717 هجری سروده است و در این هنگام وی حدود سی سال داشته