۲۸۸
۱۶۱
بلوچستان و تاریخ مکران ایران 1600 ـ 1905 از کتاب خلیج فارس

بلوچستان و تاریخ مکران ایران 1600 ـ 1905 از کتاب خلیج فارس

پدیدآور: جان گوردون لوریمر ناشر: مؤسسه آبی پارسی، پل فیروزهتاریخ چاپ: ۱۴۰۰مترجم: محمد جواهرکلام مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۷۰۰شابک: 7ـ04ـ7464ـ622ـ978 تعداد صفحات: ۲۴۵

خلاصه

این کتاب به بخش‌های مربوط به سواحل مکران در کتاب جان گوردن لوریمر اختصاص دارد. این کتاب افزون بر تاریخ تحولات سیاسی منطقه از ابتدای قرن هفدهم میلادی تا سال‌های نخستین سدۀ بیستم (هم‌زمان با انقلاب مشروطه) به جغرافیای روستایی منطقۀ بلوچستان می‌پردازد و به خواننده اطلاعات ارزشمندی از وضعیت منطقه در ابتدای سدۀ بیستم ارائه می‌دهد.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​


رقابت بر سر حضور قدرت‌های بزرگ در محدودۀ وسیع خلیج فارس و دریای مکران تنها محدود به سدۀ گذشته نیست، بلکه تاریخی هزاران‌ساله دارد. با این حال اگر روایت نئارخوس دریاسالار یونانی اسکندر از خلیج فارس و سواحل شمالی آن به عنوان قدیمی‌ترین سند مشاهده و حضور بیگانگان در این منطقه نادیده انگاشته شود، اسناد حضور پیوستۀ اروپاییان برای سلطه بر این منطقه دست‌کم به قرن پانزدهم میلادی می‌رسد. واسکودوگاما سیاح و کاشف پرتغالی نخست بار در اواخر قرن پانزدهم میلادی، با حمایت ژان دوم پادشاه پرتغال از راه دریا به هند رفت و مسیری را گشود که تاریخ مشرق‌زمین بر مبنای آن تغییر کرد. کمی بعد از او آلفونسو آلبوکرک از نیروی دریایی ارتش پرتغال که نفوذ استعماری این کشور بر اقیانوس هند و تسلط او بر گوا مدیون اوست، به خلیج فارس آمد و جزیرۀ هرمز را به تصرف خویش درآورد. این دوران مصادف با عصر صفوی است و از اسناد باقی‌مانده چنین پیداست که بریتانیا به بهانۀ مقابله با پرتغالی‌ها در این منطقه، از قرن شانزدهم حضور یافت و بهانه‌ای برای باج‌خواهی از دربار صفوی به دست آورد. باج‌خواهی بریتانیا از دربار ایران به بهانۀ موازنۀ قدرت، تا چند قرن ادامه یافت.

حضور و رقابت میان پرتغال، فرانسه، بریتانیا، روسیه و آلمان در خلیج فارس موضوع پژوهش‌های متعدد تاریخی و علوم سیاسی بوده است. بریتانیا در این میان تفاوتی چشمگیر با دیگران داشت و آن، درک ضرورت مطالعات تاریخی و جغرافیایی و تسلط بر فرهنگ و اجتماع جوامع موردنظر خود در زمینۀ استعمار بود. رقابت با روسیه و نگرانی نسبت به دستیابی روس‌ها به آب‌های جنوب، ترس از فرانسه و تهدید آلمان، همه و همه انگلستان را نسبت به فعالیت‌ها و حضور رقبای سیاسی خود در منطقه حساس کرده بود. حضور قاطع آنها در خلیج فارس و دریای مکران از نیمۀ اول قرن نوزدهم آغاز شده است. از اواخر این قرن نظارت بر خلیج فارس و دریای مکران در مراودات داخلی بریتانیا به حکومت هندوستان واگذار شد و با قرارداد 1907 این نظارت و منافع ناشی از آن به نفع بریتانیا به ثبت رسید. چنین دستاوردی میسر نمی‌شد مگر با زمینۀ شناخت و نفوذ بیشتری که نسبت به سایر رقبای خود در منطقه به دست آورد، موضوعی که نتیجۀ درک آن توسط نخبگان سیاسی بود. در این میان چهرۀ مؤثری وجود دارد که در افواه حوزۀ مطالعات تاریخ ایران شناخته شده است: لرد جرج ناتانیل کرزن.

در زمان جرج کرزن افرادی مأموریت یافتند داده‌های جغرافیایی و فرهنگ‌شناختی وسیعی دربارۀ سرزمین‌های حاشیۀ خلیج فارس و دریای مکران گردآوری کنند. جان گوردون لوریمر کارمند غیرنظامی بریتانیا در هند مهم‌ترین این افراد بوده است. سفرهای مطالعاتی لوریمر دربارۀ خلیج فارس در 1903 میلادی آغاز شد و تا کمتر از یک دهه بعد ادامه داشت. «فرهنگ جغرافیای خلیج فارس، عمان و عربستان مرکزی» با بیش از شش هزار صفحه و در شش مجلد، اطلاعات جامعی در حد فاصل قرن هفدهم تا بیستم میلادی دربارۀ این مناطق را دربر دارد. اثر لوریمر را باید کتاب جامع تاریخ و جغرافیای خلیج فارس دانست که اطلاعات ارزشمندی دربارۀ موقعیت جغرافیای طبیعی، جوامع و جغرافیای انسانی، مبادلات اقتصادی، مراسلات و راه‌های ارتباطی، اطلاعات جمعیت‌شناختی و ... پیرامون سواحی جنوبی ایران، عمان، شبه‌جزیرۀ عربستان و بخش‌هایی از عراق ارائه می‌دهد.

این کتاب به بخش‌های مربوط به سواحل مکران در کتاب جان گوردن لوریمر اختصاص دارد. این کتاب افزون بر تاریخ تحولات سیاسی منطقه از ابتدای قرن هفدهم میلادی تا سال‌های نخستین سدۀ بیستم (هم‌زمان با انقلاب مشروطه) به جغرافیای روستایی منطقۀ بلوچستان می‌پردازد و به خواننده اطلاعات ارزشمندی از وضعیت منطقه در ابتدای سدۀ بیستم ارائه می‌دهد.

فهرست مطالب کتاب:

سخن ناشر

یادداشت دبیر مجموعه

مکران در قرن 17 و 18 میلادی

مکران در قرن نوزدهم میلادی

تاریخ گوادر و چابهار 1784 تا 1905

جغرافیای مکران ایران

نمایه

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

مجلۀ فرهنگی هنری بخارا، سال بیست‌ویکم، شمارۀ 123، فروردین و اردیبهشت 1397

مجلۀ فرهنگی هنری بخارا، سال بیست‌ویکم، شمارۀ 123، فروردین و اردیبهشت 1397

جمعی از نویسندگان به سردبیری علی دهباشی

بخارای نوروزی (شمارۀ ۱۲۳) با سرودۀ منتشرنشده‌ای از استاد شفیعی کدکنی و بخش ویژه استاد حسین گل‌گلاب ک

جستارهایی دربارۀ عقلانیت

جستارهایی دربارۀ عقلانیت

جورجیو تونلی و دیگران به گزینش و ویرایش سیداحمد موسوی خوئینی

بحث اصلی مقالات این کتاب دربارۀ معضلات عقلانیت مدرن و سپس نقد عقلانیت پست‌مدرن است.

منابع مشابه بیشتر ...

بلوچستان در سه سیاحت‌نامۀ عهد قاجار

بلوچستان در سه سیاحت‌نامۀ عهد قاجار

احمدعلی وزیری، فیروزمیرزا نصرت‌الدوله، عبدالحمیدمیرزا نصرت‌الدوله

در این سفرنامه‌ها برای نخستین بار به موضوع توسعۀ پایدار در بلوچستان توجه شده و شرحی از پتانسیل‌های س

سفرنامۀ حاجی خان مترجم احتشام الوزراء در کمیسیون مرزی بلوچستان به انضمام سفرنامه‌ای از مؤلفی ناشناخته

سفرنامۀ حاجی خان مترجم احتشام الوزراء در کمیسیون مرزی بلوچستان به انضمام سفرنامه‌ای از مؤلفی ناشناخته

حاجی خان مترجم احتشام الوزراء

سفرنامۀ حاجی‌خان از جمله اسناد مهم تاریخ تحولات مرزی بلوچستان به شمار می‌رود که برای نخستین بار و بع