۱۴۱
۹۶
راز رویین تنی اسفندیار

راز رویین تنی اسفندیار

پدیدآور: سجاد آیدنلو ناشر: بنیاد موقوفات دکتر افشار با همکاری نشر سخنتاریخ چاپ: ۱۳۹۹مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۲۲۰۰شابک: 3ـ77ـ6441ـ622ـ978تعداد صفحات: ۲۸۸

خلاصه

در این کتاب پانزده روایت و اشارۀ قدیمی از منابع سدۀ پنجم تا دورۀ قاجار و هشت فرضیه و نظر از معاصران دربارۀ چگونگی رویین‌تن شدن اسفندیار طرح و بررسی گردیده و سرانجام این احتمال پیش کشیده شده است که سبب رویین‌تنی اسفندیار در شاهنامه، داشتن و پوشیدن زرۀ ویژۀ زخم‌ناپذیر است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​


اسفندیار تنها یل شاهنامه بعد از رستم است که با دو صفت / لقب «تهمتن» و «تاج‌بخش» خوانده شده و این پایگاه والای پهلوانی و خویش‌کاری او را در حماسۀ ملی ایران و نظرگاه حکیم طوس نشان می‌دهد. در تحلیل نهایی، سیما و شخصیت او در روایت‌های ملی ـ پهلوانی ایران به نوعی دوگانه/ دوگونه است: از سویی در دوره‌ای از تاریخ روایی (روزگار شهریاری گشتاسپ) جهان‌پهلوان جوان ایرانشهر و گسترندۀ دین زرتشتی است و احترام و علاقۀ خوانندگان و شنوندگان داستان‌هایش را برمی‌انگیزد و از سوی دیگر، پافشاری لجوجانه‌اش برای بستن دست پهلوان پیر ایران‌زمین، رسام دستان، دل دوست‌داران این هر دو یل را به درد می‌آورد.

با این حال اسفندیار جنگاور مرزپایندۀ ایران و ایرانی است و از خود رستم ـ که به‌ناچار با تیز گز وی را می‌کشد ـ تا اغلب خوانندگان و پژوهندگان شاهنامه در دوران کنونی، او را دوست دارند و همچون سهراب و سیاوش جوان از کشته‌شدن این پهلوان برنا نیز پریشان‌خاطر می‌شوند. تنوع کردارهای پهلوانی و رویدادهای زندگی اسفندیار به دلیل عمر کوتاه او، به نسبت موقعیت ممتاز وی در هر دو حوزۀ روایت‌های ملی ـ پهلوانی و سنت دینی (زرتشتی) چندان زیاد نیست و عموماً دو داستان گذشتن این دلاور از هفت‌خان و گشودن رویین‌دژ ارجاسپ و نبردش با رستم، مشهور و مورد توجه بوده است.

اما اسفندیارویژگی خاصی دارد که او را از همۀ یلان شاهنامه ـ حتی رستم ـ متمایز کرده و در متون ادبی، تاریخی و داستانی بعد از فردوسی در جایگاه منحصربه‌فردی نشانده است: تیر و تیغ و نیزه و گرز و خنجر هیچ‌کسی ـ حتی رستم ـ بر پیکر او کارگر نیست و اسفندیار به تعبیر شاهنامه، «رویین‌تن» است:

چرا رزم جستی از اسپندیار                      گوی تند و «رویین‌تن» و نامدار

که تیغ دلیران بر اسپندیار                       بد آوردگه بر، نیاید به کار

پیشینۀ داستانی ویژگی زخم‌ناپذیری اسفندیار به قبل از شاهنامه و احتمالاً منابع و روایت پهلوی عصر ساسانی می‌رسد؛ ولی شهرت آن با ترکیب و تعبیر «رویین‌تن» در سنت ادبی و روایی ایران، از شاهنامۀ فردوسی است. شگفتی و رازناکی این صفت باعث شده هم گذشتگان دست‌کم از سدۀ پنجم به این طرف روایت‌های گوناگونی دربارۀ چگونگی رویین‌تن شدن اسفندیار بسازند و هم محققان معاصر فرضیات و تحلیل‌هایی در این‌باره عرضه کنند.

موضوع اصلی این کتاب که بعد از مقدمه آمده است، تحقیق دربارۀ مسائل، روایات و دیدگاه‌های گوناگون مربوط به رویین‌تنی اسفندیار و طرح فرضیه یا اگر دقیق‌تر گفته شود، دریافتی از علت رویین‌تنی اسفندیار در شاهنامه به یاری گواهی‌ها و قراین به‌دست‌آمده از متون دیگر است.

در این کتاب پانزده روایت و اشارۀ قدیمی از منابع سدۀ پنجم تا دورۀ قاجار و هشت فرضیه و نظر از معاصران دربارۀ چگونگی رویین‌تن شدن اسفندیار طرح و بررسی گردیده و سرانجام این احتمال پیش کشیده شده است که سبب رویین‌تنی اسفندیار در شاهنامه، داشتن و پوشیدن زرۀ ویژۀ زخم‌ناپذیر است.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار

مقدمه

رویین‌تنی اسفندیار

روایات و اشارات قدیمی چگونگی رویین‌تن شدن اسفندیار (از سدۀ پنجم تا عصر قاجار)

تحقیقات و نظریات معاصر دربارۀ رویین‌تنی اسفندیار

زرۀ ویژۀ زخم‌ناپذیر، عامل احتمالی رویین‌تنی اسفندیار

تأثیر ویژگی «رویین‌تنی» اسفندیار در روایات و متون ایرانی

جدول‌ها و فهرست‌ها:

جدول روایات و اشارات قدیمی چگونگی رویین‌تنی اسفندیار (به ترتیب تاریخی)

جدول تحقیقات و نظریات معاصران دربارۀ رویین‌تنی اسفندیار (به ترتیب تاریخی)

فهرست بعضی رویین‌تنان غیرایرانی

فهرست بعضی رویین‌تنان روایت‌های ایرانی

نمایۀ اعلام

منابع

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

سفرنامۀ ناکامورا نایوکیچی (1320 هـ.ق/ 1902 ـ 1906 م): مسافر فقیر ژاپنی در ایران

سفرنامۀ ناکامورا نایوکیچی (1320 هـ.ق/ 1902 ـ 1906 م): مسافر فقیر ژاپنی در ایران

ناکامورا نایوکیچی بازنوشتۀ اوشی‌کاوا شونرو

ناکامورا در شرح سفرهایش در ایران تنها یک بار به مقاصد خود اشاره می‌کند و آن نیز حاکی از داشتن مأموری

تاریخ تلخ؛ به روایت احمد شاملو

تاریخ تلخ؛ به روایت احمد شاملو

محمد قراگوزلو

دربارۀ کاروند فکری شاملو تفاسیر مختلف و متخالفی صورت بسته است. شاید او بیش از هر شاعر، فرهنگ‌پژوه، ر

منابع مشابه بیشتر ...

باید شاهنامه خواند: گزارشی نو از داستان ضحاک

باید شاهنامه خواند: گزارشی نو از داستان ضحاک

سیامک شیرمردی

این کتاب دربرگیرندۀ گزارشی نو از داستان ضحاک است. ابتدا نویسنده به گزارش کار ضحاک پرداخته، در بخش دو

نمادهای شاهنامه

نمادهای شاهنامه

احمد رناسی

فردوسی از متون تاریخی آن دوران بهره برده و در جای‌جای سرایش‌های افسانه، حماسه و تاریخ، همۀ شخصیت‌ها

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

نارسیده ترنج: بیست مقاله دربارۀ شاهنامه و ادب حماسی ایران

نارسیده ترنج: بیست مقاله دربارۀ شاهنامه و ادب حماسی ایران

سجاد آیدنلو با مقدمۀ جلال خالقی مطلق

مقالات این مجموعه فقط دربارۀ شاهنامه نیست و در برخی از آنها به منظومه‌های پهلوانی پس از فردوسی هم پر

آذربایجان و شاهنامه؛ تحقیقی دربارۀ جایگاه آذربایجان، ترکان و زبان ترکی در شاهنامه و پایگاه هزارسالۀ شاهنامه در آذربایجان

آذربایجان و شاهنامه؛ تحقیقی دربارۀ جایگاه آذربایجان، ترکان و زبان ترکی در شاهنامه و پایگاه هزارسالۀ شاهنامه در آذربایجان

سجاد آیدنلو

نویسنده در این کتاب به ضرورت مهم ملی و فرهنگی پاسخ داده و به ابعاد گوناگون پیوند آذربایجان و شاهنامه