۱۳۷۴
۴۲۰
زیر آسمان اصفهان: لهجه و آداب و سنن در اصفهان (ویراست جدید)

زیر آسمان اصفهان: لهجه و آداب و سنن در اصفهان (ویراست جدید)

پدیدآور: احمد مدنی ناشر: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیتاریخ چاپ: ۱۳۹۹مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 2ـ38ـ6304ـ622ـ978تعداد صفحات: ۸۱۵

خلاصه

این کتاب، فرهنگ کوچکی است که به زندگی و اقوال و احوال و لهجه و همچنین به کنش و کردار و منش و رفتار اصفهانیان پرداخته است؛ اما روش پردازش آن الفبایی نیست و بلکه موضوعی است؛ بنابراین خواننده برای یافتن آنچه در پی آن است، می‌بایست به مدخل‌ها مراجعه کند.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​


لهجه و اصطلاحات خاص اصفهانی‌ها به هنگام محاوره، سرورانگیز و جذاب و شنیدنی و ظاهراً مسبوق به سابقه‌ای طولانی است. یکی از قدیمی‌ترین اشارات در این‌باره در سفرنامۀ ابن بطوطه آمده است که حدود هفتصد سال پیش به اصفهان سفر کرده و مدت‌زمانی را در این شهر زیسته است. وی می‌نویسد: اصفهانی وقتی می‌خواهد دوستی را برای صرف غذا به منزل خود دعوت کند، با طنز و تواضع می‌گوید: «بیا بریم یه نون و ماس با هم بخوریم». و نکته اینجاست که هنوز هم پس از قرن‌ها در اصفهان از همین جمله در این موارد استفاده می‌شود و اصفهانی، ویژگی طنزآمیز بیانش را همچنان حفظ کرده است.

اگرچه تطور و تحول در لهجۀ مردم اصفهان نیز لاجرم متأثر از دگرگونی عوامل فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی است؛ اما باید در حفظ این فرهنگ و لهجۀ یگانه و دلنشین از دستبرد زمانه کوشید و به ثبت نکات اساسی آن اقدام کرد.

نویسندۀ کتاب در بخشی از پیش‌گفتار خود آورده است: «این کتاب مدعی ارائۀ نتایج مطالعاتی نظام‌مند و علمی در زمینۀ فولکلور مردم اصفهان نیست. فقط ادای دینی است در حد توان به شهر و همشهریان که این قلم‌شکستۀ نسخه‌نویس را بر آن داشت تا یادمان‌هایش را از محلۀ پاقلعه و خانۀ دایجون مدنی، دست‌مایه قرار دهد و به دقایق ظریفی از وجوه نانوشتۀ لهجه و فرهنگی اشاره کند که قطعاً از سده‌ها پیش در این شهر و این محله مرسوم و ملحوظ بوده است. شمول مکانی و زمانی این یادمان‌ها در کتابی که پیش رو دارید، غالباً محدود به محلۀ پاقلعه و فقط در نیم‌سدۀ اخیر است. طیف اشخاصی که اقوالشان در این کتاب نقل شده، کودکان خردسال، کسبه و دوره‌گردان عامی، پدران و مادران بی‌سواد یا درس‌خوانده، و تحصیل‌کردگان دانشگاه و مجتهدان حوزوی را دربر می‌گیرد. اما از آنجا که لحن و لهجه و اصطلاحات تحصیل‌کردگان در هنگام محاوره، تمایلی آشکار به لهجۀ معیار گرفته و از گویش اصفهانی فاصله گرفته است، در بازنویسی اقوال، بیشتر بر روی لهجه و بیان کودکان و خصوصاً مردان و زنان کوچه تکیه داشته‌ام».

این کتاب، فرهنگ کوچکی است که به زندگی و اقوال و احوال و لهجه و همچنین به کنش و کردار و منش و رفتار اصفهانیان پرداخته است؛ اما روش پردازش آن الفبایی نیست و بلکه موضوعی است؛ بنابراین خواننده برای یافتن آنچه در پی آن است، می‌بایست به مدخل‌ها مراجعه کند.

در بخش نخست این کتاب، نویسنده با مرور خاطرات خود از زندگی سال‌های کودکی در یکی از خانه‌های قدیمی اصفهان به نوعی معماری و فرهنگ شهرنشینی و زندگی مردم اصفهان را مرور کرده است.

نویسنده در بخش نام‌ها و نسبت‌ها نیز اسم‌های متداول و محبوب اصفهانی‌ها همراه با نحوۀ تلفظ آنها، نام‌های خانوادگی مرسوم و عنوان‌هایی که برای نسبت‌های سببی و نسبی در اصفهان استفاده می‌شده یا می‌شود را بررسی کرده است.

در بخش گفتگو نیز پاره‌ای از محاورات و جملات معروف با لهجۀ اصفهانی همراه با آوانگاری هر کدام آمده است. در بخش‌های دیگر کتاب نیز به کنش و کردار، منش و رفتار و پول و کار و بازار در اصفهان پرداخته شده است.

فهرست مطالب کتاب:

سخن نخست

سپاسگزاری

نشانه‌های آوانگاری

بخش یکم: خانۀ دایجون مدنی

ساختار خانه

از تولد تا جوانی در خانۀ دایجون

زندگی در خانۀ دایجون

واژه‌نامه‌ها (با برخی افعال)

بخش دوم: نام‌ها و نسبت‌ها

بخش سوم: گفتگو و گفتار

بخش چهارم: کنش و کردار

تن و پیکر آدمی در اصفهان

کنش و کردار روزمره

بخش پنجم: منش و رفتار

منش و رفتار آدمی

منش و رفتار در زندگی

بخش ششم: پول و کار و بازار

اصطلاحات مالی

کار و مناسبات مالی

کتاب‌نامه

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

آرمانشهر اُدیسه یا دن‌کیشوت

آرمانشهر اُدیسه یا دن‌کیشوت

حاتم قادری

نویسنده در این پژوهش کوشیده تا با بهره‌گیری از زمینه‌های فلسفه، ادبیات، دین و مبارزات سیاسی ـ اجتماع

تاریخ مختصر مرگ

تاریخ مختصر مرگ

داگلاس جی. دیویس

در این کتاب، شرحی مختصر از موضوعی به دست داده شده که عملاً با همۀ جنبه‌‏های زندگی سروکار دارد. کشش ا

منابع مشابه بیشتر ...

از هر خرمن خوشه‌ای: یادداشت‌ها و مطالبی نادر در زمینه‌های فرهنگی، ادبی، سیاسی، تاریخی و اجتماعی

از هر خرمن خوشه‌ای: یادداشت‌ها و مطالبی نادر در زمینه‌های فرهنگی، ادبی، سیاسی، تاریخی و اجتماعی

محمدعلی حقیقت سمنانی  

زنده‌یاد حقیقت سمنانی سال‌های متوالی در مجلۀ «پیام آشنا» مقالاتی با عنوان «از هر خرمن خوشه‌ای» به نش

خاطرات امان‌الله زندش از مجاهدین جنگل

خاطرات امان‌الله زندش از مجاهدین جنگل

امان‌الله زندش

این کتاب خاستگاه و جایگاه تعداد قابل توجهی از رجال و رزمندگان نهضت جنگل را بازگو می‌کند که در خاطرات

دیگر آثار نویسنده

سیمای صادق هدایت

سیمای صادق هدایت

احمد مدنی

این کتاب زندگی‌نامۀ گام‌به‌گام صادق هدایت از تولد تا مرگ است. در این کتاب تحلیل و تفسیر آثار وی از س