۸۵۰
۲۲۸
گیلانشاه: زندگی و زمانۀ امیر هدایت‌الله خان گیلانی

گیلانشاه: زندگی و زمانۀ امیر هدایت‌الله خان گیلانی

پدیدآور: هومن یوسف‌دهی ناشر: فرهنگ ایلیاتاریخ چاپ: ۱۳۹۹مکان چاپ: رشتتیراژ: ۱۰۰۰شابک: 2ـ687ـ190ـ964ـ978تعداد صفحات: ۷۶

خلاصه

این کتاب شرح حال و زندگی سیاسی «امیر هدایت‌الله خان گیلانی» یکی از برجسته‌ترین رجال حکومتی منتفذ، ثروتمند و قدرتمند گیلان است که در یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ ایران، بر مسند حکم‌روایی گیلان‌زمین تکیه زده بود.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

پرداختن به زندگی و کارنامۀ رجال سیاسی و اظهارنظر دربارۀ آنها، بدون ذهنیت‌های از پیش تعیین‌شده و پیش‌داوری‌های موجود دربارۀ حیات سیاسی آنان کاری دشوار است؛ به‌ویژه رجالی که نقشی مهم در تحولات سیاسی یک سرزمین ایفا کرده‌اند. این کتاب شرح حال و زندگی سیاسی «امیر هدایت‌الله خان گیلانی» یکی از برجسته‌ترین رجال حکومتی منتفذ، ثروتمند و قدرتمند گیلان است که در یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ ایران، بر مسند حکم‌روایی گیلان‌زمین تکیه زده بود.

امیر هدایت‌الله خان گیلانی مشهور به «گیلانشاه» مردی باهوش و کاردان بود که توانست در دوران پرتلاطم کشمکش‌های زندیه و قاجاریه بر سر میراث نادرشاه افشار، گیلان را از بسیاری از گزندهای انتقال قدرت به دور دارد. مردی که به ادعای تاریخ، به گشاده‌دستی و بخشش، شهرتی فراتر از مرزهای گیلان یافت.

امیر هدایت‌الله خان که به سه نسبت فومنی، رشتی و گیلانی شناخته شده است، در حدود سال 1156 در شهر رشت دیده به جهان گشود. نسبت‌هایش اشاره به خاستگاه خانوادگی‌اش، محل تولد و نشو و نمایش رشت و قلمرو حکومتش گیلان دارد. مردم به اختصار او را «هدایت‌الله خان» می‌خواندند و گاه با عناوین گیلانشاه، اتل‌خان و اتورخان از او یاد کرده‌اند. او فرزند آقاجمال‌الدین فومنی معروف به حاجی‌جمال حکمران گیلان در عهد زندیه بود. پدربزرگش نیز به نام آقاکمال فومنی از مالکان و منتفذان گیلان بود و بانویی از خاندان صفویه را در حبالۀ نکاح داشت و به همین مناسبت در سلطنت شاه سلطان حسین صفوی به حکومت رشت منصوب شد. هدایت‌الله خان در سیزده‌سالگی به حکومت گیلان تعیین شد؛ ولی تا رسیدنش به سن رشد، رتق و فتق امور گیلان با وزیرش حاجی‌نقی نایب کسما بود. او پس از به‌دست گرفتن قدرت، انتقام سختی از خاندان شفتی گرفت که قاتلان پدر و پدربزرگش بودند و همۀ افراد ذکور این خاندان را به قتل رساند وف قط فرزندی خردسال از این خاندان به آقاعلی شفتی را زنده گذاشت. او در سال 1201 و در درگیری با نیروهای آقامحمدخان قاجار درگذشت.

در این کتاب افزون بر اشاره به زندگی و زمانۀ امیر هدایت‌الله خان، دربارۀ مبارزات او برای حفظ حکومت گیلان نیز مطالبی به اختصار آمده است. در پایان کتاب مطالبی دربارۀ اوضاع علمی و ادبی گیلان در عهد امیر هدایت‌الله خان آورده شده است. مطلب پایانی کتاب اختصاص به فرزندان و نیابر هدایت خان دارد که در آن به اختصار به اینان اشاره شده است.

فهرست مطالب کتاب:

یادداشت حوزۀ هنری گیلان

مقدمه

امیر هدایت‌الله خان گیلانی

نام و نسب

اوضاع گیلان در قرن دوازدهم

حکومت موروثی

از تولد تا حکومت

دوران تبعید

تعیین میرزاآقابابای گیلانی به وزارت

افزایش نفوذ

گملین در دربار هدایت‌خان

بهبود روابط با کریم‌خان زند

حملۀ ناکام قاجارها به گیلان

شورش اهالی گسکر

از حبس تا رهایی

جنگ با امیرگونه‌خان افشار

جنگ و آشتی با علی‌مرادخان زند

جنگ و صلح با آقامحمدخان قاجار

فرار به شیروان

پایان کار

قاتل امیر هدایت‌الله خان که بود؟

اتل‌خان یا اتورخان

گیلان پس از هدایت‌الله خان

دانش و هوش هدایت‌الله خان

شکوه دربار هدایت‌خانی

اوضاع اقتصادی و اجتماعی

تشکیلات حکومتی و نظامی

اقدامات عمرانی و توسعۀ شهر رشت

عمارت هدایت‌خانی

ظروف طلای هدایت‌خانی

ستایشگران امیر هدایت‌الله خان

اوضاع علمی و ادبی گیلان در عهد هدایت‌خان

فرزندان و نبایر هدایت‌خان

منابع

نمایه

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

درآمدی بر ادبیات‌شناسی؛ راهنمای اصول آموزش و پژوهش در ادبیات فارسی

درآمدی بر ادبیات‌شناسی؛ راهنمای اصول آموزش و پژوهش در ادبیات فارسی

محمود فتوحی رودمعجنی

این کتاب تلاشی است برای بازاندیشی در ساختار و مبانی رشتۀ زبان و ادبیات فارسی که از منظر تاریخی، معرف

بیگانه به روایت آندره آبو

بیگانه به روایت آندره آبو

آلبر کامو

در این کتاب بعد از آوردن داستان بیگانۀ آلبر کامو، شرح آن از آندره آبو و در پایان فرهنگ نام‌ها و اصطل

منابع مشابه بیشتر ...

پناهندگی ارامنۀ باکو به گیلان: روایتی مستند از یک بحران انسانی؛ شرح گزارش کمیتۀ امداد آوارگان به رشت (13 شهریور تا 16 بهمن 1297 هـ.ش)

پناهندگی ارامنۀ باکو به گیلان: روایتی مستند از یک بحران انسانی؛ شرح گزارش کمیتۀ امداد آوارگان به رشت (13 شهریور تا 16 بهمن 1297 هـ.ش)

م. در ساهاکیان

این کتاب گزارش آوارگی ساکنین ارمنی شهر باکو، شهر صنایع نفتی روسیه تزاری در منطقۀ قفقاز است که روز 1

تاریخ گیلان؛ از برآمدن سردار سپه تا برافتادن رضاشاه

تاریخ گیلان؛ از برآمدن سردار سپه تا برافتادن رضاشاه

ناصر عظیمی

این کتاب که در واقع جلد سوم تاریخ گیلان است، به بازۀ زمانی از «برآمدن سردار سپه تا برافتادن رضاشاه»

دیگر آثار نویسنده

محمدمیرزا کاشف چایکار؛ کاشف‌السلطنه

محمدمیرزا کاشف چایکار؛ کاشف‌السلطنه

هومن یوسف‌دهی

این کتاب شرح احوال و زندگی محمدمیرزا قوانلو ملقب به کاشف‌السلطنه است که از چهره‌های تأثیرگذار و کارد

پارسی‌سرایان گیلان از آغاز تا پایان قرن سیزدهم

پارسی‌سرایان گیلان از آغاز تا پایان قرن سیزدهم

هومن یوسف‌دهی

در بخش نخست این کتاب، به اختصار گزارشی از اوضاع تاریخ و سیاسی جنوب دریای خزر به‌ویژه گیلان ارائه داد