۵۱
۲۲
مینوی خرد؛ آوانویسی، ترجمۀ فارسی و واژه‌نامه

مینوی خرد؛ آوانویسی، ترجمۀ فارسی و واژه‌نامه

پدیدآور: به کوشش یاسر دالوند با مقدمۀ دکتر سیروس شمیسا ناشر: کتاب سدهتاریخ چاپ: ۱۳۹۹مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 1ـ896848ـ600ـ978تعداد صفحات: ۳۰۶

خلاصه

این کتاب دربرگیرندۀ آوانویسی، ترجمه و واژه‌نامۀ «مینوی خرد» از متون مهم زرتشتی است. در این کتاب به بررسی مختصات سبکی مشترک متون پهلوی و متون کهن فارسی در سه ساحت ادبی، زبانی و فکری پرداخته شده و در برگردان متن به فارسی کوشش بر آن بوده که ساختار لغوی و نحوی متن پهلوی حفظ شود.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​


مینوی خرد مانند هر متن کهن دیگری دربردارندۀ فواید متعددی است؛ هم به لحاظ مسائل زبانی و هم فکری. غرابت کتاب عمدتاً در لغات و اصطلاحات مذهبی زرتشتی است که امروزه برای ما ناآشناست. اما مسائل زبانی برای کسانی که با پهلوی و فارسی سده‌های نخستین آشنایند، چندان غریب نیست. با این همه مینوی خرد از مقولۀ متون سادۀ پهلوی از قبیل «کارنامگ اردشیر بابکان» نیست و باید آن را جزء متون مشکل پهلوی محسوب داشت. مینوی خرد را باید از کتب مذهبی زرتشتی محسوب داشت که پر از احکام دینی و باید و نبایدها و شایست‌ها و نشایست‌هاست و البته منشأ همۀ آنها اوستاست. جالب است که بسیاری از این احکام را ایرانیان حفظ کردند و به دین بعدی خود منتقل کردند؛ از قبیل توصیف وضع متوفی در بهشت و دوزخ و پل چینود و کلاً آن جهان و .. .

این کتاب دربرگیرندۀ آوانویسی، ترجمه و واژه‌نامۀ «مینوی خرد» از متون مهم زرتشتی است. در این کتاب به بررسی مختصات سبکی مشترک متون پهلوی و متون کهن فارسی در سه ساحت ادبی، زبانی و فکری پرداخته شده و در برگردان متن به فارسی کوشش بر آن بوده که ساختار لغوی و نحوی متن پهلوی حفظ شود.

«دادستان مینوی خرد» یکی از متون مهم پهلوی از نویسنده‌ای ناشناس است شامل یک مقدمه و 62 پرسش که شخصیتی به نام «دانا» از «مینوی خرد» می‌پرسد. سؤالات دربردارندۀ مفاهیمی چون چگونگی رسیدن به بهشت یا دوزخ، چگونگی خلق آسمان و زمین و آب و دیگر عناصر، ویژگی‌های پارسایان و بدکاران، شرح کارهای کیومرث و هوشنگ و جمشید و دیگر شاهان، وظایف هر یک از طبقات اجتماعی، پند و اندرز و .... می‌شود.

زمان نگارش کتاب مشخص نیست؛ بنا به نظر برخی از محققان کتاب در دورۀ ساسانیان و شاید در دورۀ سلطنت انوشیروان نوشته شده است؛ چراکه در کتاب کوچک‌ترین اشاره‌ای به عرب یا اسلام نشده، ولی مطالبی دربارۀ جنگ و ستیز ترکان و رومیان با ایرانیان در آن جلوه یافته است. این کتاب همچنین دربردارندۀ مطالبی دربارۀ زروان و باورهای زروانی است که در دورۀ اشکانیان رواج داشت.

در مقدمۀ کتاب به مباحث فکری و زبانی و ادبی مشترک بین متون پهلوی و فارسی پرداخته شده است. متن آوانوشت پهلوی نیز در بالای هر پرسش قرار داده شده که جنبۀ درسی کتاب تقویت شود. در برگردان متن کوشیده شده که ساختار نحوی جملات در امکان حفظ شود و لغات غالباً از همان لغات متن پهلوی انتخاب شود؛ اما به دلیل آنکه برگردان متن برای دانشجویان و خوانندگان نیز کارآمد باشد، لغات دشوار در پاورقی معنا شده که با رجوع به واژه‌نامه می‌توان اطلاعات بیشتری دربارۀ آنها به دست آورد. در مواردی نیز که در برگردان متن از لغات معمول استفاده شده، اصل پهلوی آن با توضیحاتی مختصر در پانوشت یادآوری شده است.

این ترجمه با ترجمۀ استاد تفضلی تفاوت دارد؛ چراکه ایشان بنا به اشارۀ خودشان «متن پهلوی را به فارسی معمول و مفهوم برای خوانندۀ فارسی‌زبان امروزی ترجمه» کرده‌اند و «بدین جهت از استعمال کلمات پهلوی یا به کارگرفتن لغات مهجور فارسی» پرهیخته‌اند؛ اما شیوۀ نویسنده در این برگردان، درست همان شیوه‌ای است که برخی از ناقدان به استاد تفضلی عرضه کرده بودند: «به نظر اینان در برگردانیدن از پهلوی به فارسی نباید کلمات بیگانه به کار برد، بلکه باید همان کلمات متن اصلی را به گونه‌ای فارسی درآورد یا از مترادف‌های فارسی آنها، گرچه مهجور باشند، بهره گرفت».

در تنظیم واژه‌نامه کوشیده شده لغات پهلوی از متون و فرهنگ‌های فارسی ردیابی شود که شرح آن و همچنین توضیحات آنها در واژه‌نامه آورده شده است.

فهرست مطالب کتاب:

مینوی خرد/ مقدمه‌ای از دکتر سیروس شمیسا

پیش‌گفتار

مینوی خرد

مفهوم مینو

1. مختصات ادبی

2. مختصات فکری

3. مختصات زبانی

آوانویسی و برگردان متن

مقدمۀ مؤلف

پرسش‌ها

واژه‌نامه

گزیدۀ منابع

اعلام

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

تکلم میلاد تابناک فنا (18 شعر)

تکلم میلاد تابناک فنا (18 شعر)

دیلن تامس

این کتاب ترجمه‌ای است از کتاب «collected poems» که شامل پنج دفتر مستقل و چند شعر پراکندۀ به‌جامانده

مجموعه مقالات دومین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی (گذشته و حال)

مجموعه مقالات دومین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی (گذشته و حال)

جمعی از نویسندگان به کوشش محمود جعفری دهقی، نازنین خلیلی‌پور

این کتاب مجموعۀ مقالات دومین همایش بین‌المللی زبان و گویش‌های ایرانی است که در سال ۱۳۹۳ در مرکز دائر

منابع مشابه بیشتر ...

زرتشت و مزدیسنان؛ پرسش و پاسخ‌هایی در شناخت دین زرتشت

زرتشت و مزدیسنان؛ پرسش و پاسخ‌هایی در شناخت دین زرتشت

کورش نیکنام

نگارندۀ این کتاب سالیانی پاسخگوی خواستارانی بوده که دربارۀ زرتشت و مزدیسنان پرسش داشته‌اند. بخشی از

گوهرۀ آئین زردشت

گوهرۀ آئین زردشت

پردز اُکتُر شروو

مترجم در این کتاب بر آن بوده است که پیدایش شماری از مفاهیم کلیدی را در گاتها و اوستای متأخر، اما بیش