۷۴۴
۲۶۱
آیین خرد و شادی؛ نگاهی به جهان‌بینی خیام

آیین خرد و شادی؛ نگاهی به جهان‌بینی خیام

پدیدآور: محمود فلکی ناشر: ماه و خورشیدتاریخ چاپ: ۱۳۹۸مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 0ـ4ـ97279ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۸۱

خلاصه

در این کتاب کوشیده شده به پرسش‌هایی در پیوند با جهان‌بینی خیام پاسخ داده شود یا دست‌کم با بررسی و تحلیل پرسش‌هایی به نتایج درخوری رسیده شود.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

خیام چهره‌ای است که اندیشه‌اش به شکل‌های گوناگون و متضاد تفسیر شده است. یکی او را باده‌گساری می‌داند که تنها دم را غنیمت می‌شمرد، دیگری از او یک صوفی می سازد، یکی او را دهری یا تناسخی می‌نامد، یکی دیگر از او یک مؤمن به شریعت می‌سازد، دیگری تنها به بدبینی یا خوش‌باشی‌اش تأکید می‌کند و .... . به قول صادق هدایت «اگر یک نفر صد سال عمر کرده باشد و روزی دومرتبه کیش و مسلک و عقیدۀ خود را عوض کرده باشد، قادر به گفتن چنین افکاری نخواهد بود».

اما درون‌مایۀ برخی از رباعیات خیام مانند این رباعی به گونه‌ای است که می‌توان از آنها به پرسش‌های بنیادی رسید و به جهان‌بینی‌اش نزدیک شد: قومی متفکرند اندر ره دین * قومی به گمان فتاده در راه یقین * می‌ترسم از آنکه بانگ آید روزی * کای بی‌خبران، راه نه آن است و نه این!.

آیا برای خیام راه سومی وجود دارد، وقتی می‌گوید «راه نه آن است و نه این؟» آیا می‌خواهد آزاداندیشانه بر همۀ باورهای زمانه خط بطلان بکشد تا بگوید هیچ راهی وجود ندارد، و تا بدین‌گونه به خودیابی یا فردیتی ورای همۀ باورها برسد، یا به قول خیام «از آن خود» باشد؟ یعنی هدف یا راه دیگری اگر هست، رسیدن به «خود» یا خودیابی است، نه خدایابی؟ آیا شناخت او از «راهی دیگر»، همان شناخت هستی در همین کرۀ خاکی (هستی شناختی) است، در تضاد با شناخت دین‌مداران که در پی شناخت یا تفسیر آن‌جهانی‌اند؟

در این کتاب کوشیده شده به این پرسش‌ها و پرسش‌های دیگری در پیوند با جهان‌بینی خیام پاسخ داده شود یا دست‌کم با بررسی و تحلیل پرسش‌هایی از این دست به نتایج درخوری رسیده شود.

در این بررسی، نویسنده می‌کوشد چهرۀ واقعی خیام را از غبار افسانه‌پردازی‌ها پاک کند. برای روشن‌تر شدن جهان‌بینی خیام، با نگاهی به آراء و نگرۀ چهره‌های معروف و برخورد آنها نسبت به اندیشۀ فلسفی، به تفاوت پندار دین‌های سامی و پندار و فلسفۀ یونانی نسبت به هستی پرداخته شده است. در این راستا، به احتمال تأثیر پندار یونانی به‌ویژه فلسفۀ ارسطو بر خیام نکاتی طرح شده تا جهان‌بینی مستتر در رباعیات خیام جلوۀ روشن‌تری یابد.

برای اینکه برخی توهم‌ها نسبت به جهان‌بینی خیام آشکار شود، به مؤلفه‌های گرهی در تصوف پرداخته شده و آنها با نگرۀ خیام مقایسه گردیده است. سپس با استناد به رباعیات خیام، به یکی از دشوارترین و ناگشوده‌ترین بخش جهان‌بینی خیام، یعنی باور یا ناباوری خیام نسبت به «خالق» پرداخته شده است.

در پایان برای اینکه خواننده چشم‌انداز روشنی نسبت به جهان‌بینی خیام پیش رو داشته باشد، مهم‌ترین و به گمان نویسنده واقعی‌ترین یا اصیل‌ترین رباعیات خیام را با بخش‌بندی مضمونی بازگو شده است.

فهرست مطالب کتاب:

پرسش‌هایی در مورد جهان‌بینی خیام

افسانه‌پردازی‌های قدیم و جدید در مورد خیام

چگونگی دستیابی به جهان‌بینی خیام

تردیدها و پرسش‌های خیامی

خیام و فلسفۀ ارسطویی

خیام و تصوف

خیام و خداباوری؟

بخش‌بندی مضمونی رباعیات خیام

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

رهنمودهایی برای آموزش فرهنگ؛ رویکردهای عملی به ارتباطات بینافرهنگی

رهنمودهایی برای آموزش فرهنگ؛ رویکردهای عملی به ارتباطات بینافرهنگی

آنه سی وینتر گرست، جو مک‌وی

این کتاب با این هدف ترجمه شده است که مدرسان و آموزگاران زبان فارسی در کنار توجه به توانش زبانی فارسی

سازندگان جهان ایرانی ـ اسلامی؛ ملاصدرا

سازندگان جهان ایرانی ـ اسلامی؛ ملاصدرا

سایه میثمی

نویسنده در این پژوهش تفکرانگیز و جامع، زندگی و اندیشۀ ملاصدرا را در زمینۀ پیچیدۀ تشیع، تصوف و سنت دی

منابع مشابه

نقطه‌های روشن؛ نقد ادبیات و فرهنگ

نقطه‌های روشن؛ نقد ادبیات و فرهنگ

محمود فلکی

این کتاب دربرگیرندۀ گزیده‌ای از مقاله‌های گوناگون و متنوع در پهنه‌های نقد ادبی و نقد کنش‌های فرهنگی

دیگر آثار نویسنده

نقطه‌های روشن؛ نقد ادبیات و فرهنگ

نقطه‌های روشن؛ نقد ادبیات و فرهنگ

محمود فلکی

این کتاب دربرگیرندۀ گزیده‌ای از مقاله‌های گوناگون و متنوع در پهنه‌های نقد ادبی و نقد کنش‌های فرهنگی