۶۰۷
۱۹۵
دیوان ابوالفرج رونی

دیوان ابوالفرج رونی

پدیدآور: ابوالفرج رونی مصحح: مریم محمودی ناشر: سخنتاریخ چاپ: ۱۳۹۸مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۷۷۰شابک: 4ـ968ـ372ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۸۲+۴۰۴

خلاصه

با توجه به ابیات باقی‌مانده از ابوالفرج در نسخ معتبر، مشخص می‌شود که توجه او بیشتر به قصیده و سپس قطعه و رباعی بوده است و تنها سه غزل کوتاه در دیوان او دیده می‌شود.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

ابوالفرج رونی شاعر دورۀ دوم حکومت غزنویان است. اطلاعات دربارۀ او و حوادث و سوانح زندگی‌اش بسیار اندک است. در منابع نزدیک به روزگار حیات این شاعر، اشارات چندانی در این زمینه نیامده است. در بیشتر تذکره‌هایی هم که نامی از او برده شده، اشارۀ زیادی به احوالش نشده است؛ اما دیوان وی در دستیابی به برخی ویژگی‌های شخصیتی و احوال و زندگی‌اش منبعی مهم و شایسته است که تا حد زیادی تاریخ عصر او و روابطش را با ممدوحان می‌نمایاند.

نامش در همۀ تذکره‌ها، ابوالفرج است. مولد و منشأ او، رونه یا رون است و همۀ تذکره‌نویسان در این‌باره اتفاق نظر دارند. اما اختلاف در موقعیت جغرافیایی رونه است؛ زیرا برخی آن را در سیستان یا لاهور و برخی در نیشابور گفته‌اند.

تاریخ ولادت او در هیچ‌یک از تذکره‌ها نیامده، ولی برخی تاریخ وفات او را تعیین کرده‌اند. اگر سن او هنگام مرگ، 701 سال باشد، سال تولد او باید حدود سال 438 هـ. باشد. به نظر می‌رسد او و مسعود سعد قرین و هم‌سال بوده‌اند. از دوران کودکی و نوجوانی ابوالفرج و زندگی شخصی وی اطلاعی در دست نیست؛ اما با توجه به اشعارش می‌توان دریافت که وی افزون بر مداحی شاهان غزنوی، عهده‌دار مشاغل دولتی نیز بوده است.

ابوالفرج در قصیده‌سرایی سبکی نو و طرزی تازه ایجاد کرده است. شعر او از زمان خود شاعر در غایت اشتهار بوده؛ به طوری که نصرالله منشی از نویسندگان معاصر او بسیاری از آنها را نقل کرده است. ریشه‌هایی از سبک عراقی در شعر او دیده می‌شود. طرزی نو که ابوالفرج در لفظ و معنا به وجود آورده، مورد توجه مسعود سعد نیز قرار گرفته است و در قطعه‌ای که در پاسخ به قطعۀ او در وصف بنایش ساخته است، می‌گوید:

شاعران را ز لفظ و معنی او                          لفظ و معنی همه دگرسان گشت

دگرسان شدن لفظ یا معنی یا تازگی شیوۀ شاعری او را باید در طرز بیانش جستجو کرد. ابوالفرج به تقلید از شعرای پیشین چندان تمایل نداشته است؛ به همین دلیل کوشیده افکار و عباراتی تازه در شعر وارد کند. در دیوان او ترکیبات و معانی دور از ذهن آنچنان که باعث تعقید کلام شود، تا حدی دیده می‌شود. عبارات و اصطلاحات به‌کاررفته در شعر او هم نشان از ذهن سلیم و طبع سرشار دارد.

نوآوری ابوالفرج در صور خیال شعری بیشتر برای استفادۀ وسیع از مسائل قراردادی و مفاهیم انتزاعی در مقایسه با پیشینیان است. در تصاویر شعری او معلومات ریاضی، ادبی، فلسفی، نجومی، طبی و مذهبی انعکاس خاص دارد. هرچند بیشتر جنبۀ ادبی این افکار در شعر او برجسته است؛ اما گاهی نیز تزاحم این تصاویر عالمانه و انتزاعی او را از شور و حرکت و پویایی خالی کرده است. نیز بسیاری از خیال‌های شعر او در حد یک بیت یا حتی در یک مصراع آمده است و این فشردگی و کوتاهی از حرکت و حیات تصاویر کاسته است.

با توجه به ابیات باقی‌مانده از ابوالفرج در نسخ معتبر، مشخص می‌شود که توجه او بیشتر به قصیده و سپس قطعه و رباعی بوده است و تنها سه غزل کوتاه در دیوان او دیده می‌شود. بنابراین باید او را شاعر قصیده‌سرا دانست. به طور کلی محور عمودی قصاید او ضعیف و تکراری است و مضمون همۀ آنها مدح است؛ اما در بسیاری از قصاید نامی از ممدوح نیست. موضوع مدایح او شجاعت و جنگاوری ممدوح در عرصۀ کارزار، حلم، عدل شامل، علو مقام، قدرت فوق‌العاده و رادی ممدوح است. هرچند موضوع قصاید او بیشتر مدح اس؛ اما گاه جای به جای اشعار وصفی نیز در قصاید وی دیده می‌شود. دیوان فعلی ابوالفرج شامل 71 قصیده، 4 قطعه، 3 غزل و 45 رباعی است که در حدود 1749 بیت می‌شود.

از این دیوان، 63 نسخه شناخته شده است که در این تصحیح، چهار نسخه به صورت اساس کار قرار گرفته است.

فهرست مطالب کتاب:

مقدمۀ دیوان ابوالفرج رونی

ممقدمۀ مصحح

1. زندگی و احوال ابوالفرج رونی

2. شعر ابوالفرج

3. نسخه‌شناسی و شیوۀ تصحیح متن

پی‌نوشت‌ها

متن دیوان ابوالفرج رونی

قصاید

قطعات

غزلیات

رباعیات

تعلیقات

نمایه‌ها

واژه‌نامه

منابع و مآخذ

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

تاریخ ایران؛ پژوهش آکسفورد

تاریخ ایران؛ پژوهش آکسفورد

جمعی از نویسندگان ویراستۀ تورج دریایی

این کتاب در شانزده فصل به بررسی جامع دنیای ایرانی (جیحون تا فرات) و تاریخ آن پرداخته و فراتر از مرزه

مبانی دستور شناختی

مبانی دستور شناختی

رونالد لانگاکر

دستور شناختی یک چارچوب نظری است که ساختار زبان را به‌مثابه محصولِ شناخت و برهمکنش اجتماعی توصیف می‌ک

منابع مشابه بیشتر ...

خاطرات آنائیس نین: روانکاوی زندگی هنری میلر و همسرش جون اسمیت

خاطرات آنائیس نین: روانکاوی زندگی هنری میلر و همسرش جون اسمیت

آنائیس نین

بیش از سی سال، مجموعۀ خاطرات آنائیس نین موضوع داغ شایعه، حرف‌های درگوشی و حدس و گمان‌های بسیاری بوده

چهار عنصر

چهار عنصر

عبدالقادر بیدل دهلوی

کتاب «چهار عنصر» مفصل‌ترین اثر منثور آمیخته به شعر بیدل است که تعداد ابیات آن 2675 یا 2685 بیت می‌با