۶۰
۲۹
روند دگرگونی ادبیات نمایشی زنان ایران (از 1289 تا 1357)

روند دگرگونی ادبیات نمایشی زنان ایران (از 1289 تا 1357)

پدیدآور: رسول نظرزاده ناشر: روشنگران و مطالعات زنانتاریخ چاپ: ۱۳۹۹مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۳۰۰شابک: 2ـ155ـ194ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۲۷۲

خلاصه

این پژوهش می‌كوشد بخشی از خلأ پژوهشی ادبیات نمایشی زنان ایران و ناگفته‌های آن را پر كند و ادامۀ راه نسلی باشد كه امروز به جز چند مقاله و داستان و متن نمایشی از آنها چیز زیادی نمی‌دانیم.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

ادبیات نمایشی زنان ایران همواره طی سال‌های بسیاری مورد كم‌توجهی بسیار بوده است. هنوز هیچ سند و آرشیو و مجموعه خاصی در این مورد وجود ندارد. متن‌ها و عكس‌ها، اسناد فعالیت‌های نمایشی زنان طی سال‌ها و دهه‌های گوناگون نامنسجم و پراكنده و در حال نابودی است. بسیاری از آنها جایی ثبت نشده‌اند و عكس یا مجموعه‌ای از روند كاری آنها وجود ندارد. این پژوهش می‌كوشد بخشی از خلأ پژوهشی ادبیات نمایشی زنان ایران و ناگفته‌های آن را پر كند و ادامۀ راه نسلی باشد كه امروز به جز چند مقاله و داستان و متن نمایشی از آنها چیز زیادی نمی‌دانیم. با مطالعه این آثار درمی‌یابیم میان چالش‌ها و مشكلات و بحران‌های زنان نسل‌های گذشته با بحران‌های امروز زنان پیوستگی ریشه‌دار وجود دارد. هر چند اولویت‌ها و چشم‌انداز فعالیت‌های زنان امروز با دیروز متفاوت باشد.

ادبیات نمایشی زنان ایران تا دهۀ 40 همواره در جنب سازمان‌ها، انجمن‌ها و ضمیمۀ نشریات زنان قرار دارد و هدفش جذب مخاطب برای تهذیب اخلاق و تنویر افکار بوده است. هدف آموزش و سرگرمی در کنار استفاده از تئاتر برای آگاهی‌بخشی وضعیت زنان در آغاز تجددگرایی در ایران بود. هدف ترغیب به تحصیل، بهداشت، تربیت و دوری از خرافات و دیگر ملاحظات شهرنشینی و ... بود. در این مسیر همواره تقابل زندگی سنتی و مدرن و مواجهه با طرز تفکر زنان سنتی با مقتضیات زندگی مورد توجه بوده است.

متن‌ها و نمایشنامه‌های زنان بعد از انقلاب از 1357 تا امروز کمابیش به صورت کتاب موجود هست و حتی کتاب تحقیقی درباره آنها وجود دارد. آنچه مورد توجه نویسنده در این کتاب است، تحقیق در قلمرو ناشناخته‌ها و نادیده گرفته شده‌ها و ناشنیده مانده‌ها بوده است. از این‌رو پس از بررسی متن‌های گوناگون، تاریخ 1289 که نخستین تک‌پرده‌ای نمایشی ایرانی به قلم یک زن ایرانی در روزنامه "دانش" به قلم ع – صفوت به چاپ رسید، مبنای پژوهش انتخاب شده و دهه به دهه متن‌های نمایشی زنان تا 1357 مورد بررسی قرار گرفته است.

چنان‌که در این کتاب دیده می‌شود با کنار هم قرار دادن صداهای گوناگون این متن‌ها، یک روند و پیوستگی در آنها وجود دارد که مرتبط با زمینه تحولات اجتماعی، سیاسی، شهری و محلی دوران خود است. یعنی نمایش‌نامه‌ها و بحران‌های درون خانه‌ها و خانواده‌ها یا در میان روابط، ریشه در کم‌توجهی و چشم بستن بر نقصان‌های حقوقی و قانونی دارد که نسبت به چند و چون آنها بی‌اطلاع و چشم بسته عمل شده است که همین‌ها، بعدها موجب بحران‌ها و درام‌های تراژیک در زندگی زنان و دختران در یک متن نمایشی به قلم خود زنان به شمار رفته است. فصل آخر کتاب نیز به بررسی این ساخت‌مایه‌ها و زمینه‌ها اختصاص یافته است.

فهرست مطالب کتاب:

* مقدمه

* نگاهی به شخصیت زنان در آثار پایه‌گذاران نمایش‌نامه‌نویسی ایران

* پیشگامان: تجربه‌های نخست (از 1289 تا 1320)

ع. صفوت (سردبیر روزنامۀ دانش)

صدیقه دولت‌آبادی

ملکه خانم رحم‌دل

مدحت تهرانی

ماه‌طلعت پسیان

بدر منیر علوی

اختر معدلی

* گامی به پیش؛ تقابل‌ها

فریده فرجام

نصرت پرتوی

مهین تجدد

اختر راستکار

شکوفه بیات ـ منصوره عصری

منیژه نقیبی

ماه‌منیر مینوی

شهرو خردمند

شکوه میرزادگی

اکرم امیر افشاری

نسرین پاک‌خو

* شکل‌های درونی/ دغدغه‌های ذهنی

خجسته کیا

مهین تجدد

سودابه فضایلی

تهمینه میرمیرانی

شکوه میرزادگی

* نگاهی به زمینه‌ها و ساخت‌مایه‌های ادبیات نمایشی زنان ایران

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

نخستین نظریه‌های نقد ترانۀ فارسی

نخستین نظریه‌های نقد ترانۀ فارسی

مریم کوچکی شلمانی

این کتاب نقد ترانه‎های فارسی با توجه به عناصر تشکیل‌دهندۀ آن در یک قرن اخیر است و آنچه به عنوان نظری

زنی تنها: فروغ و فرخزاد و شعرش

زنی تنها: فروغ و فرخزاد و شعرش

مایکل سی. هیلمن

این کتاب بررسی مستند زندگی و اشعار فروغ فرخزاد در فضای فرهنگی روشنفکران ایرانی در دهه‌های 1330 و 134

منابع مشابه

پریانه‌ها: زن در افسانه های پریان

پریانه‌ها: زن در افسانه های پریان

ماری لوئیز فُن فرانس

در صفحاتی که در این کتاب گذشته است، نویسنده در پی آن هست تا بر شیوه‌ای پرتو افشاند که اصل زنانه در پ