۲۵۸
۸۴
زبان زنده

زبان زنده

پدیدآور: منوچهر انور ناشر: کارنامهتاریخ چاپ: ۱۳۹۸مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۱۰۰شابک: 1ـ103ـ431ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۳۴۵

خلاصه

این کتاب که اکنون به صورت مستقل به چاپ رسیده است، روزی بنا بود تا به عنوان مقدمۀ مستوفی نمایشنامه عروسک‌خانه منتشر شود. این کتاب که حاصل سال‌ها تحقیق، پژوهش و تجربۀ نگارنده است، پیرامون فرازوفرودهای زبان فارسی سخن می‌راند و آن را از دوران مشروطه تاکنون در بستری تاریخی و فرهنگی وامی‌کاود.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

قصیده‌سرای بزرگ خراسان، ناصرخسرو در زبده‌ترین قصیده‌اش، زبان فارسی را درّ دری ـ این قیمتی درّ لفظ دری ـ می‌نامد و ننگ دارد از اینکه آن را در قالب شعر، به «پای خوکان [بریزد]». بهتر از این تاکنون آیا تعریفی برای زبان فارسی به فکر کسی رسیده است یا بعد از نه قرنی که از عمرش می‌گذرد، آیا لازم است که کسی امروز دنبال تعریف جانانه‌تری بگردد؟ حاشا! اما کوشش در دفع آفاتی که همواره بلای جان این مروارید خوشاب بوده، حرف دیگری است.

بعد از رفتن حافظ، فارسی یتیم ماند و یکسره شد الت دست منشیان فنی‌نویسی که به زور سجع و جناس و استعراب و قرینه‌سازی و .... معنی را به تصاعد، از نثر فارسی بیرون راندند و تعارف را در جای آن نشاندند. شش قرن طول کشید تا اینکه قائم‌مقام در منشآتش در معنی را دوباره به روی نثر فارسی باز کرد و دستور ازیادرفتۀ گفتار را به یادش آورد و ساختار موسیقایی آن را دوباره به کار گرفت. دیگرانی در پی او قدم‌های بلندتر برداشتند و به زبان و ساختار و موسیقی گفتار بیش از پیش بها دادند و از اینجا بود که فارسی دوباره کم‌کم جانی گرفت و برای امروزی‌ها راه باز شد که اگر نمی‌شد، معلوم نیست که بعد از «درۀ نادره» کار فارسی آفت‌زده به کجاها می‌کشید.

امروزه باوجود شلتاقی که در کار فارسی‌نویسی برپاست، بر ذمۀ هر قلم به دست صادقی است که از این نکتۀ باریک غافل نماند که خرما بر نخیل علم و ادب هزاران برابر شده، اما دست ما همچنان کوتاه‌تر از آن است که باشد، چه در عرصۀ علم و ادب، چه از بابت بهره جستن از امکانات بی حد و حساب نهفته در فطرت فارسی در هر زمینه‌ای؛ آنچنان که تا اواخر قرن هشتم رواج داشت.

رواج تدریجی ساده‌نویسی مقارن است با ظهور فارسی‌نویسانی ـ در داخل یا خارج کشور ـ که در بحبوحۀ انحطاط، خود را متعهد به تجددخواهی می‌دانند و در میان آنها کمتر کسی ست ـ چه در زیر گلیم، چه بر سر بازار ـ که قلم را قبل از هرچیز، در چشم بیداد فرو نکند، و نقل رذالت سردمداران ورد زبانش نباشد. البته معترضان داخل دستگاه، جز اصلاح تدریجی آن چیزی در سر ندارند؛ اما در سر بیرونی‌ها، علی الخصوص آنها که مقیم خارج‌اند، فکرهای تازه هست، که انتقال آنها را از راه قلم، چه‌بسا وافی به تغییر عاجل دستگاه و برانداختن قطعی ظلم، و استقرار عدالت می‌انگارند.

این کتاب که اکنون به صورت مستقل به چاپ رسیده است، روزی بنا بود تا به عنوان مقدمۀ مستوفی نمایشنامه عروسک‌خانه منتشر شود. این کتاب که حاصل سال‌ها تحقیق، پژوهش و تجربۀ نگارنده است، پیرامون فرازوفرودهای زبان فارسی سخن می‌راند و آن را از دوران مشروطه تاکنون در بستری تاریخی و فرهنگی وامی‌کاود. در این حین از بزرگان زبان فارسی سخن به میان می‌آید و به افراد و جریاناتی پرداخته می‌شود که بر زبان فارسی تأثیر‌گذار بوده‌اند.

این اثر دنبالۀ نظریاتی است که نویسنده سال‌ها پیش در مقدمۀ نمایشنامۀ عروسک‌خانۀ هنریک ایبسن نوشته است. مقدمه‌ای که در کوشیده است اهمیت زبان زنده و پویای گفتاری را برجسته کند و مرزگذاری قاطعی را که عده‌ای از سنت‌پرستان بین نوشتار و گفتار قائل‌اند، از میان بردارد. نویسنده از هر دری در این کتاب سخن رانده است؛ از تاریخ مشروطه و تاریخ ادبیات فارسی و بلاغت فارسی گرفته تا شیوۀ نمایش‌نامه‌نویسی و نقد، ترجمه و نقد فارسی‌نویسی امروزیان.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار

زبان زنده

پی‌گفتار: یادداشتی برای بزرگسالان

پی‌نوشت‌ها

کتاب‌نامه

نمایه

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

رسالۀ کاتب کرمانی

رسالۀ کاتب کرمانی

ناشناخته

این رساله از نویسنده‌ای شیخی (؟) کرمانی است و در روزهای حوادث یک سال قبل از مشروطۀ ایران نوشته شده و

دُرج الدُرَر و دَرج الغُرَر فی بیان میلاد خیرالبشر

دُرج الدُرَر و دَرج الغُرَر فی بیان میلاد خیرالبشر

اصیل الدین واعظ دشتکی با مقدمه و اهتمام احمد فتوحی‌نسب

این کتاب از جمله سیره‌های نبوی قرن نهم است که مؤلف آن، اصیل‌الدّین واعظ با استفاده از اخبار، روایات،