۱۵۱
۴۴
اصول فرهنگ‌نویسی

اصول فرهنگ‌نویسی

پدیدآور: حسین سامعی ناشر: کتاب بهارتاریخ چاپ: ۱۳۹۸مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 0ـ9ـ95586ـ622ـ978 تعداد صفحات: ۹+۵۹

خلاصه

رویکرد نویسنده در این کتاب عمدتاً مبتنی بر وضعیت فرهنگ‌نویسی یک‌زبانه در ایران است. نویسنده در این کتاب ضمن بررسی فرهنگ‌های موجود، اصولی روشن و سرراست را پیش روی فرهنگ‌نویسان آینده قرار داده است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

از بیش از دو هزار سال پیش تا حدود یک قرن قبل، فرهنگ‌نویسی عبارت از گردآوری مجموعه‌ای کمابیش محدود از لغات بود که به کار گروه کوچکی از مردم می‌آمد. با توسعۀ علوم و همگانی شدن آموزش از نیمه‌های قرن نوزدهم فرهنگ‌نویسی در اروپا و آمریکا عمومیت و جامعیت فوق‌‌العاده و روزافزونی یافت و شالودۀ فرهنگ‌های بزرگ قرن بیستم ریخته شد. گسترش فرهنگ‌نویسی و نیاز به فرهنگ‌های مختلف در قرن ما، از سویی و پاگیری و تعمیق دانش نوین زبان‌شناسی از سوی دیگر، لزوم بازاندیشی در سنت‌های فرهنگ‌نویسی را مطرح کرد. واژگان‌شناسی ـ به مثابۀ شاخه‌ای از زبان‌شناسی ـ و واژگان‌نویسی به حوزۀ فرهنگ‌نویسی سنتی پا نهادند و ضمن آنکه بسیاری از ادبای فرهنگ‌نویس را از میدان به در کردند، اصول و مبانی فرهنگ‌نویسی جدید را پی ریختند و آن را از فرهنگ‌نویسی سنتی و دائرةالمعارف‌نویسی جدا کردند.

در حوزۀ زبان فارسی دری نیز از حدود قرن پنجم هجری، فرهنگ‌نویسی آغاز شد. تا قبل از دورۀ جدید فرهنگ‌های فارسی مقاصد محدودی را دنبال می‌کردند. بدین معنی که یا مجموعۀ محدودی از لغات ادبی و خصوصاً شعری کهنه بودند که در نوشته‌ها و اشعار دوره‌های قبلی دیده می‌شد (لغت‌نامۀ اسدی طوسی) یا به منظور استفادۀ کسانی تهیه می‌شدند که نه در سرزمین‌‌های فارسی‌زبان بلکه در حوزه‌های نفوذ زبان فارسی به سر می‌بردند (مانند برهان قاطع و فرهنگ‌های تألیف‌شده در هند).

رویکرد نویسنده در این کتاب عمدتاً مبتنی بر وضعیت فرهنگ‌نویسی یک‌زبانه در ایران است. نویسنده در این کتاب ضمن بررسی فرهنگ‌های موجود، اصولی روشن و سرراست را پیش روی فرهنگ‌نویسان آینده قرار داده است. بنابراین موضوع این کتاب اصول و شیوه‌های فرهنگ‌نویسی است. این کتاب می‌کوشد با استفاده از دانش نوین زبان‌شناسی، مبانی فرهنگ‌نویسی به شیوۀ جدید را توضیح دهد و تعاریف پایۀ آن را ارائه دهد. منظور از فرهنگ در اینجا، فرهنگ‌های یک‌زبانۀ عمومی است. نویسنده افزون بر تعریف فرهنگ و معرفی انواع آن، در تعیین بخش‌های مختلف کتاب به فرهنگ‌های موجود فارسی، عربی، انگلیسی و فرانسه توجه داشته است. این بخش‌ها بر اساس این فرهنگ‌ها عبارتند از: مدخل یا مادۀ لغت، که صورت مکتوب واژه‌ای است که فرهنگ‌نویس قصد تعریف و توضیح آن را دارد؛ تلفظ که نحوۀ خواندن این ماده را معین می‌کند؛ ریشه‌شناسی که تاریخ تحول ماده را از صورتی به صورت دیگر نشان می‌دهد؛ مقولۀ دستوری نیز که با علائم اختصاری در کنار ماده نوشته می‌شود، مشخص‌کنندۀ نوع کلمه است به لحاظ دستوری. کار فرهنگ‌نویس با ارائۀ معانی مختلف واژه و آوردن تعریفی برای هر یک به پایان می‌رسد. همین ترتیب در این کتاب نیز رعایت شده است.

فهرست مطالب کتاب:

یادداشت نویسنده

پیش‌گفتار

1. طرح مسئله

2. تعریف فرهنگ و انواع آن

3. مدخل یا ماده

4. تلفظ

5. تاریخ کلمه یا ریشه‌شناسی

6. مقولات دستوری

7. زمینۀ کاربرد یا بافت موقعیت

8. حوزه‌های معنایی

9. تعریف

واژه‌نامۀ فارسی ـ فرانسه

منابع

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

کلیات اوحدی مراغه‌ای؛ دیوان، منطق العشاق، جام جم

کلیات اوحدی مراغه‌ای؛ دیوان، منطق العشاق، جام جم

رکن‌الدین اوحدی مراغه‌ای

کلیات اشعار اوحدی مراغی، شاعر بزرگ قرن هفتم و هشتم هجری، پیش از این چندبار به طبع رسیده که علمی‌ترین

تذکره مقالات الشعراء

تذکره مقالات الشعراء

قیام‌الدین حیرت اکبرآبادی

تذکره مقالات الشعراء نوشتۀ قیام‌الدین حیرت اکبرآبادی متولد 1143 قمری است.

منابع مشابه بیشتر ...

وقایع نگاری ادبیات معاصر ایران؛ دفتر اول: از 1200 تا 1300 شمسی

وقایع نگاری ادبیات معاصر ایران؛ دفتر اول: از 1200 تا 1300 شمسی

آزاده گلشنی

وقایع‌نگاری ادبیات معاصر ایران شامل گاه‌شمار وقایع و اخبار مهم ادبی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی دخیل و

فارسی شکسته؛ دستور خط و فرهنگ املایی

فارسی شکسته؛ دستور خط و فرهنگ املایی

امید طبیب‌زاده

نویسنده در این کتاب کوشیده تا بر اساس پیکره‌ای واقعی و برگرفته از متون معتبر ادبیات معاصر فارسی، به

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

گفتارهایی در دستور و زبان‌شناسی

گفتارهایی در دستور و زبان‌شناسی

حسین سامعی

این کتاب دربرگیرندۀ مجموعه‌ای از مقالات و یادداشت‌های نویسنده است که در دو بخش دستور و زبان‌شناسی من

گفتارهایی در باب فرهنگ‌های فارسی

گفتارهایی در باب فرهنگ‌های فارسی

حسین سامعی

این کتاب در دو بخش دربرگیرندۀ مجموعه‌ای از گفتارهای نویسنده است که در سی‌واندی سال گذشته در باب فرهن