۸۳
۱۶
زبان در گسترۀ فرهنگ؛ مجموعه مقالات انسان‌شناسی زبان‌شناختی

زبان در گسترۀ فرهنگ؛ مجموعه مقالات انسان‌شناسی زبان‌شناختی

پدیدآور: امیلیا نرسیسیانس ناشر: افکار جدیدتاریخ چاپ: ۱۳۹۸مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۳۰۰شابک: 3ـ5ـ97617ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۳۲۵

خلاصه

این کتاب مجموعه‌‏ای است منتخب از هفده مقاله که نویسنده سعی کرده‌‏ مقالاتی را که گوشه‌هایی از مسئله زبان در ایران را مطرح می‌کند، در یک جلد جمع‏‌آوری کند تا راحت‌تر در دسترس دانشجویان و علاقمندان به این رشته قرار گیرد.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

مطالعۀ زبان به‏‌عنوان یک کنش اجتماعی، قادر به نمایان کردن ساختار روابط اجتماعی سخنوران در جامعه خاص است. هر جامعه‌‏ای دارای قوانین، محدودیت‌ها و ویژگی‌های خود است که اعضای جامعه در روند فرهنگ‏‌پذیری، آنها را به‏‌صورت آزمون و خطا، پاداش و تنبیه از نسل گذشته فرا می‌گیرند و به فعل در می‌آورند. جامعه با در دست داشتن ابزار فرهنگ قادر به کنترل و تنظیم رفتارهای گفتاری افراد است. زبان پدیده‏ای است فراگیر، هر جا انسان هست، زبان هم وجود دارد و وظیفه زبان‏‌شناس اجتماعی یافتن تأثیر هنجارها و ارزش‌های جامعه بر زبان است. از نظر او زبان به صورت نمادین بازنماگر تعاملات افراد و رفتارهای اجتماعی آنها است. از به‌‏وجود آمدن ادبیات مربوط به زبان‏شناسی اجتماعی و تبدیل آن به یک‏ رشته دانشگاهی بیش از شصت سال نمی‌گذرد. علم‏داران این علم را در غرب ویلیام لابوف و جان گومپرز از ایالات متحده آمریکا و بازیل برنشتاین را از بریتانیا می‌دانند. این کتاب مجموعه‌‏ای است منتخب از هفده مقاله که نویسنده سعی کرده‌‏ مقالاتی را که گوشه‌هایی از مسئله زبان در ایران را مطرح می‌کند، در یک جلد جمع‏‌آوری کند تا راحت‌تر در دسترس دانشجویان و علاقمندان به این رشته قرار گیرد.

در اولین مقاله کوشش شده تا به این سؤال که تفاوت‌های موجود در نحوه و به‌کارگیری و استفاده از زبان در جنسیت‌های مختلف چیست، پاسخ داده شود. در مقالۀ دوم به سؤالاتی از قبیل یادگیری زبان تا چه حد برای انسان یک عمل ذاتی و ذهنی است و اینکه زبان تا چه حد مقولۀ اجتماعی و فرهنگی است؟ و مشترکات زبانی کدام هستند؟ و ... از دیدگاه‌های چامسکی، ساپیرو وورف، گومپرز و دیگران پاسخ داده شده است. نوشتار سوم کتاب به نقاشی‌های غار که توسط پرورش قدرت دماغی در بین انسان متفکر مدرن به وجود آمده می‌پردازد و رویکردی نشانه‌شناسیک به آن دارد.

مقالۀ چهارم کتاب اختصاص به اهمیت حراست از محیط زیست دارد و ثابت می‌کند عواملی که محیط طبیعی را به تخریب و نابودی می‌کشاند، محیط زیست جوامع را نیز به هم می‌ریزد و مانع حفظ و رشد زبان‌های بومی می‌شود. نوشتار پنجم کتاب به مقایسه و حوزه‌های کاربردی زبان‌های ترکی و ارمنی اختصاص دارد. مقالۀ ششم کتاب گشت‌وگذاری است در مدارس ارمنی و عادی. در این مقاله نشان داده شده که کودکان ارمنی با وجود توانش ارتباطی نسبتاً بالا در زبان غیرمادری خود هنوز برای ارتقای توانش شناختی به زبان دوم، نیاز به برخورد ویژه از طرف نهادهای آموزشی و جامعۀ ارمنی هستند.

هفتمین مقالۀ کتاب، نوشتاری است که با بهره‌گیری از مصداق‌های بومی، قصد بررسی پدیدۀ دوزبانگی و دو زبان‌گونگی در سطوح متفاوت اجتماعی را دارد. آیا دوزبانگی باعث عقب‌ماندگی و افت تحصیلی است؟ آیا کودکان دوزبانه به نسبت کودکان تک‌زبانه، دارای قابلیت‌های بهتری در زمینۀ یادگیری و توانش شناختی هستند؟ دو سؤالس است که پاسخ به آنها بدنۀ مقالۀ هشتم کتاب را شکل می‌دهند. مقالۀ نهم، نوشتاری است در ارتباط با نقد مکتب کارکردگرایی که قادر به دیدن جایگاه و ارزش خرده‌فرهنگ‌ها نیست و در پی توجیه و تفسیر ایدئولوژی غالب در جامعه است. مقالۀ دهم به تحلیل دفتر یادداشت بازدیدکنندگان نمایشگاه هنرمند معروف قفقازی سرگئی پاراجانوف با نشان دادن مرزهای هم‌پوشی «ما» و «دیگران» به بازتاب هویت‌های قومی، صنفی بازدیدکنندگان می‌پردازد.

زبان‌ها فاقد ویژگی‌های برتری‌جویی هستند و اگر زبانی در هرم سلسله مراتب قرار می‌گیرد و تبدیل به زبان فراتر و فروتر می‌شود، دلیل آن نه در صرف زبان، بلکه بر اثر کارکردهای قدرت از طریق جامعه و ابزارهای اقتصادی و سیاسی است. به این موضوع در مقالۀ یازدهم پرداخته شده است. ساختار زبانی در جوامع مدرن و ماقبل مدرن به پشتوانۀ نظریۀ نیکوقایوس مار که در ایران کمتر شناخته شده است و نظریۀ جان گومپرز در مقالۀ دوازدهم مقایسه شده و سپس روند استانداردشدن زبان فارسی در دورۀ ساسانیان بر اساس مدارک تاریخی مورد تشریح قرار گرفته است.

نوشتار سیزدهم کتاب این موضوع را مطرح کرده که از پیوند دو رویکرد جامعه‌شناسی زبان و زبان‌شناسی اجتماعی می‌توان به یک چارچوب نظری مناسب و عملی برای تحلیل برخی از موضوعات مربوط به پژوهش‌های زبان در بافت جامعه رسید و این نوشتار کوششی است در این راستا.

اصطلاح دو فرهنگ‌گونگی تعمیمی است از اصطلاح دو زبان‌گونگی. این پدیده در مقالۀ چهاردهم بررسی شده است. در مقالۀ پانزدهم کتاب، یک جنبه از ارتباط میان فرهنگ و زبان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و آن ارتباط میان چندزبان بودن و چندفرهنگی بودن است. نوشتار شانزدهم کتاب گفتگوهای رایج در «دوره‌های قهوه» زنان را دست‌مایۀ تحقیق بر اساس الگوی مردم‌نگاری کلام هایمز قرار داده است.

آخرین مقالۀ این کتاب به موضوع شناخت دوزبانگی در ارتباط با مسئلۀ یادگیری کودکان در مدارس تک‌زبانه اختصاص دارد. در این مقاله نشان داده می‌شود که توانایی ارتباطی و توانایی شناختی در یک کودک دوزبانه به صورت هم‌زمان اتفاق نمی‌افتد و برای حصول توانایی‌های شناختی این نوع از کودکان به زمان و مدارای بیشتری نیاز هست.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار

فیلم‌نامه‌ها؛ دال‌هایی برای انعکاس الگوهای محاورات جنسیتی

زبان و کاربردهای انسان‏‌شناختی

زبان تصویری و عاطفه

حفظ محیط زیست و رشد دانش بومی

کارکرد زبان (ها) در شهر

دوزبانه‌های هشت‌ساله و توانش شناختی

اشاراتی به زبان استاندارد، دوزبانگی و دوزبان‌گونگی در بافت چندفرهنگی ایران

تأثیر متقابل عوامل عاطفی و شناختی در فرایند اجتماعی شدن کودکان دوزبانه

کارکردگرایی و نادیده انگاشتن گونه‌های زبانی غیرمسلط

تحلیل یادداشت‌های بازدیدکنندگان و ساخت هویت‌های اجتماعی

ملاحظات علمی و عاطفی در روند تحقیق زبان‌‏شناسی انسان‏‌شناختی

جامعه‏‌شناسی زبان‌های استاندارد در عهد ساسانیان

زبان‌‏شناسی اجتماعی و گفتگو: فراتر از کارکردگرایی

دوزبان‏‌گونگی و دوفرهنگ‏گونگی

دوزبانی، دوزبان‏‌گونگی و دو فرهنگ‏گونگی و کدهای محدود و گسترده

مردم‌‏نگاری و ارتباطات زنان ارمنی

زبان و توصیف‌های دوزبانگی از دیدگاه شناختی

نمایه

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

در سوگ و عشق یاران

در سوگ و عشق یاران

شاهرخ مسکوب با مقدمۀ حسن کامشاد

این کتاب شامل متن کامل «خواب و خاموشی» (سوگنامۀ سهراب سپهری، هوشنگ مافی، امیرحسین جهانبگلو) و دو یاد

تاریخچۀ تغییر خط فارسی ـ عربی (تاریخچۀ تغییر خط در امپراطوری اسلام، کشورهای اسلامی و ایران)

تاریخچۀ تغییر خط فارسی ـ عربی (تاریخچۀ تغییر خط در امپراطوری اسلام، کشورهای اسلامی و ایران)

کاظم استادی

نویسنده موضوع تغییر خط را به سه بخش تقسیم نموده و با استفاده از آثار قبلی و دیگر منابع، در ضمن سه عن