۱۴۴۷
۴۳۳
گوهر پایدار؛ ادب در حماسه حبیب بن اوس طائی معروف به ابوتمام

گوهر پایدار؛ ادب در حماسه حبیب بن اوس طائی معروف به ابوتمام

پدیدآور: سعید واعظ ناشر: آوای خاورتاریخ چاپ: ۱۳۹۸مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۳۰۰شابک: 6ـ10ـ9923ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۱۶۲

خلاصه

این کتاب دربرگیرندۀ گزارش و برگردان باب «ادب» یعنی باب سوم از ده باب حماسۀ بزرگ شاعر گرانقدر شیعۀ امامی عرب در قرن دوم و سوم هجری حبیب بن اوس طائی (ابوتمام) است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

این کتاب دربرگیرندۀ گزارش و برگردان باب «ادب» یعنی باب سوم از ده باب حماسۀ بزرگ شاعر گرانقدر شیعۀ امامی عرب در قرن دوم و سوم هجری حبیب بن اوس طائی (ابوتمام) است.

ابوتمام در سال 192 هجری در روستای جاسم در مناطق جنوب سوریه به دنیا آمد، در شام بزرگ شد؛ سپس به مصر رفت و پنج سال در آنجا زندگی کرد. آورده‌‌اند در مسجد عمروالعاص سقایی می‌کرد و به دانشجویان و مدرسان و .... آب می‌داد و این کار به او اجازه می‌داد در جلسات درسی که در آنجا تشکیل می‌شد، شرکت کرده و استفاده نماید. از آنجا که هوش زیاد و حافظه‌ای قوی داشت، توانست در این مدت مقدار زیادی شعر حفظ کند. وی در سال 231 هجری فوت کرد.

از آنجا که با بالارفتن فرهنگ مردم و تکامل روحیات و خلق و خوی آنان و رواج شهرنشینی و زیادشدن گرفتاری‌ها، دیگر کمتر کسی وقت و حوصلۀ شنیدن قصیده‌های طولانی را داشت، چشم‌داشت مردم از شاعران یک دگرگونی در سبک و سیاق شعر بود؛ بنابراین شاعران در پاسخ به این انتظار مردم، شروع به پالایش و سرودن شعر با هدف‌های معین با معانی و مفاهیم ویژه‌ای کردند و اولین کسی که به جمع‌آوری اینگونه اشعار پرداخت، ابوتمام بود که کتابی تألیف کرد و نام کتاب خود را با اطلاق جزء به کل «حماسة الکبری» نام گذاشت که میان مردم به حماسه معروف است.

ابوتمام در حماسۀ خود حدود 882 حماسیه از 600 شاعر انتخاب کرد که نامی از حدود سیصد نفر از آنها را نبرده و فقط بسنده کرده است به بیان «و قال آخر ....» یا «قالت امرأة ...» و در بیشتر موارد به ناآشنایی از قبیله‌ای آشنا نسبت داده و گفته: «قال رجل من بنی الحارث» یا «قالت امرأة من بنی طیئ» یا به ناشناسی از عرب بدوی نسبت داده و می‌گوید »و قال اعرابی» یا «قالت اعرابیة» و همۀ اینها به سبب ناآشنایی با سرایندۀ اصلی شعر است.

ابوتمام از شاعران دورۀ جاهلی، مخضرمی، اسلامی، اموی و عباسی انتخاب شعر کرده است؛ ولی بیشترین آنها به دورۀ جاهلی و صدر اسلام اختصاص دارد. وی 56 حماسیه را نیز از زنان انتخاب کرده که بیشترین رقم در میان کتاب‌های حماسه است.

حماسۀ ابوتمام و حماسۀ بحتری به طور خاص و باقی حماسه‌ها به طور عام، مقدار زیادی از شعر جاهلی و شعر صدر اسلام و عصر اموی و عباسی را برای آیندگان حفظ کرده‌اند که تنها در این دو حماسه نزدیک به ده هزار بیت نقل شده که پژوهشگران در زمان‌های مختلف و در موضوع‌های گوناگون به‌ویژه در پژوهش دیوان‌های شاعران از آن استفاده کرده و می‌کنند. این حماسه‌ها از جنگ‌ها و حوادث قدیمی قوم عرب و همچنین وسایل جنگی که در آن زمان‌ها به کار می‌رفته و اسامی پهلوانان و جنگ‌آوران معروف آن زمان و اصل و نسب و اینکه از کدام قبیله یا طایفه بوده‌اند، یاد شده است. همچنین این حماسه‌ها آداب و عادات عرب‌ها، ارزش‌های حاکم میان آنها، ضرب‌المثل‌ها، حکمت‌ها و خرافه‌ها را برای ما بازگو می‌کنند.

باب «ادب» که باب سوم از حماسۀ ابوتمام است، شامل 55 حماسیه (نه قصیده)، 44 مقطوعه از مردان، یک مقطوعه از زن (الحرقة بن نعمان) و دو تک‌بیت در 236 بیت است. اساس برگردان و گزارش در این کتاب بر اساس شرح ابوعلی مرزوقی است که دقیق‌ترین و نزدیک‌ترین پژوهش علمی به عصر ابوتمام است و بر اساس حروف قافیه مرتب شده است؛ چراکه این شرح آرای گوناگونی از نقد را برای خواننده گزارش می‌کند.

فهرست مطالب کتاب:

مقدمه

قافیۀ همزه

قافیۀ باء

قافیۀ جیم

قافیۀ دال

قافیۀ راء

قافیۀ ضاد

قافیۀ عین

قافیۀ فاء

قافیۀ قاف

قافیۀ لام

قافیۀ میم

قافیۀ نون

قافیۀ یاء

نظر شما ۱ نظر
  • مدیر۷ ماه پیش
    آشنایی من با جناب آقای دکتر سعید واعظ زید عمره به به سالهای دوران دانشجویی من درسال 1363هجری شمسی در دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی بر می گردد.استاد بلند قدی که با شانه های کشیده وکیف سامسونیت به دست در عنفوان جوانی وارد کلاس ما گردید وجلد یکم مبادئ العربیه رشید شرتونی محقق لبنانی را جهت تدریس درنیم سال اول انتخاب نمود و به تدریس پرداخت.دکتر سعید واعظ استاد ادبیات فارسی و ادبیات عربی است وعربی دانی او بسیار برجسته است.درطول دوران تحصیلم در همان دانشکده دروسی مانند مبادئ العربیه،کلیله ودمنه،ومنطق الطیر عطار را پیش ایشان خواندم.آقای دکتر واعظ از شخصیت های مهم علمی است .دکتر واعظ در ترجمه استادی بی نظیر است.دیر زیاد آن بزرگوار خداوند.

پربازدید ها بیشتر ...

روبرتو بولانیو: آخرین مصاحبه و گفتگوهای دیگر

روبرتو بولانیو: آخرین مصاحبه و گفتگوهای دیگر

مارسلا والدز

در این کتاب آخرین مصاحبه روبرتو بولانیو همراه با سه مصاحبه دیگر آمده است. این مصاحبه‌ها به واسطه وسع

حافظ، مصلح اجتماعی

حافظ، مصلح اجتماعی

فروزان خزائنی

این کتاب بر آن است که تصویری آشکار و بی‌ابهام از اندیشه‌های اصلاحی حافظ ارائه کند. برای دستیابی به ا

دیگر آثار نویسنده

در برف پیری؛ مجموعه‌ای از مقالات دکتر احمد مهدوی دامغانی

در برف پیری؛ مجموعه‌ای از مقالات دکتر احمد مهدوی دامغانی

احمد مهدوی دامغانی به کوشش سیدعلی‌محمد سجادی، سعید واعظ

این کتاب مجموعه‌ای است از مقاله‌های استاد دکتر احمد مهدوی دامغانی که از شناساندن مستغنی است و نوشته‌