۱۵
۶
تأثیر فرهنگی معماری ایران در چین؛ نمونه‌هایی از هنر معماری اویغوری

تأثیر فرهنگی معماری ایران در چین؛ نمونه‌هایی از هنر معماری اویغوری

پدیدآور: جوری قدیر و خالق داوود ناشر: علمی و فرهنگیتاریخ چاپ: ۱۳۹۷مترجم: نادره بدیعی مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۰۰۰شابک: 2ـ826ـ121ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۲۶+۱۰۶

خلاصه

آنچه در این کتاب آمده، خود گویای خویشتن است که چه‌سان هنر، فرهنگ، معماری و ساختمان‌سازی ایران از راه ابریشم و خراسان بزرگ به ایالت شین‌جیان چین (سین‌کیانگ ـ ترکستان شرقی) راه یافته و در آنجا پیروی و دنباله‌روی شده است که نه‌تنها شیوۀ ساختمان‌سازی، بلکه شیوۀ در و پنجره‌سازی، مشبک‌کاری‌های چوبین، قرنیزها، گچبری‌ها، آرایه‌های ساختمانی، ایوان‌ها، پیش‌ایوان‌ها، طاق‌ها و طاق‌نماها، شیوۀ گره‌چینی و آجرچینی، کاربرد کاهگل و .... همه و همه ایرانی است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

شین‌جیان چین (سین‌کیانگ یا ترکستان شرقی یا اویغورستان) ایالتی است خودمختار که در شرق چین قرار دارد و از سوی غرب با کشورهای پاکستان، افغانستان و تاجیکستان هم‌مرز است. بیشتر مردم این سرزمین ترکان اویغورند که همگی مسلمان‌اند. در طول تاریخ اویغوریان نخست فارسی‌زبان بودند و بعدها زبان ترکی اویغوری میان آنها رواج یافت و سپس سیاست‌های بیگانه برای این زبان، خطی را پدید آورد که امروزه به نام «خط اویغوری» و خود آنان آن را به نام «خط اسلامی» می‌شناسند و همانندی‌های بسیاری با خط کردی دارد که در غرب ایران رواج دارد؛ چنان‌که گویی خط اویغوری و خط کردی هر دو یک خاستگاه دارند.

آرایه‌های معماری اویغوری دارای قدمتی طولانی هستند و قدمت‌شان به «عصر سنگ» می‌رسد. این طرح‌ها با چند خط منحنی و قوس‌های ساده که برای نمایاندن قله‌ها و کوه‌ها به کار رفته و نشان‌دهندۀ احترام مردمان به طبیعت بود، شروع شد. گسترش اسلام دیدگاهی نو در معماری اویغوری پدید آورد و طرح‌ها و آرایگی‌های دل‌پسندانه و مطبوع در مغازه‌ها، گنبدها، دروازه‌ها، سنگ‌های سردرها، طاقچه‌ها، بخاری‌های دیواری، دالان‌ها، محراب و ستون‌ها اجرا و پدیدار شد. این نقش‌مایه‌ها همچنین در قالی‌ها، پوشش بادامی [خاص اویغور]، سقف تکیه‌ها، کلاه‌خودها، سپرها، زین و یراق اسب‌ها و رکاب‌ها و میله‌های جلوی گاری‌ها و ارابه‌ها نیز دیده می‌شدند که تمامی اینها مختص هنرهای تزئینی اویغوری گردیده که خود بخشی از گنجینه و اندوختۀ هنری و فرهنگی چین و جهان را شکل می‌دهد.

آنچه در این کتاب آمده، خود گویای خویشتن است که چه‌سان هنر، فرهنگ، معماری و ساختمان‌سازی ایران از راه ابریشم و خراسان بزرگ به ایالت شین‌جیان چین (سین‌کیانگ ـ ترکستان شرقی) راه یافته و در آنجا پیروی و دنباله‌روی شده است که نه‌تنها شیوۀ ساختمان‌سازی، بلکه شیوۀ در و پنجره‌سازی، مشبک‌کاری‌های چوبین، قرنیزها، گچبری‌ها، آرایه‌های ساختمانی، ایوان‌ها، پیش‌ایوان‌ها، طاق‌ها و طاق‌نماها، شیوۀ گره‌چینی و آجرچینی، کاربرد کاهگل و .... همه و همه ایرانی است و این گفته‌ای گزاف نیست که همیشه در درازنای تاریخ، همیشه ترکان در پرتو فرهنگ ایرانی زیسته‌اند و همۀ داشته‌های فرهنگی خود را از ایران و ایرانیان گرفته و آموخته‌اند؛ از شعر و موسیقی و معماری گرفته تا هنرهای دستی، بسیاری از قراردادها و سنت‌ها، دین و آیین و بسیاری از شیوه‌های زندگی و پخت بسیاری از خوراک‌ها، پزشکی و اخترشماری به‌تمامی از ایران بدان سامان راه یافته و رنگ‌وبوی ایرانی خود را نگاه داشته است.

دلیل بارز این سخن، حضور پررنگ واژه‌ها و اصطلاحات فارسی است که در پزشکی، موسیقی، شعر و ادبیات، هنرهای دستی، معماری و .... وارد زبان ترکی اویغوری شده است و این خود گویای آن است که همۀ این دانش‌ها و هنرها از ایران‌زمین به آن سامان راه یافته‌اند.

این کتاب بیشتر یک کتاب تصویری است و خواننده با دیدن تصویرهای دل‌انگیز این کتاب به چشم خویشتن، حضور مسلّم فرهنگ ایرانی و زبان فارسی را در شین‌جیان چین یا ترکستان شرقی می‌بیند و از آن رو که هدف ناشر و نگارندگان کتاب نیز نشان دادن شیوۀ ساختمان‌سازی و هنر و معماری شین‌جیان بوده است، خود به نگارش چند برگ در آغاز کتاب بسنده کرده و دیگر برگ‌های کتاب را به تصویرهای گوناگون از معماری شین‌جیان اختصاص داده‌اند.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار مترجم

مقدمه

یادداشت نویسندگان

نقش‌مایه‌های ایرانی در هنر معماری اویغوری

دروازه‌ها، مناره‌ها، گنبدها

حیاط پیش‌ایوان (طاق‌نما)، ایوان، هشتی، دالان، روان، پیش‌آمدگی لبۀ بام‌ها، سقف و پوشش داخلی سقف‌ها

درها، دریچه‌ها، پنجره‌ها

دیوارها، طاقچه‌ها، بخاری‌های دیواری و محراب

سقف‌ها

خشت و کاشی

شیوۀ هنر معماری سنتی در ساختمان‌های جدید اویغوری

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

طنز‌پردازی به زبان ساده؛ علل خنده و فنون و تمرین‌هایی برای طنز‌نویسی

طنز‌پردازی به زبان ساده؛ علل خنده و فنون و تمرین‌هایی برای طنز‌نویسی

محسن سلیمانی

تألیف این کتاب در واقع پاسخی است به نیازی بسیار اساسی در جامعه ما و آن تبیین طنز به روش علمی است. مخ

هرمنوتیک، ادبیات، گفتگو با متن

هرمنوتیک، ادبیات، گفتگو با متن

عزت‌الله سپه‌وند

این کتاب با هدف و با امید به گشودن دریچه‌ای نو به بخشی کهن از متون کهن فارسی و زنده‌کردن و به سخن وا