۳۵۰
۷۳
نگاره‌های عیّار

نگاره‌های عیّار

پدیدآور: سیدعبدالمجید شریف‌زاده ناشر: آریارمناتاریخ چاپ: ۱۳۹۷مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 6ـ08ـ9708ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۱۵۶

خلاصه

در این كتاب پس از پرداختن به تاریخ سلجوقیان و نگارگری در آن دوره، به بررسی ساختاری رمان «سمک عیار» پرداخته شده است. در پایان نگاره‌های به‌كاررفته در آن رمان، تحلیل می‌شود.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

چنانچه تفکر را اساس فرهنگ و فرهنگ را بنیان تمامی دست‌آوردهای بشری اعم از ادبیات، هنر، علم و تمدن بدانیم، نمی‌توانیم منکر ارتباط مستقیم عناصر مذکور با یکدیگر باشیم. به عبارت بهتر هرگز نمی‌توان تصور کرد که بدون ادبیات غنی، هنری فاخر و جهان‌شمول پا به منصۀ ظهور بگذارد. از همین‌روی معمولاً اعصار درفشان ادبی با دوره‌های درخشان هنری قرین است و برهه‌های تهی از خلاقیت ادبا، برهوت هنرهای اصیل را در پی داشته است.

افزون بر ارتباط مستقیم فرهنگی که میان دواوین ادبی با ابداعات هنری برقرار است، نوعی تعامل مستقیم نیز میان این دو جریان دارد که نوعی هم‌افزایی محسوب می‌شود. مصورکردن نسخ ادبی اعم از منظوم و منثور، کتاب‌آرایان را ناچار کرده بود حتی در حد بضاعت خود تتبع ادبی نموده و از این طریق بر فرهیختگی خود بیفزایند. تعدادی از فحول این عرصه نیز خود صاحب‌نظر و از اعاظم ادبیات محسوب می‌شوند. سخنوران و شعرا نیز به نوبۀ خود با تورق و تأمل در اوراق مصور و مذهّب نسخ نفیس، بیش از پیش به صیقل روح و طراوت طبع خود می‌پرداختند و از این رهگذر بر توان ادبی خود می‌افزودند.

داستان سمک عیار و نسخه‌ای که به منظور روایت آن به پیدایی آمده، نمونه‌ای درخور برای این مدعا به شمار می‌آیند که دربارۀ شأن ادبی آن بزرگان استادان بی‌مثال قلم‌ها زده‌اند. بنابراین این کتاب مجالی است برای بحث دربارۀ ویژگی‌های نسخه‌ای بس گرانقدر از داستان سمک عیار که در موزۀ بادلیان آکسفورد نگه‌داری می‌شود. نکتۀ حائز اهمیت دربارۀ این نسخه، قدمت آن است که منبعی بی‌بدیل برای نسخه‌پژوهی محسوب می‌شود و بررسی آن می‌تواند به روشن‌شدن برخی از مسائل مکتوم در این عرصه مدد رساند.

نگارگری دورۀ سلجوقی که به دلیل ویرانگری‌های بعدی مغولان فقط معدودی از آن باقی است، نظیر قالب‌های دیگر هنری این دوره، شدیداً آرایشی و دارای ویژگی‌هایی شبیه مشخصه‌های نقاشی روی سفالینه‌هاست. برخی از محققان، مکتب بغداد را در حوزۀ هنر سلجوقی و برخی هنر سلجوقی را در مکتب بغداد معرفی می‌نمایند که از آن جمله می‌توان به احمد کمال‌الدین حلی اشاره کرد که آثار مربوط به مکتب بغداد را مربوط به عصر سلجوقی می‌داند.

سمک عیار از داستان‌های بی‌نظیر عیارانۀ فارسی است که نسخه‌ای از آن مربوط به مکتب سلجوقی است. داستان‌های فارسی مانند ابومسلم نامه، اسکندر نامه و رموز حمزه که گاه عیاران وجود دارند و گاه پای عیاران به میان نمی‌آید و بیشتر اوقات اهمیت و اعتبار کارشان به اندازه شاهزادگان، شاهان و پهلوانان نیست، همچنین قسمت کمتری از داستان به اعمال ایشان اختصاص یافته که در آنها عیاران فقط برای تفریح خواننده و تنوع وارد داستان می‌شوند؛ اما اهمیت و اعتبار سمک عیار بدان حد است که کتاب به نام او نهاده شده است.

نسخه‌ای که در این کتاب، نگاره‌های آن مورد بررسی قرار گرفته، از سمک عیار است که در کتابخانۀ بادلیان آکسفورد نگه‌داری می‌شود. دربارۀ نگاره‌های این نسخه تجویدی گفته است: «مینیاتورهای برخی از این کتاب‌ها دارای ارزش بسیار است. از جمله باید از یک نسخه کتاب سمک عیار که به کتابخانه بودلیان تعلق دارد نام بریم. متن کتاب به خط یک خوشنویس ایرانی که از ارجان فارس برخاسته نگاشته شده و نقاشی‌های آن نیز به احتمال زیاد کار یک ایرانی است».

در این كتاب پس از پرداختن به تاریخ سلجوقیان و نگارگری در آن دوره، به بررسی ساختاری رمان «سمک عیار» پرداخته شده است. در پایان نگاره‌های به‌كاررفته در آن رمان، تحلیل می‌شود.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار

فصل یکم: سلجوقیان

فصل دوم: نگارگری سلجوقی

فصل سوم: سمک عیار

فصل چهارم: تحلیل نگاره‌های سمک عیار

کتاب‌نامه

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

کلیات اوحدی مراغه‌ای؛ دیوان، منطق العشاق، جام جم

کلیات اوحدی مراغه‌ای؛ دیوان، منطق العشاق، جام جم

رکن‌الدین اوحدی مراغه‌ای

کلیات اشعار اوحدی مراغی، شاعر بزرگ قرن هفتم و هشتم هجری، پیش از این چندبار به طبع رسیده که علمی‌ترین

تذکره مقالات الشعراء

تذکره مقالات الشعراء

قیام‌الدین حیرت اکبرآبادی

تذکره مقالات الشعراء نوشتۀ قیام‌الدین حیرت اکبرآبادی متولد 1143 قمری است.

منابع مشابه

مروری بر نگارگری ایرانی

مروری بر نگارگری ایرانی

اولگ گرابر

نویسنده در این کتاب خواننده را با نقاشی ایرانی که عمدتاً نگاره‌های زینت‌بخش کتاب‌های ادبی، تاریخ، من

دیگر آثار نویسنده

گره‌نگاری در دورۀ سلجوقی

گره‌نگاری در دورۀ سلجوقی

سیدعبدالمجید شریف‌زاده با همکاری زهرا تقدس‌نژاد، رضا میرمبین

این کتاب در این بحبوحۀ بی‌توجهی به معماری سنتی، به بررسی آجرکاری در یکی از درخشان‌ترین اعصار تاریخ خ