۹۵۹
۳۱۶
مشروطه از دامن طنز؛ واکاوی طنز و کاریکاتور در جنبش مشروطه

مشروطه از دامن طنز؛ واکاوی طنز و کاریکاتور در جنبش مشروطه

پدیدآور: نسترن خواجه‌نوری ناشر: اطلاعاتتاریخ چاپ: ۱۳۹۸مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۲۵شابک: 3ـ113ـ435ـ600ـ978تعداد صفحات: ۱۸۰

خلاصه

مطبوعات به عنوان یک ابزار برنده و یک چراغ نوردهنده همیشه در دست مبارزان و فراراه ستمدیدگان قرار داشته است؛ به‌ویژه که مطالب آن در قالب طنز نیشدار بیان شده و ستمگر را رسوا و ستم‌دیده را شاد و امیدوار کرده است. همین مسئله نگارنده را بر آن داشته تا تأثیر اینگونه نوشته و روزنامه را در دوران مشروطیت مورد بررسی قرار دهد؛ دورانی که بی‌شک یکی از پرحادثه‌ترین ادوار سیاسی و اجتماعی و ادبی این مرزوبوم است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.​

 

از زمانی که بشر بیابانگردی را رها کرد و زندگی اجتماعی را پذیرفت، آزادی‌های فردی او محدود شد و به قوانین و مقررات اجتماعی گردن نهاد. این قوانین و مقررات گرچه در ابتدا می‌توانست امنیت و راحتی او را تا حدودی تأمین کند؛ ولی از آنجا که عده‌ای از این افراد نیرومندتر بودند و داخل اجتماعات دست به بهره‌کشی و ظلم و ستمگری زدند و حاصل کار و دسترنج گروهی دیگر را به غارت می‌بردند، بی‌عدالتی و ستم آشکار شد و این ستمگری افراد منصف و آگاه و مردم‌دوست را بر آن داشت تا از راه‌های مختلف افراد را از حقوق خود آگاه کنند و حقیقت و کرامت انسانی را تبلیغ نمایند. یکی از راه‌های بیان حقیقت و استمرار عدالت، مطبوعات بود که میدان وسیعی از زشتی‌ها و زیبایی‌های جامعه و راه ستیز و مبارزه با نادرستی و کج‌روشی و خودکامگی را نشان می‌داد.

بنابراین مطبوعات به عنوان یک ابزار برنده و یک چراغ نوردهنده همیشه در دست مبارزان و فراراه ستمدیدگان قرار داشته است؛ به‌ویژه که مطالب آن در قالب طنز نیشدار بیان شده و ستمگر را رسوا و ستم‌دیده را شاد و امیدوار کرده است. همین مسئله نگارنده را بر آن داشته تا تأثیر اینگونه نوشته و روزنامه را در دوران مشروطیت مورد بررسی قرار دهد؛ دورانی که بی‌شک یکی از پرحادثه‌ترین ادوار سیاسی و اجتماعی و ادبی این مرزوبوم است.

در حقیقت هدف این نوشتار، شناسایی نقش کاریکاتور و مطبوعات طنز در تنویر افکار عمومی در دوران مشروطه است. اینکه نقش نشریات طنز در علاقمند کردن عوام الناس به مطبوعات و سرنوشت سیاسی آن روشن شود و بررسی شود که آیا فضای اختناق حاکم در آن زمان موجب رشد و شکل‌گیری نشریات طنز بوده است یا خیر و آیا نشریات طنز در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و ادبی توانسته است تغییراتی نوین ایجاد کند؟

بدین ترتیب در این نوشتار، پس از تعریف طنز و وجوه تفاوت آن با سایر انواع فکاهه، به طور اجمالی به وضع عمومی و اجتماعی دوران قاجار قبل از مشروطیت اشاره شده و نقش مطبوعات طنز در برپایی و پویایی مشروطیت نگاشته شده است. از طرز تفکر مردم کوچه و بازار و بی‌خبری آنان از اوضاع سیاسی و اجتماعی کشور یاد شده و تأثیر طنز منثور و منظوم بیان گردیده و علی اکبر دهخدا به عنوان نمونۀ نثرنویس تأثیرگذار و سید اشرف‌الدین حسینی مدیر روزنامۀ «نسیم شمال» به عنوان نمونۀ نظم‌نویس و نمونه‌ای از آثار آنان که بیش از همه مردم را به روزنامه‌های طنزآمیز علاقمند و جلب کرده‌اند، معرفی شده‌‌اند.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار

مقدمه

دیدار با طنزپردازان در بهشت

بخش نخست: تعریف طنز و وجوه تفاوت آن با سایر انواع

فصل اول: تعاریف

فصل دوم: تفاوت طنز با هزل، فکاهه و هجو

بخش دوم: مروری بر دوران قاجاریه قبل از انقلاب مشروطه

فصل اول: خصوصیات کلی این دوره

فصل دوم: عوامل مؤثر در زمینه‌سازی انقلاب مشروطیت

بخش سوم: دوران مشروطیت و تولد روزنامه در ایران

فصل اول: خصوصیات کلی این دوره

فصل دوم: تولد روزنامه در ایران

بخش چهارم: ویژگی‌های نثر و شعر دورۀ قاجاریه و ادبیات طنز در دورۀ مشروطیت

فصل اول: نثر و شعر دورۀ قاجاریه و ادبیات مشروطه

فصل دوم: طنز در دوران مشروطیت

فصل سوم: نقش نشریات فکاهی در به ثمر رساندن انقلاب مشروطه

بخش پنجم: شب‌نامه‌ها، مطبوعات طنز و کاریکاتور دوران مشروطه

فصل اول: شب‌نامه‌ها و تأثیر آنها در لغو امتیاز توتون و تنباکو

فصل دوم: روزنامه‌های طنز قبل از صدور فرمان مشروطیت

فصل سوم: روزنامه‌های طنز پس از صدور فرمان مشروطیت تا کودتای 1229 ش.

فصل چهارم: تأثیر کاریکاتور در تنویر افکار مردم در دوران مشروطیت

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

درآمدی بر ادبیات‌شناسی؛ راهنمای اصول آموزش و پژوهش در ادبیات فارسی

درآمدی بر ادبیات‌شناسی؛ راهنمای اصول آموزش و پژوهش در ادبیات فارسی

محمود فتوحی رودمعجنی

این کتاب تلاشی است برای بازاندیشی در ساختار و مبانی رشتۀ زبان و ادبیات فارسی که از منظر تاریخی، معرف

بیگانه به روایت آندره آبو

بیگانه به روایت آندره آبو

آلبر کامو

در این کتاب بعد از آوردن داستان بیگانۀ آلبر کامو، شرح آن از آندره آبو و در پایان فرهنگ نام‌ها و اصطل

منابع مشابه بیشتر ...

مشت بر سندان

مشت بر سندان

رضا رفیع با مقدمۀ محمدعلی علومی

آنچه در این کتاب آمده، مشتی از طنزیات ژورنالیستی رضا رفیع است که در فاصلۀ سال‌های 1390 تا 1391 به صو

جستاری در فرهنگ وَغ‌وَغ‌ساهاب

جستاری در فرهنگ وَغ‌وَغ‌ساهاب

محمد محمدعلی، فریده خرمی

نام وغ‌وغ‌ساهاب غالباً همراه جغجغه می‌آید و فروشندگان دوره‌گرد این دو وسیلۀ بازی کودکان را با هم تبل