۱۰۰
۳۶
تاریخ و فلسفۀ علم؛ مقالاتی از رشدی راشد و دربارۀ او

تاریخ و فلسفۀ علم؛ مقالاتی از رشدی راشد و دربارۀ او

پدیدآور: حسین معصومی همدانی با همکاری حسن امینی ناشر: هرمستاریخ چاپ: ۱۳۹۷مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۰۰۰شابک: 0ـ045ـ456ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۱۳+۲۹۶

خلاصه

رشدی راشد در طول بیش از پنج دهه کار علمی خود تصور ما را از تاریخ علم دوران اسلامی و نیز از تاریخ علم به طور کلی دگرگون کرده است. گسترۀ کار او که از دوران باستان تا قرن هفدهم میلادی و گاه پس از آن را در بر می‌گیرد.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

رشدی راشد در طول بیش از پنج دهه کار علمی خود تصور ما را از تاریخ علم دوران اسلامی و نیز از تاریخ علم به طور کلی دگرگون کرده است. گسترۀ کار او که از دوران باستان تا قرن هفدهم میلادی و گاه پس از آن را در بر می‌گیرد، توجه همزمان او به تاریخ و فلسفۀ علم، وسعت پژوهش‌های او که بسیاری از رشته‌های ریاضی و برخی از رشته‌های فیزیکی و فلسفی را شامل می‌شود، دستاوردهای او در این حوزه‌ها که گاه به بازبینی کلی تاریخ حوزه‌هایی از ریاضیات و فیزیک انجامیده است، همه بر لزوم توجه بیشتر به کار او دلالت می‌کنند. هر چند مورخان علم عمدتاً از پژوهش‌های او آگاهی دارند؛ اما بیشتر درس‌خوانده‌ها و حتی کسانی که به تاریخ علم علاقه دارند بی‌آنکه متخصص این رشته باشند، چندان چیزی در این زمینه نمی‌دانند. این کمبود به‌ویژه در زبان فارسی چشمگیر است، هر چند بسیاری از پژوهش‌های راشد مستقیماً بر داوری ما دربارۀ سرنوشت علم در تمدن اسلامی و نقش آن در جامعۀ اسلامی و از جمله در ایران، تأثیر می‌گذارد و بنابراین همۀ کسانی که به سرگذشت فکر در این جامعه و سرنوشت این تمدن می‌اندیشند از توجه به آن ناگزیرند. دست‌کم یکی از علت‌های اصلی این بی‌توجهی فنی بودن آثار راشد و حجم عظیم آنهاست که خوانندۀ غیر متخصص را گریزان می‌کند. بر این عامل، زبان اصلی این آثار را هم باید افزود که در بیشتر موارد فرانسوی است، گرچه برخی از آثار راشد به بسیاری از زبان‌های دیگر ترجمه شده است.

این کتاب به قصد پر کردن بخشی از این خلأ فراهم آمده است. کتاب دو بخش دارد. بخش اول دربارۀ کار راشد است که مشتمل بر مصاحبه‌ای با او و دو مقاله دربارۀ جایگاه آثار او در تاریخ نورشناسی و تاریخ ریاضیات است. مصاحبه با راشد سیر فکری او و علت گرایش او به تحقیق در تاریخ علم دوران اسلامی را توضیح می‌دهد و نیز پیوندی را که در این سیر میان انگیزه‌های پژوهشی و زندگی شخصی و اجتماعی او هست روشن می‌کند. در دو مقالۀ دیگر این بخش، گذشته از موضوع خاص هر مقاله، سعی شده به نگاه راشد به تاریخ علم در تمدن اسلامی و تفاوت کار او با مکاتب دیگر نیز پرداخته شود.

این بخش حکم مقدمه‌ای را دارد بر بخش دوم که ترجمۀ هشت مقاله از راشد در حوزه‌های مختلف تاریخ و فلسفۀ علم است. سعی شده است که این مقالات از کلی به جزئی مرتب شوند و جوانب گوناگون کار راشد را دربر بگیرند. بنابراین امید می‌رود که هم خوانندگانی که به مسألۀ تاریخ‌نگاری علم علاقه دارند در آن مایه‌هایی برای تأمل بیابند، هم خوانندگانی که به جایگاه علم در تمدن اسلامی می‌اندیشند، و هم کسانی که موضوع کارشان علوم خاص یا فلسفۀ علم و یا نسبت میان فلسفه و علم است. دو بخش کتاب یکدیگر را تکمیل می‌کنند و بنابراین خواننده باید آنها را با یکدیگر و در کنار یکدیگر بخواند.

هر چند تلاش شده که این مقالات حتی‌المقدور غیرتخصصی باشند، اما ماهیت تاریخ علم طوری است که نمی‌توان در آن به کلیات اکتفا کرد و ورود در بحث‌های فنی غالباً ناگزیر است. با این حال نویسنده امید دارد که این کتاب جز دانشجویان و پژوهشگران تاریخ علم، به کار گروه وسیع‌تری از خوانندگان هم بیاید.

فهرست مطالب کتاب:

پیشگفتار

بخش اول

گفتگو با رشدی راشد

رشدی راشد و تاریخ ریاضیات

رشدی راشد و تاریخ نورشناسی

بخش دوم

تایخ علم در میان تاریخ و معرفت‌شناسی

دربارۀ تاریخ علم دوران اسلامی

بررسی انتقال علوم یونانی به عربی

برنامۀ تحقیقاتی ابن هیثم

خیام و دکارت

شرف‌الدین طوسی و مفهوم مشتق

حساب ترکیبات و مابعد‌الطبیعه

ابن سینا «فیلسوف تحلیلی» ریاضیات

پیوست: بخشی از کارنامۀ علمی رشدی راشد

نمایه

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

قوم‌های کهن در قفقاز، ماورای قفقاز، بین النهرین و هلال حاصلخیز

قوم‌های کهن در قفقاز، ماورای قفقاز، بین النهرین و هلال حاصلخیز

رقیه بهزادی

در این کتاب به بررسی شناخت اقوام با توجه به ریشه‌های نژادی، خاستگاه و زیستگاه قومیت و جامعه، صنعت و

مبانی ایدئولوژی حاکمیت و تأثیر آن بر متون و مواد درسی در عصر پهلوی اول

مبانی ایدئولوژی حاکمیت و تأثیر آن بر متون و مواد درسی در عصر پهلوی اول

زهرا حامدی

در این کتاب ضمن بررسی شاخصه‌های ایدئولوژی حاکمیت پهلوی اول که بر بنیان تمرکزگرایی، ناسیونالیسم، سکول

منابع مشابه بیشتر ...

فصلنامه اجتماعی، فرهنگی، هنری، ادبی نگاه نو، سال بیست‌وهشتم، بهار 1398، شمارۀ 121

فصلنامه اجتماعی، فرهنگی، هنری، ادبی نگاه نو، سال بیست‌وهشتم، بهار 1398، شمارۀ 121

جمعی از نویسندگان به سردبیری علی میرزائی

صدوبیست‌ویکمین شمارۀ نشریه «نگاه نو» بخش ویژه‌ای با موضوع علم، دانشگاه و جامعه دارد. مجله در این بخش

فصل‌نامه فرهنگی، هنری، ادبی و تاریخی استارباد، سال پنجم، بهار 1398، شماره 13

فصل‌نامه فرهنگی، هنری، ادبی و تاریخی استارباد، سال پنجم، بهار 1398، شماره 13

جمعی از نویسندگان به مدیرمسئولی و صاحب‌امتیازی علی بایزیدی

سیزدهمین شماره از فصل‌نامۀ «استارباد» با ویژه‌نامه‌ای برای حبیب‌الله قلیش‌لی منتشر شده است.