۵۷
۲۰
منظومۀ در خوشاب؛ تاریخ مشروطیت آذربایجان

منظومۀ در خوشاب؛ تاریخ مشروطیت آذربایجان

پدیدآور: محمدعلی پروین میرزای آشتیانی ناشر: نسیم تحولتاریخ چاپ: ۱۰۰۰مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۳۹۵شابک: 1ـ02ـ8272ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۹۹۲

خلاصه

این کتاب با امید روشن‌نمودن نکات مبهم تاریخی است که همراه با نکات باریک ادبی و به صورت وقایع‌نگاری و درج حقایق انقلاب مشروطیت است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

نام نویسندۀ این کتاب محمدعلی متخلص به پروین و مسمی به پروین میرزای آشتیانی در شهر تبریز به سال 1240 قمری برابر با 1240 شمسی به استناد اشعار و سروده‌اش سن عمرش 45 سال اهل فضل و دانش و علاقمند به شاهنامۀ فردوسی و معتقد به آیات شریف قرآن بود؛ به طوری که مکرر در ابیات و افکار خود انوار الهی را تداعی کرده و شاهد و ناظر سروده‌های خود قرار داده و تلویحاً به آرایه تلمیح ذهن خوانندگان خود را معنی به کلمات قصار و پرمحتوای قرآن کریم کرده است. برای تأثیربخشیدن گفته‌های خود به شعر که آمیخته شعور و شعار ادبیات این خاک و بوم است، توسل جسته تا اذهان خفته و به‌خواب غفلت‌رفته را بیدار نماید و در این باب تلاش کرده که دو عنصر سازندۀ تاریخ و ادبیات را با یکدیگر تلفیق نموده تا سایه‌روشن‌های جامعه و سعادت و نگون‌بختی مردم را با چاشنی شعر و ادبیات فارسی به آیندگان خاطرنشان سازد.

محمدعلی پروین میرزا به تأسی از بزرگان و نویسندگان مردمی در روشن‌کردن این راه تاریک و پرپیچ‌وخم اجتماع نزدیک به پانزده سال کوشیده ولی به تناسب تحولی که در افکار و اعتقادات مردم با گذشت زمان پدید می‌آید که بهره‌ای نگرفته و ناامیدانه با یأس فلسفی کامل به دیار جاودان شتافته است.

این کتاب با امید روشن‌نمودن نکات مبهم تاریخی است که همراه با نکات باریک ادبی و به صورت وقایع‌نگاری و درج حقایق انقلاب مشروطیت است. نگارنده آنچه را با چشم خود دیده بدون حب و بغض و بدون طرفداری از گروه مستبدین یا مشروطه‌خواهان در قالب مثنوی رزمی و عرفانی سروده تا خواننده با ذوق ادبی که ذائقۀ خوش‌آیند هر اهل ادب و شعر است، مسائل پیچیدۀ تاریخ مشروطیت را حل و فصل نماید؛ به‌ویژه که نگارنده با انقلاب صدر مشروطیت هم‌زمان بوده و با سرزمین آذربایجان که مهد مبارزه علیه هواداران محمدعلی شاه قاجار کاملاً آشنایی داشته است.

متعهد و خداشناسی بودن شاعر که عنوان ناظمی و طبع شعر خود را در خواب و رؤیا از امام حسن مجتبی (ع) گرفته، وی را مکلف و موظف داشته تا وظیفۀ اصلی مورخی را هرگز فدای طبایع نکرده و از انحرافات و لغزش‌های فریبندۀ حاکمین وقت در امان باشد. نگارنده با زبان شعر حاکمین وقت و روزگار را بی‌کفایت و بی‌لیاقت خوانده و به دلیل صیانت نفس به آنها فهمانده که خطرناک‌ترین دشمنان مغز و اندیشه و تموجات ذهنی انسان است که با تفکرات منطقی و انسانی خود مانع جامه عمل پوشیدن نیات شوم و شیطانی افسارگسیختگان باید بود.

نگارنده و شاعر این مجموعه با توجه به موقعیت مکانی و آشنایی کامل با افکار بیشتر سران و حاکمان وقت به‌ویژه مستبدینی چون محمدعلی شاه و حاجی صمدخان شجاع‌الدوله و .... و مصاحبت و گفتگوی مستقیم با آنها و سران مشروطه چون ستارخان و باقرخان مسائل و وقایع روز را بدون تحریف و تطمیع به رشتۀ تحریر درآورده و بدون حب و بغض و مسائل شخصی به ادب شعر پناه برده که از هرگونه محدودیتی رهایی یابد تا با صنایع آن تودۀ خواص و عوام را با فرهنگی راستین آشنا کند.

منظومۀ درّ خوشاب در اوزان و بحور متقارب و رمل به تأسی از شاهنامۀ فردوسی و مثنوی معنوی در حدود 21000 بیت به زبان فارسی و گهگاه آمیخته به زبان آذری سروده شده که با توجه به عینیت‌یافتن آن ارزش تاریخی و ادبی دارد. شاعر این منظومه محمدعلی پروین میرزا است که در سال 1300 هـ.ق در شهر تبریز در محله سرخاب تولد یافته و در سال 1345 نیز در زادگاه خود در آن مکان که قبلاً به گورستان سیدحمزه معروف بود، از زندان تن پر کشید.

این کتاب به سبک شاعران قدیم از توحید و نعت و منقبت پیامبر اعظم و مدح مولای متقیان شروع شده و تا حصول نتیجۀ مشروطیت و سردار سپه و وزارت جنگ رضاشاه ادامه یافته است.

در پایان کتاب ضمن توضیحاتی معنی واژه‌های دشوار و اصطلاحات این منظومه آورده شده است.

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

لقمان حکیم (در فرهنگ و ادب ایران)

لقمان حکیم (در فرهنگ و ادب ایران)

حسین نوربخش

این کتاب به زندگی و زمانه لقمان پرداخته و می‌کوشد تا افزون بر روایتی از زندگی لقمان، به گوشه‌های مبه

مجموعه مقالات سومین همایش ملی زبان‌شناسی پیکره‌ای

مجموعه مقالات سومین همایش ملی زبان‌شناسی پیکره‌ای

جمعی از نویسندگان به کوشش آزاده میرزائی

سومین همایش ملی زبان‌شناسی پیکره‌ای، در اردیبهشت 1398 در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به هم