۴۵
۳۰
ماتیکان فرهنگی؛ سی گفتار در فرهنگ و ادب

ماتیکان فرهنگی؛ سی گفتار در فرهنگ و ادب

پدیدآور: پرویز اذکائی (سپیتمان) ناشر: بنیاد موقوفات دکتر افشار با همکاری نشر سخنتاریخ چاپ: ۱۳۹۷مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۷۷۰شابک: 2ـ71ـ5942ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۶۱۶

خلاصه

ماتیکان فرهنگی شامل گزینه گفتارهای نویسندۀ این کتاب و مجموعه (سی مقاله در فرهنگ و ادب) است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

ماتیکان فرهنگی شامل گزینه گفتارهای نویسندۀ این کتاب و مجموعه (سی مقاله در فرهنگ و ادب) به طور عمده گزارش دانشهای اجتماعی (مردم‌شناسی، اسطوره‌شناسی)، ادبی (گویش‌شناسی، خط و کتابت)، دین‌شناسی و کیش‌ها (زروانی، مزدائی، مانوی)، فرهنگ‌شناسی (شکره‌داری، بازیاری و جز اینها)، برخی دانشخانه‌ها و کتابخانه‌ها، آیین‌ها و فرادادهای ایران باستانی و دوران اسلامی است که طی چهل سال فرادست آمده است.

در بخشی از گفتار «ماده و معنای کتاب در ایران باستان» می‌خوانیم: «پیشۀ دبیری یا صناعت انشاء و «کاتب» پیداست که هم با آغاز کتابت و اختراع یا استعمال خط در بین ملل باستانی پدید آمده، دیوان یا دبیرخانه‌ هم جایی بوده است که دبیران، امور کتابت اسناد و نامه‌های دولتی یا فرمداری را انجام می‌داده‌اند؛ امروز هم بر همان منوال است. حسب روایات ملی و هم مدرک تاریخی ایران، رستۀ دبیران پیوسته یکی از گروه‌های فرادست اجتماعی بوده، پیشۀ دبیری نیز همواره از پیشه‌های «ارجمند» به شمار می‌رفته است .... در کتاب‌های تاریخ اجتماعی و تمدن مربوط به ادوار باستانی ایران، در این خصوص به قدر کافی سخن رفته است. دانسته است که فنون کتابت و آیین دبیری و سنن دیوانی و دیوان‌سالاری ایران باستان، یکسره به دورۀ اسلامی انتقال یافت که داستان آن مشهور است؛ و آداب آن در دستگاه اداری خلافت عباسی و حکومت‌های ایرانی موروث گشت». (ص 303)

در ابتدای گفتار «تاریخچۀ فهلوی» آمده است: «کلمۀ فهلوی اندکی عربیگون شدۀ کلمۀ «پهلوی» است و خود این کلمه، چنان که به شرح خواهد آمد، وجهی است از کلمۀ «پَرتَوی» یا «پارتی» که بنابر معروف اسم قوم و سلالۀ پادشاهی اشکانیان می‌باشد. مراد ما از اجمالاً تاریخچۀ زبان فهلوی غربی است، که خود یکی از گویش‌های بزرگ ایرانی است و بیان وجه تسمیۀ آن، ذکر مبادی و سبک، برخی ویژگی‌ها و نمونه‌های فهلویات باشد. اما زبان پهلوی حسب تعریف بر «فارسی میانه» اطلاق می‌گردد، که پیداست ما بین فارسی کهن و فارسی نو بوده باشد؛ فارسی کهن را «پارسی باستان» هم گویند که زبان نویکنده‌های هخامنشی (در بیستون و تخت‌جمشید و شوش و همدان) است. فارسی نوین معمولاً بر زبان دری اطلاق می‌گردد، که در دوران اسلامی از سدۀ چهارم تاکنون آثار ادبی گرانبار منثور و منظوم بسیار از آن برجاست. اما این زبان‌ها و گویش‌های گوناگون آنها، بطور کلی در نزد زبانشناسان و بنابر رده‌بندی زبانها، جزو «زبان‌های ایرانی» برشمارند. از لحاظ ایشان، زبان‌های ایرانی حسب زمینۀ جغرافیایی تداول آنها، به دو گروه بزرگ شرقی و غربی تقسیم‌بندی شده‌اند. زبان‌های ایرانی غربی که مورد نظر ماست، چنان که اُرانسکی گوید «دنبالۀ لهجه‌های ایرانی هستند که قبایل ایرانی زبان باستانی پارسان و مادان به مغرب دشت کویر آوردند». (ص 467)

فهرست مطالب کتاب:

مقدمه کتاب

1. مردم‌شناسی در ایران

2. مردم‌نگاری مقدسی بیاری

3. مزارشناسی در ایران

4. دانشواژه‌های اجتماعی

5. افسانۀ گیل‌گمش سومری

6. حقیقت امر اساطیر میانرودانی

7. ایندرا هندی

8. «تیر» مادی

9. هپتو ایرنگه (= هفت اورنگ)

10. افسانۀ دو همزاد

11. مزدا ددار

12. اهرمن زَدار

13. رسالۀ زروانی علمای اسلام

14. مانی وخشور(به روایت ابن‌ندیم)

15. مانویّت در البحار (مجلسی)

16. بازیاری و شکره داری

17. بازنامه‌های فارسی و عربی

18. گزارشی دربارۀ شطرنج

19. وقف در ایران‌ باستان

20. ماده و معنای کتاب

21. ابن‌ندیم و خطوط قدیم

22. خط/ دبیره/ نویسه

23. رسالۀ کاغذ‌ها و رنگ‌ها (آقا رضی)

24. دانشگاه جُندیشاپور

25. بعضی دانشخانه‌های قدیم

26. کتابخانۀ بریتانی

27. بنیاد افسانۀ شیرین و فرهاد

28. تاریخچۀ فهلوی

29. منشأ مناظره‌های ادبی

30. ماتیکان فرهنگ جبهه

نمایگان

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

رساله در اثبات بزرگی شیخ جام

رساله در اثبات بزرگی شیخ جام

شهاب‌الدین اسماعیل ابن احد جام نامقی

این کتاب نمایه‌ای است از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین نکته‌ها دربارۀ احوال شیخ احمد جام نامقی، یکی از نامدا

خدا، جهان و انسان در اندیشۀ فیلون و ابن عربی

خدا، جهان و انسان در اندیشۀ فیلون و ابن عربی

طاهره حاج‌ابراهیمی

اندیشه‌های فیلون و ابن عربی محصول شرایط ویژه‌ای هستند که در حوزۀ علمی مهم و تاریخ‌ساز اسکندریه و اسپ

منابع مشابه بیشتر ...

مفهوم تاریخ در مشرق‌زمین؛ نگرش تاریخی در فرهنگ‌های دیرین خاور نزدیک

مفهوم تاریخ در مشرق‌زمین؛ نگرش تاریخی در فرهنگ‌های دیرین خاور نزدیک

جمعی از نویسندگان زیرنظر رابرت سی‌دانتن

این کتاب در واقع یک واکاوی ژرف پیرامون مفهوم تاریخ در فرهنگ‌های گوناگون شرق از جمله فرهنگ مسلمانان ص

مباحث اساسی زبان‌شناسی مردم‌شناسانه

مباحث اساسی زبان‌شناسی مردم‌شناسانه

مارسل دانسی

زبان پدیده‌ای واقعاً رمزآلود و معما‌گونه است. رشتۀ علمی که هدفش مطالعۀ همه جانبۀ آن است، زبان‌شناسی

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

ماتیکان کتابگزاری؛ چهل گفتار در بررسی و نقد کتاب

ماتیکان کتابگزاری؛ چهل گفتار در بررسی و نقد کتاب

پرویز اذکائی (سپیتمان)

ماتیکان کتابگزاری شامل گزینه گفتارهای نویسندۀ این کتاب و مجموعۀ «چهل مقاله در بررسی و نقد کتاب» است.

ماتیکان علمی؛ سی گفتار دربارۀ تاریخ علم

ماتیکان علمی؛ سی گفتار دربارۀ تاریخ علم

پرویز اذکائی (سپیتمان)

ماتیکان علمی حاوی گزینه گفتارهای نویسندۀ این کتاب و مجموعه (سی مقاله دربارۀ تاریخ علم) به طور عمده گ