۱۲۰
۵۰
ماتیکان فرهنگی؛ سی گفتار در فرهنگ و ادب

ماتیکان فرهنگی؛ سی گفتار در فرهنگ و ادب

پدیدآور: پرویز اذکائی (سپیتمان) ناشر: بنیاد موقوفات دکتر افشار با همکاری نشر سخنتاریخ چاپ: ۱۳۹۷مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۷۷۰شابک: 2ـ71ـ5942ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۶۱۶

خلاصه

ماتیکان فرهنگی شامل گزینه گفتارهای نویسندۀ این کتاب و مجموعه (سی مقاله در فرهنگ و ادب) است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

ماتیکان فرهنگی شامل گزینه گفتارهای نویسندۀ این کتاب و مجموعه (سی مقاله در فرهنگ و ادب) به طور عمده گزارش دانشهای اجتماعی (مردم‌شناسی، اسطوره‌شناسی)، ادبی (گویش‌شناسی، خط و کتابت)، دین‌شناسی و کیش‌ها (زروانی، مزدائی، مانوی)، فرهنگ‌شناسی (شکره‌داری، بازیاری و جز اینها)، برخی دانشخانه‌ها و کتابخانه‌ها، آیین‌ها و فرادادهای ایران باستانی و دوران اسلامی است که طی چهل سال فرادست آمده است.

در بخشی از گفتار «ماده و معنای کتاب در ایران باستان» می‌خوانیم: «پیشۀ دبیری یا صناعت انشاء و «کاتب» پیداست که هم با آغاز کتابت و اختراع یا استعمال خط در بین ملل باستانی پدید آمده، دیوان یا دبیرخانه‌ هم جایی بوده است که دبیران، امور کتابت اسناد و نامه‌های دولتی یا فرمداری را انجام می‌داده‌اند؛ امروز هم بر همان منوال است. حسب روایات ملی و هم مدرک تاریخی ایران، رستۀ دبیران پیوسته یکی از گروه‌های فرادست اجتماعی بوده، پیشۀ دبیری نیز همواره از پیشه‌های «ارجمند» به شمار می‌رفته است .... در کتاب‌های تاریخ اجتماعی و تمدن مربوط به ادوار باستانی ایران، در این خصوص به قدر کافی سخن رفته است. دانسته است که فنون کتابت و آیین دبیری و سنن دیوانی و دیوان‌سالاری ایران باستان، یکسره به دورۀ اسلامی انتقال یافت که داستان آن مشهور است؛ و آداب آن در دستگاه اداری خلافت عباسی و حکومت‌های ایرانی موروث گشت». (ص 303)

در ابتدای گفتار «تاریخچۀ فهلوی» آمده است: «کلمۀ فهلوی اندکی عربیگون شدۀ کلمۀ «پهلوی» است و خود این کلمه، چنان که به شرح خواهد آمد، وجهی است از کلمۀ «پَرتَوی» یا «پارتی» که بنابر معروف اسم قوم و سلالۀ پادشاهی اشکانیان می‌باشد. مراد ما از اجمالاً تاریخچۀ زبان فهلوی غربی است، که خود یکی از گویش‌های بزرگ ایرانی است و بیان وجه تسمیۀ آن، ذکر مبادی و سبک، برخی ویژگی‌ها و نمونه‌های فهلویات باشد. اما زبان پهلوی حسب تعریف بر «فارسی میانه» اطلاق می‌گردد، که پیداست ما بین فارسی کهن و فارسی نو بوده باشد؛ فارسی کهن را «پارسی باستان» هم گویند که زبان نویکنده‌های هخامنشی (در بیستون و تخت‌جمشید و شوش و همدان) است. فارسی نوین معمولاً بر زبان دری اطلاق می‌گردد، که در دوران اسلامی از سدۀ چهارم تاکنون آثار ادبی گرانبار منثور و منظوم بسیار از آن برجاست. اما این زبان‌ها و گویش‌های گوناگون آنها، بطور کلی در نزد زبانشناسان و بنابر رده‌بندی زبانها، جزو «زبان‌های ایرانی» برشمارند. از لحاظ ایشان، زبان‌های ایرانی حسب زمینۀ جغرافیایی تداول آنها، به دو گروه بزرگ شرقی و غربی تقسیم‌بندی شده‌اند. زبان‌های ایرانی غربی که مورد نظر ماست، چنان که اُرانسکی گوید «دنبالۀ لهجه‌های ایرانی هستند که قبایل ایرانی زبان باستانی پارسان و مادان به مغرب دشت کویر آوردند». (ص 467)

فهرست مطالب کتاب:

مقدمه کتاب

1. مردم‌شناسی در ایران

2. مردم‌نگاری مقدسی بیاری

3. مزارشناسی در ایران

4. دانشواژه‌های اجتماعی

5. افسانۀ گیل‌گمش سومری

6. حقیقت امر اساطیر میانرودانی

7. ایندرا هندی

8. «تیر» مادی

9. هپتو ایرنگه (= هفت اورنگ)

10. افسانۀ دو همزاد

11. مزدا ددار

12. اهرمن زَدار

13. رسالۀ زروانی علمای اسلام

14. مانی وخشور(به روایت ابن‌ندیم)

15. مانویّت در البحار (مجلسی)

16. بازیاری و شکره داری

17. بازنامه‌های فارسی و عربی

18. گزارشی دربارۀ شطرنج

19. وقف در ایران‌ باستان

20. ماده و معنای کتاب

21. ابن‌ندیم و خطوط قدیم

22. خط/ دبیره/ نویسه

23. رسالۀ کاغذ‌ها و رنگ‌ها (آقا رضی)

24. دانشگاه جُندیشاپور

25. بعضی دانشخانه‌های قدیم

26. کتابخانۀ بریتانی

27. بنیاد افسانۀ شیرین و فرهاد

28. تاریخچۀ فهلوی

29. منشأ مناظره‌های ادبی

30. ماتیکان فرهنگ جبهه

نمایگان

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

شادی حق فراموش شده

شادی حق فراموش شده

محمدعلی دادخواه

این نوشته بر آن نیست که به واکاوی چندوچون افسردگی و دل‌مردگی مردمان امروز ایران بپردازد، بلکه پا در

دیدگاه‌ها درباره آثار دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن؛ دفتر سوم: درباره جامعه و فرهنگ

دیدگاه‌ها درباره آثار دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن؛ دفتر سوم: درباره جامعه و فرهنگ

جمعی از نویسندگان به کوشش حسین مسرت و پیام شمس‌الدینی

آنچه در این کتاب آمده، سومین دفتر از مجموعه دیدگاه‌ها درباره آثار دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن است.

منابع مشابه بیشتر ...

تحلیل و درک فیلم در جهان پست‌مدرن و پس از آن؛ مجموعه مقالات در بررسی برخی از آثار سینمای جهان از منظر نشانه‌شناسی و روان‌شناسی در سینما

تحلیل و درک فیلم در جهان پست‌مدرن و پس از آن؛ مجموعه مقالات در بررسی برخی از آثار سینمای جهان از منظر نشانه‌شناسی و روان‌شناسی در سینما

کوروش جاهد

فیلم‌دیدن گذشته از سرگرمی به چه کارمان می‌آید و چه کارکردی دارد؟ این پرسشی است که در این دوره از تار

سیاست زبانی در بین‌المللی‌سازی آموزش عالی در ایران

سیاست زبانی در بین‌المللی‌سازی آموزش عالی در ایران

جمعی از نویسندگان به کوشش فیروزه اصغری

نویسندگان این کتاب صاحب‌نظرانی از حوزه‌های مختلف زبان‌شناسی، برنامه‌ریزی زبان، متخصصان حوزه آموزش عا

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

ماتیکان کتابگزاری؛ چهل گفتار در بررسی و نقد کتاب

ماتیکان کتابگزاری؛ چهل گفتار در بررسی و نقد کتاب

پرویز اذکائی (سپیتمان)

ماتیکان کتابگزاری شامل گزینه گفتارهای نویسندۀ این کتاب و مجموعۀ «چهل مقاله در بررسی و نقد کتاب» است.

ماتیکان علمی؛ سی گفتار دربارۀ تاریخ علم

ماتیکان علمی؛ سی گفتار دربارۀ تاریخ علم

پرویز اذکائی (سپیتمان)

ماتیکان علمی حاوی گزینه گفتارهای نویسندۀ این کتاب و مجموعه (سی مقاله دربارۀ تاریخ علم) به طور عمده گ