۱۰۶
۵۱
مطالعات ادبی هرمنوتیک متن‌شناختی

مطالعات ادبی هرمنوتیک متن‌شناختی

پدیدآور: مهیار علوی‌مقدم ناشر: سخنتاریخ چاپ: ۱۳۹۷مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۱۰۰شابک: 7ـ909ـ372ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۲۴۰

خلاصه

تأویل و رویکرد هرمنوتیکی، باعث افزایش بهره‌گیری هر چه بیشتر خواننده از ارزش‌های شناخته‌نشدۀ متن می‌شود.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

در این نوشتار دیدگاه‌های گوناگون هرمنوتیک و نظریه‌های فهم و تأویل متن مطرح شده است؛ از نظریۀ «فهم، پاداش ایمان است» اگوستین قدیس تا «نهضت اصلاح دینی» مارتین لوتر؛ از «بایستگی‌های هرمنوتیک‌گرایی متن‌های عرفانی رازآمیز» تا «تأویل‌های عقلی و شهودی»؛ از «تباین روش‌شناختی علوم انسانی و علوم طبیعی» دیلتای تا «همسانی روش‌‌شناختی بین این علوم» در نزد ریکور؛ از «خواننده‌محوری و نظریۀ دریافت» تا «هرمنوتیک عینی‌گرا و تاریخ‌گرا»؛ از «هرمنوتیک عام‌گرای» شلایر ماخر و «نیت‌گرایی» هرش تا «زبانی‌بودن حقیقت کثرت‌پذیر» نیچه و «هرمنوتیک هستی» هایدگر و «مستقل‌بودن معنای متن از نیت نویسنده» در نزد گادامر و «توجه به سبک متن و نقش آن در فرآیند تأویل» از نظر ریکور؛ از نظریۀ «زیباشناسی دریافت» آیزر ویاس تا نظریۀ «مغالطۀ قصدی» ویلیام ویمست و مونرو بردزلی مبنی بر نقش قصد مؤلف در تعیین معنای متن ادبی و در برابر آن نظریۀ «اعتبار در تفسیر» هرش در دفاع از مؤلف و .... . این نکته گفتنی است که اینگونه نظریه‌ها که گاه با یکدیگر متفاوت می‌نمایند و در تباین در چند باور با یکدیگر وجه مشترک دارند:

ـ هرمنوتیک، شالوده‌شکنی، پساساختارگرایی و بینامتنیت، دریچه‌های جدیدی را در نقد و تحلیل دنیای متن می‌گشایند. همۀ این نظریه‌ها در «جستجوی معنا هستند، معنایی نامتعین که می‌توان از آن به متن رسید و همین به معنای بسط و گسترش «مسئلۀ معنا»ست. به یاری رویکردهایی مانند هرمنوتیک، پساساختارگرایی و نشانه ـ معناشناسی می‌توان زوایای «دیده‌نشدن متن» را کشف و بازگفت.

ـ تأویل و رویکرد هرمنوتیکی، باعث افزایش بهره‌گیری هر چه بیشتر خواننده از ارزش‌های شناخته‌نشدۀ متن می‌شود. حقیقت محض بدون تأویل وجود ندارد و حقیقت، جز تأویل‌های ما نیست و این ماییم که تأویل‌ها را می‌سازیم و به تأویل جهان می‌پردازیم.

امروزه هرمنوتیک به دانشی تبدیل شده که نقش آن در فهم و دریافت دانش‌های گوناگون به‌ویژه علوم انسانی کاملا بارز است. در فصل اول به بررسی قلمرو گستردۀ هرمنوتیک، به مثابۀ سخنی جهان‌شمول و زیربنای بسیاری از رویکردها در نقد و تحلیل متن ادبی پرداخته شده است. در تبیین موضوع قلمرو گستردۀ هرمنوتیک، از نقش این رویکرد در هستی‌شناسی و فهم انسان از جهان هستی در دو عرصۀ نظری و عملی استفاده شده است.

مطالعات واژه‌شناختی به ما در شناخت عوامل گوناگون تأثیرگذار بر جامعۀ انسانی و معرفت بشری از جمله هرمنوتیک یاری می‌رساند. بر این اساس در فصل دوم کوشیده شده با بررسی واژه‌شناختی واژه‌های مربوط به هرمنوتیک و هرمس، خواننده با تعامل‌های فکری و فرهنگی دنیای شرق و دنیای غرب در چارچوب مکتب هرمتیسیزم آشنا شود و تأثیر باورهای هرمسی را بر سیر تأویل‌گرایی متن‌های ادبی به‌ویژه متن‌های عرفانی دریابد.

هرمنوتیک از تأمیل کتاب مقدس و باور به تقدس اینگونه متن‌ها آغاز شد. یافتن وجوه مشترک بین کتاب مقدس و متن ادبی، هدف فصل سوم است. گذر از هرمنوتیک کتاب مقدس به متن ادبی، رویکردی علمی و ژرف است.

در مطالعات ادبی هرمنوتیک، آشنایی با نخستین خاستگاه تأویل‌گرایی یعنی یونان باستان و نیز زمینه‌های تأویل‌گرایی در حوزۀ اندیشۀ اسلامی و نگاه هرمنوتیکی زبان صوفیانه ضروری است. بر همین اساس در فصل چهارم به تأویل‌گرایی به‌ویژه در دو حوزۀ تفکر و اندیشۀ متکلمان و صوفیان پرداخته شده و فرآیند کاربرد زبان رمزی تأویل‌پذیر صوفیانه بررسی شده است.

آشنایی با اصول و مبانی و بنیان‌های تاریخی نظریه‌های فهم متن ادبی، شناخت ژرف‌تری از مباحث جدید هرمنوتیکی و نظریه‌های نوین فهم متن به دست می‌دهد. هدف فصل پنجم آشنایی با قلمرو پژوهش‌های تاریخی هرمنوتیک و دیدگاه‌های هرمنوتیک سنتی و مدرن و تأثیر این دیدگاه‌ها و نظریه‌ها بر رویکردهای ما در عرصۀ تأویل آثار ادبی است. در این فصل به فراخور موضوع، عمدتاً از دریچۀ نظری به پیشینۀ تاریخی و رویکردهای گوناگون هرمنوتیک پرداخته شده است.

در فصل ششم کوشیده شده بر اساس مبانی پنج‌گانۀ هرمنوتیک متن‌شناختی و به مثابۀ درآمدی بر مبانی معناشناختی و نشانه‌شناختی فهم متن، از دریچه‌ای علمی و مدون نگریسته شود، با این هدف که در بررسی تأویل‌پذیری و مطالعات هرمنوتیکی متون ادب فارسی سودمند باشد.

ارائۀ مبانی پنج‌گانۀ هرمنوتیکی در تحلیل متن مناسب (پیش‌دانسته‌های مفسر و تأویل‌کننده، پرسش از تاریخ و دریافت‌های گذشته، علاقه و انتظار از متن، شناخت و کشف مرکز معنای متن، تفسیر و تأویل متن در بافت موقعیتی خواننده و تأویل‌کننده) و تأویل مبتنی بر چندگانگی معنایی و فهم و تأویل زبان اشارت و لایه‌های پنهان متن از اهداف فصل پایانی این کتاب است.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار

بخش نخست: پیشینۀ مطالعات هرمنوتیک، تأویل و فهم متن ادبی

فصل اول: هرمنوتیک، سخنی جهان‌شمول در فهم و دریافت علوم انسانی

فصل دوم: تبارشناسی هرمنوتیک

فصل سوم: تأویل در متون «کتاب مقدس»

فصل چهارم: مطالعات ادبی هرمنوتیک و تأویل در یونان باستان و در حوزۀ اندیشۀ ایرانی ـ اسلامی

فصل پنجم: پیشینۀ تاریخی، نظریه‌های هرمنوتیک و بنیان‌های تاریخی نظریۀ فهم متن

بخش دوم: اصول و مبانی فهم متن

فصل ششم: نظریۀ فهم متن

فصل هفتم: فرآیند فهم و تأویل متن بر اساس مبانی هرمنوتیک متن‌شناختی

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

رساله موسیقی موسوم به کلیات یوسفی

رساله موسیقی موسوم به کلیات یوسفی

منسوب به ضیاءالدین یوسف

در این کتاب به آموزش موسیقی ایرانی و دستگاه‌های آن پرداخته شده است.

ادیسۀ بامداد

ادیسۀ بامداد

پرهام شهرجردی

در این کتاب به زندگی و شعر احمد شاملو پرداخته شده است.

منابع مشابه بیشتر ...

حدیقة الحقیقه (دو جلد)

حدیقة الحقیقه (دو جلد)

مجدود بن آدم سنائی غزنوی

حدیقة الحقیقه مهم‌ترین اثر حکیم سنائی غزنوی است.

کلیات میرکرمانی؛ از مجموعه دستنویس‌های استاد سعید نفیسی

کلیات میرکرمانی؛ از مجموعه دستنویس‌های استاد سعید نفیسی

به کوشش وحید قنبری ننیز

میرکرمانی از شاعران سدۀ هشتم هجری است. اطلاع در مورد زندگی او اندک است. قدیمی‌ترین منبعی که در آن ذک