۱۱۸۰
۳۸۵
صرف در زبان فارسی

صرف در زبان فارسی

پدیدآور: حسین سامعی ناشر: کتاب بهارتاریخ چاپ: ۱۳۹۵مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 4ـ1ـ96833ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۱۳۱+۸

خلاصه

در سنت دستوری فارسی به تبع سنت عربی، صرف آن بخش از دستور است که به مبحث کلمه می‌پردازد.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

در سنت دستوری فارسی به تبع سنت عربی، صرف آن بخش از دستور است که به مبحث کلمه می‌پردازد. این بخش معمولاً با معرفی انواع کلمه (اسم، فعل، صفت، حرف و غیره) آغاز می‌شود. سپس تغییرات تصریفی هریک از انواع به دست داده می‌شود و در پایان ساختمان واژه‌ساختی هر یک (صفت فاعلی، صفت مفعولی، اسم مصدر، اشتقاق، ترکیب و جز آن) مورد بحث قرار می‌گیرد. در دستورنویسی جدید فارسی، در پی نظریات زبان‌شناسی جدید مبحث انواع کلمه کاملاً به بخش نحو رانده شده است و صرف صرفاً از ساختمان کلمه، اعم از تصریف و واژه‌سازی را دربر می‌گیرد.

این کتاب یک متن درسی است که موضوع آن ساختمان کلمه در زبان فارسی است و مخاطب آن دانشجویان رشته‌های مختلف به ویژه زبان و ادبیات فارسی است؛ از این‌رو این کتاب حاوی هیچ بحث نظری مستقیمی نیست، هرچند به مفاهیم، اصطلاحات و مباحث زبان‌شناسی جدید در باب صرف نظر دارد و از آنها در حد لازم بهره می‌گیرد.

چهار بخش تشکیل‌دهندۀ این کتاب به ترتیب عبارتند از: تکواژ و کلمه، تصریف، اشتقاق و ترکیب.

تکواژها با همدیگر ترکیب می‌شوند و کلمات را می‌سازند. این رابطه به دو علت صورت می‌گیرد یعنی تکواژها به دو علت با یکدیگر ترکیب می‌شوند و دو نوع رابطه میان آنها برقرار می‌شود: تصریف و واژه‌سازی.

تصریف تغییر منظم ساختمان و شکل کلمه است برای پذیرش نقش نحوی و کاربرد در ساخت گروه (یا جمله). در این فرایند هیچ کلمۀ تازه‌ای ساخته نمی‌شود بلکه تنها شکل کلمۀ موجود تغییر می‌کند.

اشتقاق یکی از فرایندهای واژه‌سازی است. کلماتی که به این طریق شکل می‌گیرند، مشتق نامیده می‌شوند. کلمات مشتق کلماتی هستند که یکی از تکواژهای سازندۀ آنها مقید باشد، یعنی نتواند به عنوان یک کلمۀ مستقل در زبان به کار رود.

ترکیب نیز یکی از فرایندهای ساخت کلمه‌های تازه در زبان فارسی است. در این فرایند دو یا چند تکواژ مستقل در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و کلمه‌ای تازه می‌سازند. در این کتاب دربارۀ این چهار مبحث به تفصیل سخن گفته شده است.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار

1. تکواژ و کلمه

انواع ساخت کلمه

تصریف

واژه‌سازی

2. تصریف

صرف انواع کلمه در فارسی

تصریف اسم

تصریف صفت

تصریف فعل

صیغه‌های فعلی

3. اشتقاق

اشتقاق پیشوندی

اشتقاق پسوندی

اشتقاق مضاعف

اشتقاق مضر

4. ترکیب

ترکیبات وصفی

ترکیبات اضافی

ترکیبات اسنادی

ترکیبات فعلی

ترکیبات عطفی

ترکیبات نحوی

پیچیدگی در واژه‌سازی: آمیختگی ترکیب و اشتقاق

منابعی برای مطالعۀ بیشتر

فهرست بن‌های فعلی

نمایۀ وندها و وندواره‌ها

نمایۀ مثال‌ها

نمایۀ موضوعی

نظر شما ۲ نظر
  • مدیر۳ ماه پیش
    سلام ، کتاب رو از کجا میشه خرید. انقلاب رو گشتم پیدا نکردم

پربازدید ها بیشتر ...

ضد حالات (مجموعه طنز)

ضد حالات (مجموعه طنز)

سعید بیابانکی

این کتاب دربردارندۀ مجموعه‌ای از قطعات نثر نویسنده است كه در ژانر طنز نوشته شده است.

منابع مشابه

واژه‌سازی در زبان فارسی: یک انگارۀ نظری

واژه‌سازی در زبان فارسی: یک انگارۀ نظری

حسین سامعی

این کتاب بر آن است تا خطوط کلی واژه‌سازی طبیعی زبان فارسی را از دیدگاهی علمی مورد مطالعه قرار دهد و

واژه‌شناسی

واژه‌شناسی

احمد ابومحبوب

برای شناخت شیوه‌های واژه‌سازی در زبان فارسی، لازم است با تک‌واژهای زبان فارسی و طبقه‌بندی آنها آشنا

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

گفتارهایی در دستور و زبان‌شناسی

گفتارهایی در دستور و زبان‌شناسی

حسین سامعی

این کتاب دربرگیرندۀ مجموعه‌ای از مقالات و یادداشت‌های نویسنده است که در دو بخش دستور و زبان‌شناسی من

اصول فرهنگ‌نویسی

اصول فرهنگ‌نویسی

حسین سامعی

رویکرد نویسنده در این کتاب عمدتاً مبتنی بر وضعیت فرهنگ‌نویسی یک‌زبانه در ایران است. نویسنده در این ک