۱۳۲۱
۴۰۰
فرهنگ حقوقی زبان پهلوی (فارسی میانه) بر پایۀ متن پهلوی مادیان هزاردادستان و دیگر متون پهلوی (پهلوی ـ انگلیسی ـ فارسی)

فرهنگ حقوقی زبان پهلوی (فارسی میانه) بر پایۀ متن پهلوی مادیان هزاردادستان و دیگر متون پهلوی (پهلوی ـ انگلیسی ـ فارسی)

پدیدآور: یدالله منصوری ناشر: آوای خاورتاریخ چاپ: ۱۳۹۵مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 5ـ7ـ95387ـ600ـ978تعداد صفحات: ۶۶۸

خلاصه

مادیان هزاردادستان یا به تعبیر دیگر «ماده‌های هزارگانۀ حقوقی» کهن‌ترین نوشتۀ حقوقی است که از روزگاران ساسانیان بازمانده است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

متن پهلوی مادیان هزاردادستان شامل دو بخش جداگانه بوده است. بخش نخست آن مربوط به کتابخانۀ هاتاریا (بخش بزرگ) به صورت دست‌خط در بمبئی به سال 1912 منتشر شد و بخش دوم آن را ت.د. انکلساریا پیش از بخش نخست در 1901 به صورت نسخه فراهم آورده بود. دکتر جوانجی جمشید جی مُدی از موبدان دانشمند پارسی هند، بخش نخست متن را به همراه بخش دوم با مقدمۀ انگلیسی منتشر کرد.

مادیان هزاردادستان یا به تعبیر دیگر «ماده‌های هزارگانۀ حقوقی» کهن‌ترین نوشتۀ حقوقی است که از روزگاران ساسانیان بازمانده است. متن آن بسیار پیچیده و دشوار است. چنان‌که از جستارهای آن برمی‌آید موضوع آن حقوق خانوادگی و اجتماعی مانند حقوق زنان و کودکان و مردان، ارثیه و قوانین پیوند زناشویی یا ازدواج و طلاق و دیگر مسائل حقوقی مربوط به جامعۀ ایرانی دورۀ ساسانی بر پایۀ دین زردشتی است. دست‌نویس این متن بر خلاف بیشتر متون پهلوی که در دورۀ آغازین اسلامی نوشته شده‌اند، در دورۀ ساسانی نگاشته شده است که متأسفانه همۀ این نوشته به دست ما نرسیده است. بخش نخست آن از دَرِ (= فصل) شانزدهم آغاز می‌شود و به دَرِ پنجاه و چهارم پایان می‌یابد. این نمایانگر آن است که اول و آخر این کهنه کتاب افتاده است. در میان این دست‌نویس افتادگی‌ها و ناخوانی‌ها و پراکندگی‌ها دیده می‌شود. با وجود این بخش بزرگ آن (نسخه هاتاریا) 110 صفحه بزرگ در هر صفحه 17 سطر متن پهلوی است. بخش کوچک آن (نسخه انکلساریا) 40 صفحه و در هر صفحه هفده سطر متن پهلوی به نگارش درآمده است. این کتاب گویا در زمان ساسانیان به اندازۀ یک دانشنامه حقوقی بوده است؛ اما از این دانشنامه، تنها این دو بخش باقی مانده است.

واژه‌های تخصصی و حقوقی این متن، یک به یک بر پایۀ متن، گزینش شده و با کارهای انجام‌شدۀ پریخانیان و ماتسوخ سنجیده و به صورت فرهنگ سه‌زبانه پهلوی ـ انگلیسی ـ فارسی تنظیم شده است. سرواژۀ (= مداخل) آن با بازگشت به متن، آوانویسی، حرف‌نویسی، تعیین مقولۀ دستوری، معنی به انگلیسی و معنی و برابرنهاد آن به فارسی گردآوری شده است. هر سرواژه دست‌کم به همراه یک یا چند نمونه و شاهدمثال پهلوی به صورت آوانویسی و ترجمه به فارسی آمده است.

افزون بر این واژه‌های حقوقی دیگر متون پهلوی که کمابیش جستارها و فرازهای حقوقی ـ فقهی دارند در این فرهنگ گردآوری شده‌‌اند؛ چون پیمان کدخدایی (قبالۀ ازدواج)، دادستان دینی، دینکرد (کتاب پنجم، ششم، هفتم و هشتم)، روایت آذرفرنبغ فرخزادان، روایت امید اشوهیشتان و ... نیز به همان شیوه گردآوری شده‌اند.

در بخش دیگر این سرواژه‌ها شرح و گزارش ساخت‌واژه و گزارش ریشه‌شناختی به صورت کوتاه (در حد نیاز) نگاشته شده است.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار

پیشینۀ پژوهشی

نیاز و ارزش کار

روش کار

نشانه‌ها

کوته‌نوشت‌ها (دستوری و جز آن)

فرهنگ حقوقی

کتابنامه

نمایۀ واژگان

پیش‌گفتار (انگلیسی)

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

صوفیان! الصلای پنهانی: مقاله‌هایی درباره شمس و مولانا

صوفیان! الصلای پنهانی: مقاله‌هایی درباره شمس و مولانا

سیدعلی‌محمد سجادی

شمس تبریزی دریایی است مواج که رودی پرجوش و خروش چون مولانا از آن نشئت می‌گیرد و این کتاب دربرگیرندۀ

مجلۀ آینۀ میراث: دو فصلنامۀ ویژۀ کتاب‌شناسی، نقد کتاب و اطلاع‌رسانی در حوزۀ متون (شمارۀ 52)

مجلۀ آینۀ میراث: دو فصلنامۀ ویژۀ کتاب‌شناسی، نقد کتاب و اطلاع‌رسانی در حوزۀ متون (شمارۀ 52)

گروه نویسندگان

مجلۀ آینۀ میراث دو فصلنامۀ ویژۀ کتاب‌شناسی، نقد کتاب و اطلاع‌رسانی در حوزۀ متون است.

منابع مشابه بیشتر ...

شهر زیبای افلاطون و شهریاری آرمانی در ایران باستان (ویراست جدید)

شهر زیبای افلاطون و شهریاری آرمانی در ایران باستان (ویراست جدید)

فتح‌الله مجتبائی به کوشش محمدرضا عدلی

در این کتاب بحث بر سر این است که «شهر زیبای افلاطون و شاهی آرمانی در ایران باستان» ایران چه تأثیری ب

مینوی خرد؛ آوانویسی، ترجمۀ فارسی و واژه‌نامه

مینوی خرد؛ آوانویسی، ترجمۀ فارسی و واژه‌نامه

به کوشش یاسر دالوند با مقدمۀ دکتر سیروس شمیسا

این کتاب دربرگیرندۀ آوانویسی، ترجمه و واژه‌نامۀ «مینوی خرد» از متون مهم زرتشتی است. در این کتاب به ب

دیگر آثار نویسنده

فرهنگ ریشه‌شناختی افعال فارسی میانه (زبان پهلوی)

فرهنگ ریشه‌شناختی افعال فارسی میانه (زبان پهلوی)

یدالله منصوری

انگیزۀ نگارنده از گزینش و پژوهش این کار به عنوان بررسی ریشه‌شناختی فعل‌های زبان پهلوی (فارسی میانۀ ز