۲۵۰۸
۶۰۲
پنهان در آینه: گفتگو با ضیاء موحد

پنهان در آینه: گفتگو با ضیاء موحد

پدیدآور: مهدی مظفری ساوجی ناشر: هرمستاریخ چاپ: ۱۳۹۵مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۵۰۰شابک: 9ـ967ـ363ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۴۴۸

خلاصه

این کتاب حاصل حدود چهار سال گفتگوی نویسنده با دکتر ضیاء موحد است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

این کتاب حاصل حدود چهار سال گفتگوی نویسنده با دکتر ضیاء موحد است. این گفتگوها از سال ۱۳۸۵ آغاز و تا سال ۱۳۸۹ نیز ادامه داشت و در قالب ۲۰ ساعت مصاحبه ضبط شد و پس از آن نیز در حدود پنج سال در اختیار دکتر موحد بود تا در نهایت از سوی نشر هرمس منتشر شده است.

در این کتاب دکتر موحد درباره موضوعاتی مانند فلسفه، شعر، احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث، شعر دهه هفتاد، جریان روشنفکری، رمان بوف کور و هوشنگ گلشیری به اظهار نظر پرداخته است.

در فصل اول این کتاب بحث و گفتگو حول محور نظرات برخی از فلاسفه نظیر دکارت، هگل، راسل و فرگه شروع شده است.

در فصل بعد به شعر پرداخته شده که در این فصل دربارۀ شعرگفتن، سبک هندی، شعر و سیاست و ... گفتگو شده است. در قسمتی از این گفتگو ضیاء موحد دربارۀ انس خود با شعر فروغ فرخزاد می‌گوید: «من شعر فروغ را به عنوان یک اثر تأمل‌برانگیز می‌خوانم. شما چطور به یک قطعه موسیقی گوش می‌دهید، چطور به یک تابلوی نقاشی نگاه می‌کنید، اصلاً چطور به یک گل نگاه می‌کنید؛ من به شعر فروع به همان شکل نگاه می‌‌کنم». (ص 103)

در ادامه این گفتگو به بررسی شعر شاملو و اخوان پرداخته شده است. ضیاء موحد شعر شاملو را اینگونه به دو دوره تقسیم می‌کند: «یک دوره، دوره‌ای است که عنصر خودجوشی و انرژی در شعرش موج می‌زند. این دوره مربوط می‌شود به شعرهای "هوای تازه" و "باغ آینه". یعنی عنصر خودجوشی و به اصطلاح جن‌زدگی (که دربارۀ شعرهای شاملو به کار برده‌ام) در شعرهای این دو کتاب خیلی دیده می‌شود. بعد هرچه پیش می‌آید از غلبه و تأثیر این عنصر کاسته می‌شود و به اصطلاح شعر از ناخودآگاهی شاعر فاصله می‌گیرد. در جهت رسیدن به زبان آرکاییک یا کهن، یعنی در واقع به نفع این زبان، از زبان زندۀ امروز فاصله می‌گیرد و درگیر گونه‌ای دیگر از صنعت‌هایی می‌شود که در شعر قدیم فارسی با انواع و اقسام آنها سروکار داریم». (ص 137)

در بخش اخوان ثالث در بررسی و مقایسۀ شعر نیما و اخوان می‌خوانیم: «این دو، دو صدای مختلف، دو زبان و دو بیان و دو نحوۀ نگریستن هستند. شاید مهم‌ترین تمایز اخوان بهره‌برداری از زبان فارسی به عنوان شیئ هنری باشد. دقت و حساسیتی که اخوان در زبان فارسی دارد در نیما نمی‌بینم. اما تفاوت اساسی در وسعت دید و گستردگی جهان‌بینی نیماست. نیما ذهنی نظریه‌پرداز، نو و انقلابی دارد». (ص 231)

این بحث در ادامه به شعر دهه هفتاد اختصاص یافته و مباحثی همچون ظهور پست‌مدرنیته در غرب و همچنین کتاب «خطاب به پروانه‌ها»ی رضا براهنی نیز مورد بحث قرار گرفته است. شعر دهه هفتاد از اتفاقات ادبی ایران معاصر بود و آقای موحد نیز از این مقوله دور نبوده‌اند و به آن توجه ویژه‌‌ای نشان داده‌اند. در این بخش از کتاب ایشان با توجه به مسئله ظهور پست‌مدرنیسم در غرب به نحوه شکل‌گیری و حلول آن در ایران توجه نشان داده‌اند.

«روشنفکری» عنوان بخش بعدی کتاب است که در این بخش دربارۀ مسئلۀ روشنفکری، شریعتی و آل احمد، احمد کسروی و ... مطالبی بیان شده است. ضیاء موحد در این بخش دربارۀ احمد کسروی می‌گوید: «من نمی‌توانم بگویم که کسروی‌شناس هستم. اولاً کسروی از لحاظ نثرنویسی بر بسیاری تأثیر داشته است، شاید بر یک نسل و بعد در مسئله خرافات‌ستیزی آدم درجه یکی است، البته افراط دارد. یعنی آدمی است که هنر را نمی‌شناسد. شعر را نمی‌شناسد و نمی‌داند باید شعر را با چه معیاری بررسی کند. به همین دلیل است که ضد حافظ و مولوی حرف می‌زند و متوجه این مسائل نیست. ضمن اینکه کسروی مورخ درجه اولی است. وقتی وارد تاریخ می‌شود، خیلی پخته عمل می‌کند. "تاریخ مشروطه" و بسیاری نقطه‌نظرهای دیگرش راجع به حکومت خیلی جالب است. من جزوه‌ای از او دیدم که شاید هنوز داشته باشم.... دیدم حرف‌هایی زده عین حرف‌هایی که اوایل انقلاب زده می‌شد. حرف‌هایی که روحانیون و به خصوص امام، اوایل انقلاب می‌زدند». (ص 320)

دو بخش پایانی کتاب گفتگو در زمینه بوف کور و هوشنگ گلشیری است. دربارۀ بوف کور می‌خوانیم: «در واقع نقد تاریخ ایران است. توصیف تاریخ ایران است. توصیف زمانی است که زندگی می‌کرده. یک نوع اعتراض خیلی شدید است. خلاصه بوف کور داستانی است که نویسنده می‌خواهد با آن موضع خود را در جهان روشن کند. می‌خواهد ببیند کجا ایستاده؛ مملکتش کجا ایستاده است؛ خودش در این تاریخ کجا ایستاده است. از این نظر کتاب مهمی است». (ص 343)

دکتر موحد سابقه دوستی نزدیکی با زنده‌یاد گلشیری داشته (تقریبا از دهه 40 در اصفهان تا روزهای پایانی عمر گلشیری) و در فصل پایانی خواننده این نویسنده فقید را از زاویه‌ نگاه گفتگوشونده خواهد نگریست. ضیاء موحد دربارۀ کتاب «نمازخانۀ کوچک من» گلشیری می‌گوید: «مجموعه داستان‌های خوبی است. خود داستان "نمازخانۀ کوچک من" داستان خوبی است. خیلی جالب است. من یادم می‌آید ساعدی می‌گفت: آخر مگر کسی می‌آید راجع به انگشت کوچکش، یک انگشت کوچک اضافه، داستان بنویسد. ولی این داستان حقیقی است. به همین دلیل هم آن‌قدر روی غلامحسین ساعدی تأثیر گذاشته بود». (ص 395)

فهرست مطالب کتاب:

چند کلمه با خواننده

در آینۀ آثار

فلسفه (فلسفه، فلسفه در قرون وسطی، دکارت، هگل، راسل، فلسفۀ قدیم و جدید، فلسفۀ تحلیلی معاصر، فرگه)

شعر (شعرگفتن، سبک هندی، مسئلۀ تعهد، شعر و سیاست، فروغ فرخزاد و مسئلۀ شعر و زندگی، «خانه سیاه است»، مسئلۀ زن، مسئلۀ آزادی بیان، زبان و فرهنگ عامیانه)

احمد شاملو (کاربرد قافیه، جدایی شاملو از نیما، فرم شعر شاملو، تصویرهای شعر شاملو، در زمان بودن، زبان شعر شاملو، موسیقی در شعر شاملو و ....)

مهدی اخوان ثالث (تأثیر نبما، روایت و بیان روایی، تأویل شعر اخوان، اسطوره در شعر اخوان، آیندۀ شعر اخوان، شعرهای دوست‌داشتنی اخوان و ....)

شعر دهۀ هفتاد (دهۀ هفتاد، ظهور پست‌مدرنیسم در غرب، شعر دهۀ هفتاد و مسئلۀ احساس، حواشی، «خطاب به پروانه‌ها»

روشنفکری (مسئلۀ روشنفکری، شریعتی و آل احمد، احمد کسروی، انقلاب 57 و مسئلۀ روشنفکری، «در خدمت و خیانت روشنفکران»، خلیل ملکی و آل احمد

بوف کور (بوف کور)

هوشنگ گلشیری (اولین دیدارها، جُنگ اصفهان، مجلۀ «مفید»، مجلۀ «کارنامه»، داستان‌های کوتاه گلشیری، رمان‌های گلشیری، گلشیری و هدایت، گلشیری و مسئلۀ رئالیسم، «جن‌نامه»، «معصوم‌ها»، «آینه‌های دردار»، گلشیری و مسئلۀ مذهب، گلشیری و شعر

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

آرمانشهر اُدیسه یا دن‌کیشوت

آرمانشهر اُدیسه یا دن‌کیشوت

حاتم قادری

نویسنده در این پژوهش کوشیده تا با بهره‌گیری از زمینه‌های فلسفه، ادبیات، دین و مبارزات سیاسی ـ اجتماع

تاریخ مختصر مرگ

تاریخ مختصر مرگ

داگلاس جی. دیویس

در این کتاب، شرحی مختصر از موضوعی به دست داده شده که عملاً با همۀ جنبه‌‏های زندگی سروکار دارد. کشش ا

منابع مشابه بیشتر ...

موزاییک استعاره‌ها: گفتگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش (پروانه معصومی، سوسن تسلیمی، مژده شمسایی)

موزاییک استعاره‌ها: گفتگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش (پروانه معصومی، سوسن تسلیمی، مژده شمسایی)

بهمن مقصودلو

گفتگوهایی که شرح‌شان در این کتاب آمده است، هم‌سخنی درازمدت نویسنده با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش

اقلیم قلم

اقلیم قلم

سیدابوالقاسم حسینی (ژرفا)

این کتاب دربرگیرندۀ مجموعه نوشته‌های پراکندۀ نویسنده و مترجم و شاعر معاصر، سیدابوالقاسم حسینی (ژرفا)

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

جایی پشت واژه‌ها: گفتگو با شمس لنگرودی دربارۀ ادبیات و هنر

جایی پشت واژه‌ها: گفتگو با شمس لنگرودی دربارۀ ادبیات و هنر

مهدی مظفری ساوجی

در این کتاب آنچه بیش از همه مدنظر بوده، وصول به ساخت و ساحت رهیافت‌ها و دریافت‌ها با اتکا به دیالکتی

گفتگو با مفتون امینی

گفتگو با مفتون امینی

مهدی مظفری ساوجی

این کتاب حاصل بیست ساعت گفتگو با مفتون امینی است که از مهرماه سال 1397 تا اسفند همان سال صورت گرفته