۱۰۰۹
۷۳
مشکل ما: خوانش مدرن و اگزیستانسیالیستی رباعیات خیام

مشکل ما: خوانش مدرن و اگزیستانسیالیستی رباعیات خیام

پدیدآور: فرامرز معتمددزفولی ناشر: نگاه معاصرتاریخ چاپ: ۱۳۹۴مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۱۰۰شابک: 0ـ09ـ9940ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۲۲۰

خلاصه

این کتاب بازخوانی و خوانش مدرن رباعیات خیام است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

تفاوت شعر خیام با شاعران و سرایندگان دیگر در این است که یک «مشکل» و «مسئله» لاینحل بر کل وضعیت و زمینۀ مورد توجه او چنبره زده و آن را به تمامی دربرگرفته، ‌به‌گونه‌ای که هیچ گریزی از آن نیست. نه می‌توان آن را حل کرد و نه بر‌طرف. آنچه خیام مشکل می‌نامد دور نیست به آن چیزی که قرن‌ها بعد فیلسوف اگزیستانسیالیست فرانسوی گابریل مارسل در فرق معما و راز می‌گوید: معما و مسئله می‌تواند قابل حل باشد اما آنچه به‌نفسه باوجود شباهتش به معما و مسئله قابل حل‌و‌رفع نیست راز است، ‌همچون گره فروبسته عشق و مرگ. مرگ‌اندیشی در رباعیات خیام با اوصافی که ذکر شد و با تجسم مادی و زنده‌ای که از مرگ به دست می‌دهد و پرسش‌هایی که در این باب مطرح می‌کند و نقشی که از مرگ تصویر می‌کند، جایی برای انکار مرگ و مردن در هیچ یک از اشکال متنوع آن باقی نمی‌گذارد. خیام در حجم کوتاه رباعیات خود در نهایت سادگی و ایجاز فلسفه‌ای را بیان می‌کند که هنوز جذاب و تأمل‌برانگیز است و برخی از تأثیر آن بر آرای اندیشمندان اگزیستانسیالیست سخن می‌گویند. مرگ در تار‌و‌پود این فلسفه به چشم می‌خورد. این کتاب بازخوانی و خوانش مدرن رباعیات خیام است. بازخوانی رباعیات او از خلال فاصله دور و دراز نهصدساله، فاصله‌ای كه اینک دوری و طول آن را در تفاوت دو جهان سنت و مدرن از هم می‌بینیم. جهان سنت جهان رمز و رازها و ذهن‌های اسطوره‌اندیش و جهان مدرن جهان افسون‌زدایی شده و عقل‌گرا و فردیت‌محور. اگرچه می‌دانیم خیام ساکن جهان سنت است ولی او غریبه‌ای بیش در این سرزمین نیست. او مخالف‌خوان و حاشیه‌نشینی است که صدایش پیوسته در صداها و گفتمان‌های دیگر گم می‌شده و کمتر به گوش می‌آمده است. اما اینک بازخوانی مدرن و خوانش اگزیستانسیالیستی رباعیات او، قرار دادن خیام است در سرزمین و زمینه جهان مدرن. اگر در جهان سنت رباعیات و افکار او برای مردمان آن سرزمین زودهنگام و بدعت‌آور و انکارآمیز بود، ولی در این زمینه جدید ما همه مشتاق و علاقمند شنیدن افکار و پرسش‌های او هستیم. پرسش‌هایی که هنوز از خلال قرن‌ها صدایش به گوش ما می‌رسد. «مشکل ما»، مشکل خیام است، مشکلی که از بیت نخست دیوانش تا به انتها رهایش نمی‌کند و با او درگیرست. درک زمانمندبودن آدمی و میرندگی او، حس سایش فرساینده‌ای که زمان بر تن و جسم او و همه چیز که در پیرامونش است می‌اندازد.

نویسنده این كتاب در نظر داشته است كه این اثر ادبی را در درون موقعیت‌های زندگی و شرایط آن بخواند. به عنوان یک خواننده ایرانی و امروزی. خوانشی در درون وضعیت‌های حدی و خاصی كه پیوسته با آن درگیریم. نوشتن تفسیری بر رباعی‌های خیام در خلال پیگیری كارهای اداری، در سفرهای بین‌شهری و سفر با اتوبوس و جاده‌های پرتصادف و خونین، در صف‌ها و باجه‌های شلوغ بانک‌ها، در اداره‌ها و گیر كاغذبازی بی‌پایان و خسته‌كننده، در لحظات و فرصت‌های میان امیدها و ناامیدی‌های سیاسی و گشایش‌ها و بن‌بست‌های نفس‌گیر. اگرچه می‌دانیم خیام ساكن جهان سنت است ولی شاید تنها حیات مادی‌اش مربوط به آن دوران است. او مخالف‌خوان و حاشیه‌نشینی است كه صدایش پیوسته در صداها و گفتمان‌های دیگر گم شده و كمتر به گوش می‌آمده است. اینک بازخوانی مدرن و خوانش اگزیستانسیالیستی رباعیات او، قرار دادن خیام است در سرزمین و زمینه جهان مدرن.

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

ایران چه حرفی برای گفتن دارد (ویرایش جدید)

ایران چه حرفی برای گفتن دارد (ویرایش جدید)

محمدعلی اسلامی ندوشن

این کتاب دربردارندۀ هجده مقاله است که به دنبال کتاب «ایران و تنهایی‌اش» می‌تواند باشد و همۀ اینها بر

هخامنشیان؛ بر مبنای مدارک ایران شرقی

هخامنشیان؛ بر مبنای مدارک ایران شرقی

ویلم فاگل سانگ

یکی از بارزترین جلوه‌های فرهنگ و تمدن مردم ایران‌زمین دوران باستان است؛ دوران شکوهمند که تمدن بشری ر

منابع مشابه بیشتر ...

فلسفۀ عشق

فلسفۀ عشق

اروینگ سینگر

اروینگ سینگر استاد فلسفۀ دانشگاه ام‌آی‌تی در این کتاب با سیری مختصر در تاریخ اندیشه‌ها، به شکل‌گیری

سارتر در ایران؛ بررسی نقش تأثیرگذار ژان پل سارتر در اندیشه روشنفکران ایران و شکل‌گیری کافه‌های روشنفکری در دهه‌های چهل و پنجاه

سارتر در ایران؛ بررسی نقش تأثیرگذار ژان پل سارتر در اندیشه روشنفکران ایران و شکل‌گیری کافه‌های روشنفکری در دهه‌های چهل و پنجاه

احمد راسخی لنگرودی

این کتاب قصد آن ندارد که سارتر را از حد معمول خود فراتر جلوه دهد و تبلیغی برای اگزیستانسیالیسم وی با