۱۰۷۸
۸۸
مشکل ما: خوانش مدرن و اگزیستانسیالیستی رباعیات خیام

مشکل ما: خوانش مدرن و اگزیستانسیالیستی رباعیات خیام

پدیدآور: فرامرز معتمددزفولی ناشر: نگاه معاصرتاریخ چاپ: ۱۳۹۴مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۱۰۰شابک: 0ـ09ـ9940ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۲۲۰

خلاصه

این کتاب بازخوانی و خوانش مدرن رباعیات خیام است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

تفاوت شعر خیام با شاعران و سرایندگان دیگر در این است که یک «مشکل» و «مسئله» لاینحل بر کل وضعیت و زمینۀ مورد توجه او چنبره زده و آن را به تمامی دربرگرفته، ‌به‌گونه‌ای که هیچ گریزی از آن نیست. نه می‌توان آن را حل کرد و نه بر‌طرف. آنچه خیام مشکل می‌نامد دور نیست به آن چیزی که قرن‌ها بعد فیلسوف اگزیستانسیالیست فرانسوی گابریل مارسل در فرق معما و راز می‌گوید: معما و مسئله می‌تواند قابل حل باشد اما آنچه به‌نفسه باوجود شباهتش به معما و مسئله قابل حل‌و‌رفع نیست راز است، ‌همچون گره فروبسته عشق و مرگ. مرگ‌اندیشی در رباعیات خیام با اوصافی که ذکر شد و با تجسم مادی و زنده‌ای که از مرگ به دست می‌دهد و پرسش‌هایی که در این باب مطرح می‌کند و نقشی که از مرگ تصویر می‌کند، جایی برای انکار مرگ و مردن در هیچ یک از اشکال متنوع آن باقی نمی‌گذارد. خیام در حجم کوتاه رباعیات خود در نهایت سادگی و ایجاز فلسفه‌ای را بیان می‌کند که هنوز جذاب و تأمل‌برانگیز است و برخی از تأثیر آن بر آرای اندیشمندان اگزیستانسیالیست سخن می‌گویند. مرگ در تار‌و‌پود این فلسفه به چشم می‌خورد. این کتاب بازخوانی و خوانش مدرن رباعیات خیام است. بازخوانی رباعیات او از خلال فاصله دور و دراز نهصدساله، فاصله‌ای كه اینک دوری و طول آن را در تفاوت دو جهان سنت و مدرن از هم می‌بینیم. جهان سنت جهان رمز و رازها و ذهن‌های اسطوره‌اندیش و جهان مدرن جهان افسون‌زدایی شده و عقل‌گرا و فردیت‌محور. اگرچه می‌دانیم خیام ساکن جهان سنت است ولی او غریبه‌ای بیش در این سرزمین نیست. او مخالف‌خوان و حاشیه‌نشینی است که صدایش پیوسته در صداها و گفتمان‌های دیگر گم می‌شده و کمتر به گوش می‌آمده است. اما اینک بازخوانی مدرن و خوانش اگزیستانسیالیستی رباعیات او، قرار دادن خیام است در سرزمین و زمینه جهان مدرن. اگر در جهان سنت رباعیات و افکار او برای مردمان آن سرزمین زودهنگام و بدعت‌آور و انکارآمیز بود، ولی در این زمینه جدید ما همه مشتاق و علاقمند شنیدن افکار و پرسش‌های او هستیم. پرسش‌هایی که هنوز از خلال قرن‌ها صدایش به گوش ما می‌رسد. «مشکل ما»، مشکل خیام است، مشکلی که از بیت نخست دیوانش تا به انتها رهایش نمی‌کند و با او درگیرست. درک زمانمندبودن آدمی و میرندگی او، حس سایش فرساینده‌ای که زمان بر تن و جسم او و همه چیز که در پیرامونش است می‌اندازد.

نویسنده این كتاب در نظر داشته است كه این اثر ادبی را در درون موقعیت‌های زندگی و شرایط آن بخواند. به عنوان یک خواننده ایرانی و امروزی. خوانشی در درون وضعیت‌های حدی و خاصی كه پیوسته با آن درگیریم. نوشتن تفسیری بر رباعی‌های خیام در خلال پیگیری كارهای اداری، در سفرهای بین‌شهری و سفر با اتوبوس و جاده‌های پرتصادف و خونین، در صف‌ها و باجه‌های شلوغ بانک‌ها، در اداره‌ها و گیر كاغذبازی بی‌پایان و خسته‌كننده، در لحظات و فرصت‌های میان امیدها و ناامیدی‌های سیاسی و گشایش‌ها و بن‌بست‌های نفس‌گیر. اگرچه می‌دانیم خیام ساكن جهان سنت است ولی شاید تنها حیات مادی‌اش مربوط به آن دوران است. او مخالف‌خوان و حاشیه‌نشینی است كه صدایش پیوسته در صداها و گفتمان‌های دیگر گم شده و كمتر به گوش می‌آمده است. اینک بازخوانی مدرن و خوانش اگزیستانسیالیستی رباعیات او، قرار دادن خیام است در سرزمین و زمینه جهان مدرن.

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

دیوان رضی‌الدین آرتیمانی

دیوان رضی‌الدین آرتیمانی

رضی‌الدین آرتیمانی

میرزا محمدرضی معروف به میررضی آرتیمانی از شاعران و عارفان مشهور زمان صفویه است.

خاطرات محمدعلی فروغی به همراه یادداشت‌های روزانه از سال‌های 1293 تا 1320

خاطرات محمدعلی فروغی به همراه یادداشت‌های روزانه از سال‌های 1293 تا 1320

به خواستاری ایرج افشار به کوشش محمد افشین‌وفایی، پژمان فیروزبخش

شاید کمتر کسی را از رجال سیاسی و فرهنگی ایران بتوان سراغ کرد که در ثبت وقایع روزانه زندگی خود به اند

منابع مشابه بیشتر ...

سراینده‌ای از کویر؛ دیوان اشعار منتخب‌السادات جندقی خوری پدر استاد حبیب یغمایی

سراینده‌ای از کویر؛ دیوان اشعار منتخب‌السادات جندقی خوری پدر استاد حبیب یغمایی

منتخب‌السادات جندقی خوری

این کتاب مجموعۀ اشعار و سروده‌های یکی از سرایندگان سدۀ گذشتۀ منطقۀ خور بیابانک به نام اسدالله منتخب‌

دیوان میرحاج گنابادی هروی

دیوان میرحاج گنابادی هروی

میرحاج گنابادی هروی

قاضی نورالله شوشتری در «مجالس المؤمنین» دربارۀ او چنین می‌نویسد: «امیرحاج الحسینی الجنابذی از جمله س