۱۶۰۴
۵۴۹
مجموعه مقالات اولین همایش بین‌المللی میراث مشترک ایران و عراق (دفتر شانزدهم: زبان و ادبیات، نثر)

مجموعه مقالات اولین همایش بین‌المللی میراث مشترک ایران و عراق (دفتر شانزدهم: زبان و ادبیات، نثر)

پدیدآور: جمعی از نویسندگان ناشر: مجمع ذخایر اسلامیتاریخ چاپ: ۱۳۹۴مکان چاپ: قمشابک: 9ـ760ـ988ـ964ـ978 تعداد صفحات: ۱۵۱

خلاصه

این جلد از مجموعه مقالات، دربردارندۀ پنج مقاله در حوزۀ زبان و ادبیات و نثر است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

اولین همایش بین‌المللی میراث مشترک ایران و عراق، در حالی برگزار شد که سابقه‌ای بدین گستردگی در موضوعات و رویکردها نداشت. دبیرخانۀ همایش بیشترین همت خود را به انتشار و عرضۀ آثاری قابل توجه و ارزنده در حوزۀ مطالعات ایرانی ـ عراقی معطوف داشت و در کنار جمع‌آوری مقالات ـ که از مهم‌ترین ثمرات این همایش بود ـ به انتشار کتاب‌هایی با موضوعات گوناگون اقدام نمود. حاصل مقالات جمع‌آوری شده در حدود 40 جلد است که 28 جلد از آن منتشر شده و در این سایت مجموعه‌های مرتبط با حوزۀ زبان و ادبیات فارسی معرفی خواهند شد.

دفتر شانزدهم از این مجموعه مقالات دربارۀ زبان و ادبیات و نثر و دربردارندۀ پنج مقاله است.

زبان و ادبیات فارسی و عربی در دوره‌های مختلف بسیار بر یکدیگر تأثیرگذار بوده‌اند. در دورۀ عباسی تأثیر ادبیات و فرهنگ فارسی بر ادبیات عرب از دیگر دوره‌ها بیشتر بوده است. سهل بن هارون ملقب به بزرگمهر اسلام از ادیبان و شاعران این دوره است. این ادیب گران‌قدر ایرانی الاصل بود؛ اما بیشتر عمر خود را در شهرهای بصره و بغداد سپری کرد. اگرچه تألیفات وی به زبان عربی است؛ اما فرهنگ فارسی در آنها نمود فراوانی دارد. نویسندگان مقالۀ «آثار فرهنگ ایرانی بر ادب سهل بن هارون» ضمن اشاره به زندگی و تألیفات این ادیب بزرگ با روش توصیفی ـ تحلیلی تأثیراتی که فرهنگ فارسی بر ادب او گذاشته را مورد بررسی قرار می‌دهند و ابعاد آن را بر می‌شمارند.

در چکیدۀ مقالۀ «مقایسۀ شروح تحفة العراقین خاقانی» آمده است: افضل الدین بدیل بن علی ابن عثمان خاقانی شروانی از بزرگ‌ترین شاعران تاریخ ادب فارسی است که در سدۀ ششم در منطقۀ شروان در شمال غرب ایران می‌زیسته و آرامگاه وی در شهر تبریز است. از جمله آثار وی تحفة العراقین یا ختم الغرائب است. این منظومه که در نیمۀ قرن ششم سروده شده، گزارش سفر حجی است که بنابر دقیق‌ترین پژوهش‌ها بخشی از آن (عراق عجم) واقعی و دیگر بخش‌هایش (عراق عرب و عربستان) خیالی هستند. این کتاب دارای مقدمه‌ای است منثور به قلم خود خاقانی که در پایان شاعر اثرش را به صاحب موصل جمال الدین محمد تقدیم کرده است. متن کتاب در شش مقاله تنظیم شده و هر مقاله نیز به چند فصل کوچک‌تر تقسیم شده است. خاقانی در این مثنوی در خطاب به آفتاب به شرح سفر خود از زادگاهش شروان به شهرهای ری، بغداد، کوفه، موصل، همدان و .... همراه با ستایش بزرگان و دانشمندان و گاه وصف پیشه‌وران پرداخته و البته وصف و مدح مفصلی از مکه و مدینه و بیابان‌ها و اماکن آنها مانند مسجد النبی، مسجدالحرام، کعبه و .... به دست داده است. وی گاه زبان به شکایت از آفتاب می‌گشاید؛ ولی بیشتر آن را توصیف و ستایش می‌کند. همچنین در این مثنوی می‌توان به اطلاعات مهمی از زندگی خاقانی و اطرافیانش دست یافت.

مثنوی تحفة العراقین تاکنون بارها در ایران، هند و پاکستان به چاپ رسیده است. از جمله چاپ‌های آن که تعلیقاتی از ابیات را نیز به همراه دارند؛ چاپ میر محمد اسماعیل خان ابجدی (هند/ 1954 م)، چاپ دکتر یحیی قریب (تهران/ 1333)، چاپ دکتر یوسف عالی عباس آباد (تهران/ 1386) و چاپ آقای علی صفری آق‌قلعه (تهران، 1387) هستند. در این مقاله کوشش شده تا مقایسه‌ای انتقادی از تصحیح و تعلیقات چاپ‌های گفته شده با نگاهی ویژه به چاپ ابجدی ارائه شود.

فهرست مقالات کتاب:

تأثیر نثر دورۀ عباسی بر نثر تاریخ بیهقی/ مریم بختیاری

اشارات و تلمیحات مربوط به اعلام جغرافیایی عراق در ادبیات فارسی/ نرگس اسکویی

آثار فرهنگ ایرانی بر ادب سهل بن هارون/ خداداد بحری، معصومکه حاجی زاده

مقایسۀ شروح تحفة العراقین خاقانی/ محسن محمدی، ناصر اسدی

«علم الاصوات» میراثی کهن از دانشمندان ایران و عراق/ محمدرضا ستوده‌نیا

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

در هوای حوا: روایتی از بازتاب موقعیت اجتماعی زنان در شعر پارسی

در هوای حوا: روایتی از بازتاب موقعیت اجتماعی زنان در شعر پارسی

اشرف چیتگرزاده

در این کتاب تلاش بر آن بوده تا مسئلۀ زن از خلال شعر معاصر مورد بررسی قرار گیرد.

روایت مرگ در رمان‌های جنگ ایران و فرانسه

روایت مرگ در رمان‌های جنگ ایران و فرانسه

فاطمه سادات حسینی

جنگ پدیده‌ای است که از دیرباز با بشر همراه بوده و مانند دیگر مسائل انسانی، در ادبیات نیز جلوه‌هایی د

منابع مشابه بیشتر ...

ادبیات عرب

ادبیات عرب

آندره میکل

کتاب «ادبیات عرب» به زبان فرانسه توسط خاورشناس فرانسوی آندره میکل در مجموعۀ معروف «چه می‌دانم؟» توسط

موسیقای نهنگان آبی (مجموعه مقالات)

موسیقای نهنگان آبی (مجموعه مقالات)

ادونیس

ادونیس در این کتاب نیز مانند سایر آثار نقدی و نظری‌اش، از دیدگاه یک فیلسوف به جهان نگریسته؛ به جهانی

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

مجموعه مقالات پنجمین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایران (گذشته و حال)

مجموعه مقالات پنجمین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایران (گذشته و حال)

جمعی از نویسندگان به کوشش محمود جعفری دهقی

در پنجمین همایش بین‌المللی زبان‌ها و گویش‌های ایران (گذشته و حال) درمجموع 72 مقاله به دبیرخانۀ همایش

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد چهارم): سیر و سرنوشت سیاست شهریاری در نمود حکومت اشکانی‌ها و نهاد دولت ساسانیان

اندیشه و سیاست در ایران باستان (جلد چهارم): سیر و سرنوشت سیاست شهریاری در نمود حکومت اشکانی‌ها و نهاد دولت ساسانیان

جمعی از نویسندگان

آنچه در این مجموعۀ چهارجلدی در اختیار خواننده قرار گرفته است، تلاش دارد تا بر اساس آنچه در روایت‌های