۲۱۰۷
۱۹۲
کلماتی که قلبشان از مشتشان بزرگ‌تر است: پژوهشی در آثار حسین پناهی

کلماتی که قلبشان از مشتشان بزرگ‌تر است: پژوهشی در آثار حسین پناهی

پدیدآور: لیلا کردبچه ناشر: فصل پنجمتاریخ چاپ: ۱۳۹۳مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۱۰۰شابک: 1ـ198ـ304ـ600ـ978 تعداد صفحات: ۱۲۸

خلاصه

این کتاب دربردارندۀ سال‌شمار زندگی و سیری در شعر و آثار حسین پناهی است.

معرفی کتاب

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را در بالای صفحه ببینید.

 

حسین پناهی شاعری است که گاهی شعرش را سروده و گاهی آن را بازی کرده و گاهی آن را در داستان‌ها و نمایشنامه‌ها و فیلمنامه‌هایش نوشته است. در نمایشنامه‌هایش می‌بینیم که در دهان شخصیت‌های نمایش به جای دیالوگ قطعات شعر گذاشته و در تمامی نقش‌آفرینی‌هایش نیز شاعری نهفته است که گویی کلمات را دانه‌دانه از نیمۀ تاریک صحنه یا جایی معلق در هوا بیرون می‌کشد، زوایای مختلفشان را نگاه می‌کند و بعد با وسواس ادایشان می‌کند و گاه نیز خود را تماشاگری می‌بیند که حتی موفق به تماشای نمایش نشده و آنچه رخ می‌دهد را حدس می‌زند.

در بخش «فرهنگ عامه و ادبیات شفاهی» آمده است: فرهنگ عامه و ادبیات شفاهی با ریشه در زوایای مخفی و پنهان زندگی مردم، می‌تواند بسیاری از ناگفته‌های فرهنگ یک قوم را چون آینه‌ای بازتاباند. این فرهنگ چون متعلق به عامۀ مردم است، با واقعیت‌های زندگی آنان و زبان و درونشان پیوندی نزدیک دارد و همواره بازتاب آن در شعر و ادب، به گونه‌های مختلف روی داده و می‌دهد. حسین پناهی واژگان بسیاری را از زبان مادری‌اش به گنجینۀ زبان فارسی اضافه کرده است؛ زبانی که بازمانده از زبان‌های باستانی ایران‌زمین است. در آثار پناهی هم در شعرها و هم در داستان‌ها و نمایشنامه‌ها و فیلم‌نامه‌هایش در کنار توجه به زبان عامه که از عوامل برجسته‌سازی زبان است، می‌توان توجه بسیار او را به فرهنگ عامه دید؛ یعنی در کنار هم‌آیی دو عامل که لازم و ملزوم یکدیگرند، به آثار او وجهه‌ای خاص بخشیده است، در حالی که در کار اغلب شاعران و نویسندکان می‌بینیم که اگر به یک جنبه از زبان و فرهنگ توجه کرده‌اند، معمولاً یک جای دیگر کارشان لنگیده و نتوانسته‌اند زبان و مضمون را دوشادوش هم حرکت دهند و مثلاً واژه‌ای بومی و محلی را در فضایی امروزی و توأم با مضمونی نو به کار برده‌اند. بهترین نمونه‌های توجه به فرهنگ و زبانی بومی در آثار پناهی را می‌توان در فیلم‌نامۀ «بی‌بی یون» دید که در فضایی روستایی و با مضمونی روستایی شکل یافته است که در آن همۀ عوامل مکمل یکدیگرند: «مُشتُلقم چه باشه، خوبه؟» در حقیقت این فیلم‌نامه مجموعه‌ای است متشکل از فرهنگ و زبان عامه که بر بستری بومی به شیوۀ دراماتیک شکل گرفته است.

در بخش «زبان» نیز آمده است: زبان شعرها و دیگر آثار پناهی نیز درخور تحلیل و بررسی است. شعر حسین پناهی شعر زبان نیست، بلکه شعر اندیشه است و آن‌قدر که پناهی درگیر محتوای اندیشگی شعر خود است، با زبن درگیر نیست؛ اما با این حال می‌بینیم از امکانات زبانی در راستای برجسته‌سازی زبان شعر خود چشم نپوشیده و به دست‌آوردهای زبانی شعر نیمایی بی‌توجه نمانده است؛ برای نمونه می‌توان به ساختمان دستوری «اضافۀ گسسته» اشاره کرد که با وجود نمونه‌هایی در شعر قدیم، همراه با دست‌آوردهای زبانی نیما در شعر معاصر مورد توجه قرار گرفته است: من چهره‌ام گرفته/ من قایقم نشسته به خشکی .... (نیما) و حسین پناهی نیز به آن توجه نشان داده، گرچه به افراط نگراییده است: من کفش‌هایم در کودکی همیشه به پایم تنگ بوده‌اند.

فهرست مطالب کتاب بدین ترتیب است:

سال‌شمار زندگی حسین پناهی

به جای مقدمه

نگاهی به حسین پناهی و آثارش

فرهنگ عامه و ادبیات شفاهی

مرگ‌اندیشی

توجه به گذشته

فلسفه و ادبیات

زبان

کلماتی که قلبشان از مشتشان بزرگ‌تر است

پی‌نوشت‌ها

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

مفاهیم بنیادی تاریخ هنر

مفاهیم بنیادی تاریخ هنر

جمعی از نویسندگان ویراستۀ رابرت اس. نلسون و ریچارد شیف

این کتاب دربردارندۀ هفده مقاله دربارۀ تاریخ هنر در پایان سدۀ بیستم است.

بیدل‌شناسی

بیدل‌شناسی

غلام‌حسن مجددی

در این کتاب از افکار و آثار عبدالقادر بیدل سخن گفته می‌شود.

منابع مشابه بیشتر ...

درس‌گفتارهای نقد ادبی

درس‌گفتارهای نقد ادبی

عبدالحسین زرین‌کوب با مقدمه و حواشی احمد خاتمی

آنچه در این کتاب فراهم آمده است مجموعه‌ای است از تاریخ نقد، سنت نقد ادبی در ایران، درس‌گفتارهای نقد

خاطرات محمدعلی فروغی به همراه یادداشت‌های روزانه از سال‌های 1293 تا 1320

خاطرات محمدعلی فروغی به همراه یادداشت‌های روزانه از سال‌های 1293 تا 1320

به خواستاری ایرج افشار به کوشش محمد افشین‌وفایی، پژمان فیروزبخش

شاید کمتر کسی را از رجال سیاسی و فرهنگی ایران بتوان سراغ کرد که در ثبت وقایع روزانه زندگی خود به اند

دیگر آثار نویسنده

زبان شعر امروز؛ (دنیای واژه‌ها ـ موسیقی شعر) (سه جلد)

زبان شعر امروز؛ (دنیای واژه‌ها ـ موسیقی شعر) (سه جلد)

لیلا کردبچه

اساس کار این پژوهش بررسی عوامل برجسته‌ساز زبانی در دو گروه قاعده‌افزایی (توازن آوایی، توازن واژگانی،

ساختار نحوی زبان شعر امروز

ساختار نحوی زبان شعر امروز

لیلا کردبچه

این کتاب اثری است پژوهشی دربارۀ سازه‌های نحوی در زبان شعر امروز و مقابلۀ آنها با دستاوردهای زبانیِ ا