۱۳۸۱
۰
شهربند گنجه (گزیدۀ مقاله‌ها و یادداشت‌های دکتر بهروز ثروتیان دربارۀ نظامی گنجه‌ای)

شهربند گنجه (گزیدۀ مقاله‌ها و یادداشت‌های دکتر بهروز ثروتیان دربارۀ نظامی گنجه‌ای)

پدیدآور: علیرضا قوجه‌زاده ناشر: آیدینتاریخ چاپ: ۱۳۹۰ مکان چاپ: تبریزتیراژ: ۱۰۰۰شابک: 3_04_5871_600_978تعداد صفحات: ۴۶۰

خلاصه

این اثر دربردارنده مقالات و یادداشت‌هایی از استاد بهروز ثروتیان درباره نظامی گنجوی شاعر قرن شش هجری است که در گنجه می‌زیست.

معرفی کتاب

این اثر دربردارنده مقالات و یادداشت‌هایی از استاد بهروز ثروتیان درباره نظامی گنجوی شاعر قرن شش هجری است که در گنجه می‌زیست.

بهروز ثروتیان از معدود محققانی بود که با ثبات و جد و جهد بسیار، سال‌های دراز بر روی آثار نظامی گنجه‌ای بررسی و تحقیق کرد و به نتایج ارزشمندی نیز در این زمینه دست یافت. او که ابتدا بر روی نسخۀ مرحوم وحید دستگردی کار می‌کرد، با دستیابی به نسخه‌های علمی ـ انتقادی شوروی و نسخه‌های خطی کتابخانۀ ملی تبریز به اشتباهات فراوانی که در نسخۀ مرحوم وحید وجود دارد، پی برده و تا حد امکان به تصحیح این اشتباهات همت گماشته است.

ایشان در طول بیست سال کار و تحقیق بر روی نظامی، مخزن الاسرار، لیلی و مجنون، خسرو وشیرین، شرف‌نامه و هفت‌پیکر را تصحیح کرد که به جز هفت‌پیکر بقیۀ کتاب‌ها چاپ و منتشر شده‌اند.

نظامی گنجوی به دلیل سرایش اشعار پارسی و خلق خمسه نظامی یکی از مهم‌ترین شاعران کلاسیک ادبیات فارسی شناخته می شود. مخزن‌الاسرار، هفت پیکر، خسرو و شیرین، اسکندرنامه، لیلی و مجنون و دیوان حکیم نظامی آثاری هستند که ادبیات فارسی شاکله و هویت خود را به صورتی گسترده بر مبنا و پایه این آثار حفظ کرده است.

نظامی شاعری است که از نظر هنر شعر، در نقطۀ اوج ادبیات منظوم با دیگر بزرگان همچون سعدی، فردوسی، مولانا و حافظ قرار دارد؛ اما از نظر اندیشه شاید تنها فرزانه‌ای است که انسان را به شهر اوتاد می‌برد. او خرد را همراه با هنر، عقل را همراه با عشق و تذکار را همراه با خیال در زندگی انسان مؤثر می‌داند.

افکار و عقاید اشعری و معتزلی همه در نظریه‌های نظامی قابل مطالعه است؛ اما آنچه حقیقت دارد این است که در میان آن همه تعصبات خاص زمانی و مکانی همیشه از حضرت علی (ع) به تعظیمی خاص نام می‌برد و نام ایشان را در صدر مقال و پیشتر از دیگر خلفا قرار می‌دهد؛ چنان‌که در خطاب به رسول اکرم (ص) در مخزن الاسرار از وجود ظلم در جامعه و غارت اموال مردم از سوی امرا و پادشاهان سخن می‌گوید و آنجا از وی می‌خواهد علی (ع) را برای پیکار با نامردمان و غارت‌گران به صف میدان بفرستد.

عرفان نظامی را باید در مثنوی لیلی و مجنون و در افسانه‌های حیرت‌انگیز هفت‌پیکر و در داستان پیغمبری اسکندر مطالعه کرد که سرانجام ما را به شهر اوتاد می‌برد؛ شهری که مردمانش همه اولیای خدا هستند و در شهری فرام آمده‌اند که از شحنه و قفل و دیوار و تجسس و دروغ و دزدی خبری نیست و همه در مال دنیا برابر هستند.

پس از مطالعۀ تمام ابیات نظامی در پنج گنج و تأمل در داستان‌ها و افکار اوست که فهمیده می‌شود همه‌جا به صورتی مرموز واژۀ «پیر» را به کار برده است و همانند حافظ بی‌پروا نبوده و از بیان راز عشق و اشاره خویش به پیر مغان تا حد ممکن خودداری کرده است و اگر وقت وقتی ناگزیر بوده و اشاره‌ای کرده، در صورت پژوهش همه پرده به یکسو می‌زنند و آشکار می‌گردند؛ مثلاً وقتی اسکندر را به جای او می‌نشانند، او خودداری می‌کند و نظامی از زبان وی حکومت دنیا و سلطنت بر آن را محکوم می‌شمارد و پس از شرح چگونگی خلوت‌نشینی وی به اشاره‌ای کوتاه می‌گوید:

تو نیز ای جوان از پس پیر خویش                 مگردان ازین شیوه تدبیر خویش

فهرست مطالب این کتاب بدین ترتیب است:

مقدمه

شرح زندگی تحصیلی و ذکر تألیفات دکتر بهروز ثروتیان

کلیات:

نظامی: از وحید تا ثروتیان

نیما دنباله‌روی نظامی گنجه‌ای است

مقدمه‌ای کوتاه دربارۀ زندگی و آثار نظامی گنجه‌ای

تاریخ تولد نظامی

نکاتی دربارۀ تصحیح متن و توضیح معنی در آثار نظامی گنجه‌ای

راز و رمز سخن در آثار آیینۀ غیب نظامی گنجه‌ای

زن مبارک درخت برومند از دیدگاه نظامی گنجه‌ای

بررسی پنج گنج نظامی گنجه‌ای از دیدگاه هنرهای نمایشی

اسپاهان، اسپهان و سپاهان در آثار نظامی گنجه‌ای

آذربایجان و شمال غرب ایران در آثار نظامی گنجه‌ای

اسکندر در آذربایجان با نگاهی به شرف‌نامۀ نظامی

هند و هندو در آثار نظامی گنجه‌ای

نظامی گنجه‌ای و اسطرنومای او در اثبات کرویت زمین و گردش گویواره‌ها

مخزن الاسرار:

دل‌محوری در باغ عرفان نظامی گنجه‌ای

بررسی حواشی مرحوم وحید دستگردی بر مخزن الاسرار نظامی

لیلی و مجنون:

راز عشق لیلی و مجنون در مثنوی لیلی و مجنون نظامی گنجه‌ای

هفت‌گنبد:

افسانۀ آدمک‌های آهنی در قصۀ بانوی حصاری

اسکندرنامه:

راز و رمز شرف‌نامه در برخورد فکری نظامی با فردوسی

دربارۀ ارتباط ساقی‌نامه و مغنّی‌نامۀ حافظ با نظامی گنجه‌ای

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

مثنوی معنوی از نگاهی دیگر

مثنوی معنوی از نگاهی دیگر

سید‌علی‌محمد سجادی

نویسنده در این کتاب کوشیده تا گسستگی‌های ظاهری در این اثر کبیر را باز نماید و فهمی استوارتر از آن ار

جنسیت و قدرت در دیوارنگاره‌های صفوی

جنسیت و قدرت در دیوارنگاره‌های صفوی

حکیمه طاهر

موضوع این پژوهش مطالعه منابع تصویری دورۀ صفویه با روش تحلیل گفتمان فوکویی بر مبنای ساخت‌گرایی اجتماع

منابع مشابه بیشتر ...

نظامی گنجوی: زندگانی و روزگار

نظامی گنجوی: زندگانی و روزگار

محمدامین رسول‌زاده

در این کتاب به زوایایی مختلف از زندگی نظامی گنجوی پرداخته شده است که راه را برای شناخت او و نوع ادبی

لیلی و مجنون

لیلی و مجنون

نظامی گنجوی

منظومۀ لیلی و مجنون سومین منظومه از منظومه‌های خمسه نظامی است که وی آن را در سال 584 هـ.ق سروده است.