۱۹۶۹
۰
جریان‌شناسی تفسیر عرفانی

جریان‌شناسی تفسیر عرفانی

پدیدآور: محسن قاسم‌پور ناشر: سخنتاریخ چاپ: ۱۳۹۲مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۶۵۰شابک: 1_633_372_964_978تعداد صفحات: ۳۶۸

خلاصه

تفاسیر عرفانی از آن رو که سرشار از تعبیرات لطیف آیات الهی هستند، در میان تفاسیر قرآن کریم از جایگاه رفیعی برخوردارند؛ از این رو شناسایی، تحلیل و نقد این تفسیرنگاری‌ها گامی بلند در تحقیقات روش‌های تفسیری است.

معرفی کتاب

یکی از گونه‌های مهم تفسیر قرآن، تفسیر عرفانی است. به این شیوۀ تفسیری، تفسیر تأویلی، تفسیر صوفیانه، تفسیر اشاری ـ رمزی نیز اطلاق شده است. در میان دانشمندان علوم قرآنی از زرکشی و سیوطی گرفته تا زرقانی، علامه طباطبایی، ذهبی و مرحوم معرفت و برخی نویسندگان دیگر، هر کدام به این عناوین به گونه‌ای اشاره داشته‌اند. گرچه یکی از مؤلفه‌های مهم و شاید شاخصۀ بنیادین این شیوۀ تفسیری، توجه به جنبه‌ها و لایه‌های باطنی آیات قرآنی است؛ اما اطلاق کاربست یا برابردانستن تفسیر عرفانی با تفسیر باطنی نادرست است، بلکه باید گفت تفسیر باطنی، مقسمی است برای تفسیر عرفانی و یکی از گونه‌های آن.

تفسیر عرفانی از سده‌های آغازین تاکنون، طرفدارانی جدی داشته و از سوی دیگر کسانی نیز بوده‌اند که به شدت با آن مخالفت ورزیده‌اند. افراد دیگری بهره‌گیری از روش تفسیر عرفانی را تحت شرایط و ضوابطی بلامانع دانسته‌اند. چرایی این طرفداری یا مخالفت با این پدیدۀ تفسیری فارغ از انگیزه‌ها و عوامل پیدایی آن، به مثابۀ یک موضوع علمی و آکادمیک به دلیل تأثیرات آن در تاریخ تفسیر قرآن شایستۀ بررسی و ارزیابی است و در جای خود به عنوان یک موضوع مستقل باید بدان پرداخته شود.

چه بخواهیم و چه نخواهیم تفسیر عرفانی در طول تاریخ تفسیر قرآن از آغاز تاکنون به عنوان یک واقعیت حضور داشته است. به عبارتی دیگر جریان تفسیر عرفانی قرآن، خواه در قالب تفاسیری مستقل و با محوریت شیوۀ عرفانی و مبتنی بر کشف و شهود و خواه در آثاری که موضوع آن تفسیر نبوده، اما به مناسبت محتوا و مضمون عرفانی آن از آموزه‌های قرآنی و حدیثی الهام گرفته و قرآن را به منزلۀ پشتوانۀ تئوریک خود در مباحث عرفانی قرار داده‌اند. جریان تفسیر عرفانی بر بنیاد تأویل استوار شده است و صد البته تأویل‌گرایی در میان عارفان با تأویل‌های متکلمان یا تأویل‌های باطنیان به معنای فرقه‌ای مستقل تمایزاتی دارد و تأویل‌های عارفان از آیات قرآن بر مبانی تفسیری ویژۀ آنان بنا شده است.

فهرست مطالب این کتاب در شش فصل آمده و بدین ترتیب است:

پیشینۀ تأویل در مکاتب بشری و متون دینی قبل از اسلام؛ سیر تأویل پس از اسلام؛ تاریخ و جریان‌شناسی تفسیر عرفانی؛ مبانی تفسیر عرفانی؛ تأویل در تفاسیر عرفانی؛ ارزیابی و نقد روش تفسیری عارفان.

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

حافظ و جام جهان‌نما؛ همراه با یازده مقاله

حافظ و جام جهان‌نما؛ همراه با یازده مقاله

شیرین بیانی (اسلامی ندوشن)

این کتاب شامل دو بخش است: بخش اول، رسالۀ «حافظ و جام جهان‌نما» و بخش دوم، متن سخنرانی‌ها که به صورت

ارجنامه علامه محقق سیدعبدالعزیز طباطبایی

ارجنامه علامه محقق سیدعبدالعزیز طباطبایی

به کوشش عبدالحسین طالعی، محسن صادقی

این کتاب به معرفی زندگانی علمی مرحوم سیدعبدالعزیز محقق طباطبایی (1308 ـ 1374) می‌پردازد. او نسخه‌پژو

منابع مشابه بیشتر ...

کیمیای ازلی: دانش‌های قرآنی و تفاسیر عرفانی زبان فارسی

کیمیای ازلی: دانش‌های قرآنی و تفاسیر عرفانی زبان فارسی

تقی اژه‌ای

در این کتاب طرح مباحث علوم قرآنی در جهت این اهداف تعقیب شده است: بررسی و تحلیل پیشینۀ زبان فارسی در

گوهر دریای عشق (تفسیر عرفانی سورۀ یوسف): بحر المحبة فی اسرار المودة فی تفسیر سوره یوسف

گوهر دریای عشق (تفسیر عرفانی سورۀ یوسف): بحر المحبة فی اسرار المودة فی تفسیر سوره یوسف

احمد غزالی طوسی

یک رسالۀ منحصربه‌فرد در تفسیر سورۀ یوسف (ع) نیز از شیخ احمد باقی مانده است. این تفسیر کاملاً عاشقانه