۱۹۴۰
۰
نقد و بررسی کتاب‌های تاریخ ادبیات فارسی در شبه قاره

نقد و بررسی کتاب‌های تاریخ ادبیات فارسی در شبه قاره

پدیدآور: محمد شریف ناشر: انتشارات دکتر محمود افشار یزدیتاریخ چاپ: ۱۳۹۱مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰شابک: 0_17_5942_600_978

خلاصه

اثر حاضر نگاشتۀ يکی از اساتيد زبان و ادبيات فارسی در پاکستان است. نويسنده از نخستين تاريخ‌های ادبی، يعنی شعرالعجم شبلی نعمانی تا کتاب تحوّ نثر فارسی در شبه قاره در دورۀ تيموريان متأخر را تحليل و نقد کرده است.

معرفی کتاب

اثر حاضر نگاشتۀ يکی از اساتيد زبان و ادبيات فارسی در پاکستان است. نويسنده از نخستين تاريخ‌های ادبی، يعنی شعر العجم شبلی نعمانی تا کتاب تحوّ نثر فارسی در شبه قاره در دورۀ تيموريان متأخر را تحليل و نقد کرده است.

زبان و ادبیات فارسی ایران از هزارسال پیش در شبه قاره به شیوه‌های گوناگون نقش برانگیخته است. تاریخ ادبیات فارسی را نخست باید در تاریخ سلاطین و امرا جستجو کرد و آنگاه به تذکره‌های شاعران و کتب صوفیه نگریست؛ اما تاریخ تدوین زبان فارسی را با دید انتقادی قبل از قرن نوزدهم در اثری سراغ نتوان گرفت چه در آثار خاورشناسان اروپایی چون ادوارد براون انگلیسی، هرمان اته آلمانی و یان ریپکا چکوسلواکیائی که سنگ بنای تاریخ‌نویسی ادب فارسی را گذاشتند و در ایران محققانی چون محمدتقی بهار، جلال‌الدین همایی، سعید نفیسی و بدیع‌الزمان فروزانفر این سنت را توسعه دادند و پس از آنان ذبیح الله صفا سنت تاریخ‌نویسی ادب فارسی را در چشم‌اندازی گسترده‌تر در مطالعه در آورد.

گونۀ قدیمی‌تر تاریخ‌های ادبی را در تاریخ‌های سیاسی و تذکره‌های شعرا، عرفا، امرا و صدها عنوان کتاب دیگر را در خلال قرن هفتم تا چهاردهم هجری توان دید؛ اما سنت تاریخ‌نویسی ادب فارسی در شبه قاره از زمان انگلیسی‌ها آغاز شد و دانشمند و مورخ معروف شبه قاره، یعنی شبلی نعمانی در اوایل سدۀ بیستم میلادی بدان کار دست زد و سیرۀ پسندیدۀ او در تاریخ‌نویسی ادبیات فارسی مورد پسند محققان آمد و سبب پدیدارشدن آثار ارزندۀ دیگری شد.

با انتشار شعر العجم باب نقد و نظر در ادبیات فارسی شبه قاره باز شد. اگرچه در شعر العجم برخی تسامحات تاریخی وجود دارد که محقق بنام شبه قاره، حافظ محمود شیرانی بدان اشاره کرده است؛ اما هیچگاه از محبوبیت و استفادۀ عمومی شعر العجم‌ کاسته نشده است. سه جلد این کتاب دربردارندۀ نقد شعر فارسی در ادوار مختلف و دو جلد آخر آن دربردارندۀ نقدی مفصل بر اصناف سخن است از قبیل قصیده و غزل.

شعر العجم با دو سبک مختلف نوشته شده است. جلدهای اول تا سوم در تاریخ ادواری و جلدهای چهارم و پنجم در تاریخ اسلوب ادب و شیوۀ کار او بعدها مورد تقلید محققان شبه قاره قرار گرفته است.

سخن آنکه ادبیات فارسی هزارسالۀ شبه قاره، دریایی است موج‌خیز که از ساحل علمی بدان باید نگریست؛ از این رو کتب تاریخ ادبیات فارسی در شبه قاره در شش فصل و یک ضمیمه در مطالعه آمده است.

فصل اول: تارخ‌های عمومی مانند شعر العجم شبلی نعمانی در حدود 31 کتاب.

فصل دوم: تاریخ‌های اصناف ادبی مانند انشاء نویسی فارسی، تاریخ‌نویسی فارسی، تذکره‌نویسی فارسی، فرهنگ‌نویسی فارسی، غزل، قصیده و مرثیه در 18 کتاب.

فصل سوم: تاریخ‌های ادواری مانند ادبیات فارسی در دورۀ خلجیان، نظم و نثر فارسی در زمان قطب شاهی به تقریب 16 عنوان کتاب.

فصل چهارم: تاریخ‌های منطقه‌ای مانند ادبیات فارسی در بنگلادش و ادب فارسی در سرهند در حدود دوازده عنوان کتاب.

فصل پنجم: تاریخ‌های طبقاتی مانند ادبیات فارسی در میان هندوان.

فصل ششم: تاریخ‌های ترجمه‌ای، یعنی کتبی که در خارج از شبه قاره در موضوع تاریخ ادب فارسی نوشته شده؛ ولی در شبه قاره برگردان شده است؛ مانند ادبیات فارسی در تاجیکستان، یرژی، بچکا تاریخ ادبیات ایران، ادوارد براون و جز آنها.

 

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

نخستین نظریه‌های نقد ترانۀ فارسی

نخستین نظریه‌های نقد ترانۀ فارسی

مریم کوچکی شلمانی

این کتاب نقد ترانه‎های فارسی با توجه به عناصر تشکیل‌دهندۀ آن در یک قرن اخیر است و آنچه به عنوان نظری

زنی تنها: فروغ و فرخزاد و شعرش

زنی تنها: فروغ و فرخزاد و شعرش

مایکل سی. هیلمن

این کتاب بررسی مستند زندگی و اشعار فروغ فرخزاد در فضای فرهنگی روشنفکران ایرانی در دهه‌های 1330 و 134

منابع مشابه بیشتر ...

از تقابل گفتار و نوشتار تا نقابل نظم و نثر در سنت ادبی ما

از تقابل گفتار و نوشتار تا نقابل نظم و نثر در سنت ادبی ما

فرزاد بالو

گفتار و نوشتار بارزترین نمود و تحقق زبان به عنوان یکی از توانایی‌های ذهنی است. گفتار ریشه در ذات و ط

سبک‌شناسی شعر فارسی و سیری در آثار نثر فارسی

سبک‌شناسی شعر فارسی و سیری در آثار نثر فارسی

محمود نوروزی

این کتاب پس از ذکر مقدمه‌ای در فرهنگ و تمدن عصر ساسانی، به بنیان یافتن ادبیات فارسی اشاره شده و در ا

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

فرهنگ ادبیات فارسی ـ ویراست دوم (دو جلد)

فرهنگ ادبیات فارسی ـ ویراست دوم (دو جلد)

محمد شریفی به ویراستاری محمدرضا جعفری

این فرهنگ هیچ داعیه‌ای ندارد؛ نه یک اثر تحقیقی سترگ است و نه دانشنامه‌ای جامع‌الاطراف؛ نه هیچ راز نا

فرهنگ ادبیات فارسی معاصر (ویراست جدید)

فرهنگ ادبیات فارسی معاصر (ویراست جدید)

محمد شریفی به ویراستاری محمدرضا جعفری

محتوای این فرهنگ برگرفتۀ ویراسته‌ای از فرهنگ ادبیات فارسی است که اولین بار در سال 1387 توسط نشر نو م