۲۰۰۰
۰
کندوکاوی در جامعه‌شناسی ادبیات

کندوکاوی در جامعه‌شناسی ادبیات

پدیدآور: فرهنگ ارشاد ناشر: آگهتاریخ چاپ: ۱۳۹۱مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۱۱۰۰شابک: 3_371_329_964_978

خلاصه

هدف ویژه از تدوین این اثر، تهیۀ مجموعه‌ای پایه‌ای، روش‌مند و علمی است تا بتوان به کمک آن به قلمرو بررسی و تحلیل ادبیات در بستر نظرهای جامعه‌شناختی وارد شد.

معرفی کتاب

در سپهر اندیشه و آگاهی بشری، ادبیات جایگاه برجسته‌ای دارد؛ ولی شاید این برجستگی آن‌چنان که بایسته و شایستۀ ادبیات است، شناسایی نشده است. مادۀ نخستین و اجتناب‌ناپذیر ادبیات، زبان است و زبان نیز خود عنصر شالودۀ فرهنگ و تمدن هر جامعه به شمار می‌آید. به نظر می‌رسد کمتر تمدن درخشان و ریشه‌داری را در جهان بتوان تصور کرد که دربردارندۀ میراث ادبی کم‌توش و توانی باشد. ادبیات، بستر پویایی فرهنگ هر جامعه است و فرهنگ نیز میراث انسانی اقوام و جوامع مختلف و همچنین وجه تمایز انسان از دیگر جانوران است. پیوند تنگاتنگ ادبیات با فرهنگ و پذیرش جایگاه فرهنگ به عنوان گوهر زندگی اجتماعی، پیوند ساختاری ادبیات و جامعه را روشن می‌کند.

در جامعه‌شناسی ادبیات، ادبیات به صورت ساختاری اندیشمانی گسترده و چندگانه و در جایگاهی مشترک بین علم و هنر قرار می‌گیرد؛ یعنی از یک سو به آن به منزلۀ جلوه‌ای از زیبایی‌شناسی و شاخه‌ای از هنر نگاه می‌شود و از سوی دیگر فاصله‌ای بین توصیف ادبی و بیان جامعه‌شناختی دیده نمی‌شود. شاید بتوان گفت «جامعه‌شناسی ادبیات» یکی از کوشش‌های نظام‌‌مند و علمی است که می‌تواند به مطالعۀ ادبیات کمک کند.  

شناخت و بررسی تحولات هنری یک جامعه کمک مؤثری به شناخت و آگاهی از تحولات فرهنگی و زیربنایی جامعه می‌کند. لوونتال که از پیشگامان نظریۀ انتقادی و همچنین از پیشکسوتان جامعه‌شناسی انتقادی ادبیات است، عقیده دارد: «ادبیات یگانه منبع مطمئن برای آگاهی و خودآگاهی بشر و برای رابطۀ فرد با جهان به مثابه تجربه است. هنرمند نه فقط برای دورۀ خویش، بلکه برای دورۀ ما نیز روند جامعه‌پذیری یا به عبارتی دقیق‌تر فضای اجتماعی شخصی و خصوصی و فردی را به حوزۀ آگاهی می‌کشاند و بدین‌گونه پیوسته آگاهی دروغین ما را اصلاح می‌کند.

ادبیات افزون بر لذت زیبایی‌شناختی و آگاهی‌بخشی می‌تواند کارکردهایی ویژه برای برخی از گروه‌‌های اجتماعی یا در برخی از مقاطع تاریخی داشته باشد؛ مثلاً می‌توان به کارکرد ادبیات کودکان اشاره کرد که می‌تواند در تربیت و پرورش ذهنی این گروه و فرایند هویت‌یابی آنها مؤثر باشد. برخی از آثار ادبی چنان ژرف‌بینانه به شرایط اجتماعی نگریسته‌اند و آن را با ظرافت تشریح نموده‌اند که گهگاه منابع ناب جامعه‌شناختی آموزنده‌تر و آگاهاننده‌تر هستند.

جامعه‌شناسی ادبیات تحلیلی میان‌رشته‌ای است که نه فقط فصل مشترک جامعه‌شناسی و ادبیات است، بلکه در بازنمایی حقیقت می‌تواند و باید از مبانی تاریخی، فلسفی و علمی (اعم از جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی و غیره) بهره گیرد.

 

فهرست مطالب کتاب به ترتیب زیر است:

پیش‌گفتار

مقدمه

جایگاه ادبیات در دانش بشری

ادبیات، زبان، اندیشه

بررسی متون موجود و مبانی نظری

انواع ادبی

ادبیات عامیانه به منزلۀ پایه‌ای برای انواع ادبی

مبانی زیبایی‌شناسی در انواع ادبی با توجه به جنبه‌های اجتماعی

جایگاه سبک‌شناسی در جامعه‌شناسی ادبیات

ساختارگرایی تکوینی

بررسی داستان رستم و اسفندیار در چارچوب ساختارگرایی تکوینی

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

روبرتو بولانیو: آخرین مصاحبه و گفتگوهای دیگر

روبرتو بولانیو: آخرین مصاحبه و گفتگوهای دیگر

مارسلا والدز

در این کتاب آخرین مصاحبه روبرتو بولانیو همراه با سه مصاحبه دیگر آمده است. این مصاحبه‌ها به واسطه وسع

حافظ، مصلح اجتماعی

حافظ، مصلح اجتماعی

فروزان خزائنی

این کتاب بر آن است که تصویری آشکار و بی‌ابهام از اندیشه‌های اصلاحی حافظ ارائه کند. برای دستیابی به ا

منابع مشابه بیشتر ...

زبان، فرهنگ و جامعه: موضوعات مهم حوزۀ انسان‌شناسی زبان‌شناختی

زبان، فرهنگ و جامعه: موضوعات مهم حوزۀ انسان‌شناسی زبان‌شناختی

گروهی از نویسندگان به ویراستاری کریستین جوردن، کوین تیوت

در این کتاب دوازده کارشناس زبده در حوزه‌های زبان‌شناسی، انسان‌شناسی، فلسفه و روان‌شناسی به این منظور

پردۀ نقره‌ای: جامعه‌شناسی سینما در ایران

پردۀ نقره‌ای: جامعه‌شناسی سینما در ایران

پرویز اجلالی

این کتاب بر آن است که تحلیلی از معرفی و گسترش سینما، همچون یک نهاد فراغتی، صنعت فرهنگی و هنر ملی، در