PDF
بازدید 45 بار
سه شنبه 06 تیر ماه 1396

نام شما:

 

ایمیل:

ایمیل ها را با (,) از هم جدا کنید

 

ارسال یک پیام شخصی:

فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی اباختر، بهار 1396، شمارۀ 31 و 32
فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی اباختر، بهار 1396، شمارۀ 31 و 32
نویسنده: جمعی از نویسندگان به صاحب‌امتیازی و مدیرمسئولی محمدعلی مهدوی امیری
تاریخ چاپ: 1396
مکان چاپ: ساری
تیراژ: 1000
تعداد صفحات: 492
خلاصه: شمارۀ سی‌ویکم و سی‌ودوم از فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی «اباختر» ویژۀ بهار 1396 منتشر شده است. این شماره از نه بخش و 38 نوشتار و یادداشت تشکیل شده است.
فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی اباختر، بهار 1396، شمارۀ 31 و 32
کتاب
فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی اباختر، بهار 1396، شمارۀ 31 و 32
نویسنده: جمعی از نویسندگان به صاحب‌امتیازی و مدیرمسئولی محمدعلی مهدوی امیری
تاریخ چاپ: 1396
مکان چاپ: ساری
تیراژ: 1000
تعداد صفحات: 492
خلاصه: شمارۀ سی‌ویکم و سی‌ودوم از فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی «اباختر» ویژۀ بهار 1396 منتشر شده است. این شماره از نه بخش و 38 نوشتار و یادداشت تشکیل شده است.

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

شمارۀ سی‌ویکم و سی‌ودوم از فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی «اباختر» ویژۀ بهار 1396 منتشر شده است. این شماره از نه بخش و 38 نوشتار و یادداشت تشکیل شده است.

در بخش «اسطوره» دو مقاله آمده است. در مقالۀ اول جایگاه اسطوره‌ای و تاریخی رستم در روایات ملی ایران بازخوانی شده است. نویسنده در این مقاله سعی در پیداکردن به جواب سؤالاتی دربارۀ رستم را دارد. سؤالات و ابهاماتی از جمله اینکه آیا تشابه داستان جنگ‌های رستم و گرشاسب در اساطیر و متون مذهبی زرتشتی در حقیقت به معنی یگانگی آنهاست؟ در صورت قبول یا رد این فرضیه، چه چیزی باعث جابجایی، پیوست یا شکست این اسطوره‌ها شده است؟ چرا رستم در شاهنامه به عنوان پهلوانی بزرگ که در چند قرن، در کنار چند پادشاه قرار دارد و به طور مفصل سخن به میان می‌آورد، ولی نوبت به دیگران می‌رسد، به‌شتاب از آنها می‌گذرد؟ به نظر می‌رسد اینان به‌وجود آمده‌اند تا پهلوانی‌های رستم را بیشتر جلوه دهند؟

دومین نوشتار این بخش، دربارۀ «سیمرغ» است. نویسنده در این نوشتار با توجه به اطلاعات موجود و ویژگی‌های ذکرشده دربارۀ سیمرغ، سعی در روشن‌نمودن هویت این موجود اساطیری دارد. حاصل بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد سیمرغ با شمنیسم مرتبط بوده و احتمالاً با شمنیسم میان سکاها و قسمت‌های شرقی فلات ایران بی‌ارتباط نیست. و اینکه آیا می‌توان سیمرغ را یک شمن دانست یا خیر؟ چنین برمی‌آید که می‌توان چنین احتمالی را در نظر گرفت.

در بخش «ادبیات» دو مقاله آمده است. در اولین مقاله روابط بینامتنی میان سه مسابقۀ نرد، شطرنج و فوتبال با استناد به روش «تحلیل محتوا» بررسی شده است. نگارندۀ این مقاله کوشیده پس از یادداشت‌برداری از منابع مرتبط به تحلیل آنها بپردازد و روابط بینامتنی حاکم میان این سه مسابقه را آشکار کند.

شش نوشتار در بخش «ادبیات بومی» این شماره آورده شده است. اولین نوشتار این بخش دربارۀ معرفی و شناخت آیین آفتاب‌خواهی و معرفی عناصر مرتبط با آن است. بسیاری از رسوم و آیین‌های مردمی در مناطق گوناگون ایران به چگونگی معیشت اقتصادی مردم آن منطقه وابسته است. آیین آفتاب‌خواهی در استان‌های شمالی کشور به‌ویژه مازندران و گیلان انجام می‌شد و هدف از آن طلب آفتاب و صاف‌شدن هوا و بندآمدن بارش چندروزۀ باران از طرف خداوند بود. در این مقاله به معرفی و تحلیل دقیق این آیین پرداخته شده است.

«سیر تاریخی نثر طبری» یکی دیگر از مقاله‌های این بخش است. زبان و ادبیات طبری از جایگاه ویژه‌ای در زبان و ادبیات ایرانی برخوردار است. این برمی‌گردد به آثاری که نشان یا نمونه‌هایی از آن از سدۀ چهارم قمری به این سو موجود است. ناتل خانلری در تاریخ زبان فارسی گواهی می‌دهد: «طبری دارای ادبیات قابل توجهی است». وضعیت شعر به نسبت بهتر از نثر است. با این حال نمونه‌های ارزشمندی از نثر به چشم می‌خورد که آنها را می‌توان از لحاظ تاریخی به سه دوره تقسیم کرد: نثر کهن، میانی و نوزایی. در این مقاله سیر تاریخی این سه دوره بررسی شده است.

بررسی نوستالژی وطن و غم غربت در دیوان طالب آملی یکی دیگر از نوشتارهای این بخش است. این مقاله با توجه به زندگی‌نامه و شعرهای طالب آملی به بررسی دغدغه‌های میهنی و نوستالژی وطن در اشعار او می‌پردازد و در پی اثبات این فرضیه است که طالب ملک‌الشعرای دربار هند همواره در اشعارش به ایران و اندیشۀ بازگشت به وطن و زادگاهش می‌پرداخته است.

در بخش «یاد یادمان» سه نوشتار و یادداشت آمده است که در اولین نوشتار این بخش دکتر احمد مهدوی دامغانی یادداشتی را دربارۀ زنده‌یاد «حسین سمیعی» نگاشته است. در ابتدای این نوشتار می‌خوانیم: «یکی دیگر از نامداران و دولت‌مردانی که وصیت خود را نزد من انشاء و اعلام می‌کرد، مرحوم حسین سمیعی (ادیب‌السلطنه) شاعر و نویسندۀ توانا است. آن مرحوم که در شعر «عطا» تخلص می‌کرد، مقامات و مراتب والایی را از معاونت وزارت‌خانه و سفارت و وزارت و ریاست دربار و ریاست فرهنگستان احراز کرده بود و از رجال بسیار خوش‌نام و محتشم و مقبول القول به شمار می‌رفت و گویا در عالم سیروسلوک به مراتبی نایل شده بود».

باستان‌شناسی، تاریخ، جغرافیای تاریخی، مردم‌شناسی و نقد و بررسی دیگر بخش‌های این شماره از فصلنامۀ «اباختر» را شکل می‌دهند.

فهرست مطالب این شماره:

دیباچه/ سیروس مهدوی

* اسطوره:

بازخوانی جایگاه اسطوره‌ای و تاریخی رستم در روایات ملی ایران/ فرهاد برادرشاد

سیمرغ و شمنیسم/ حافظ اصغرپور

* باستان‌شناسی:

پیدایش «مادستان»/ پرویز اذکائی (سپیتمان)

سکه‌های ژتونی/ مهناز رحیمی‌فر

نقش منابع تاریخی در پژوهش‌های باستان‌شناسی/ مصطفی راستی‌دوست

بررسی باستان‌شناختی تنگۀ تادوان، در شهرستان جهرم استان فارس/ شقایق هورشید

تمدید کاوش‌های باستان‌شناسی هیئت اعزامی موزۀ متروپولیتن در نیشابور (به روایت اسناد کتابخانۀ ملی ایران)/ مهدی خلیلی

* تاریخ:

تقویم زرتشتیان/ منوچهر ستوده

سیئات محمدرضا پهلوی (قسمت دوم) ـ پاره پنجم/ جعفر نیاکی

میدان در مکتب معماری و شهرسازی اسلامی دورۀ صفویه، از نقش جهان اصفهان تا فرح‌آباد ساری/ ابوالفضل نیکوییان صرمی

مازندران در منابع روس (قرن 19 و اوایل قرن 20)/ النا اندریوا؛ ترجمۀ فاطمه عامریان

سندی از روابط تجاری اتباع ایران با روسیه در دوسوی دریای مازندران/ سیدمحمدصادق ابراهیمیان شیاده

نهادهای آموزشی ایران در عصر سامانی/ رمضان صیقل، سیدجمال موسوی

ماهیت و زمینۀ شکل‌گیری بست‌خانه‌های شهر زنجان در دورۀ قاجاریه/ سارا علی‌لو

* جغرافیای تاریخی:

جغرافیای تاریخی ولایت اردشیر خرّه در قرون نخستین اسلامی/ سیدابوالفضل رضوی، هادی دل‌آشوب

جایگاه ناتل در دوران اسلامی بر اساس یافته‌های باستان‌شناختی/ مائده نوربخش

اهلم/ قوام‌الدین بینایی

چرا گنبذ؟/ محمدعلی نوری (خوش‌رودباری)

ویژگی‌های شهر بارفروش (بابل) در دورۀ قاجار/ شهرام قلی‌پور گودرزی

برج مقبرۀ طاهر و مطهر روستای هزارخال کجور/ سیدمرتضی حسینی خاچک، امین زارع‌نژاد

شهر تُرَنجه کجاست؟/ علی ایمانی

علت وجود چهار دروازه در شهر فیروزآباد/ آوا فرجی

* مردم‌شناسی:

شناخت موسیقی کجور/ مریم قرسو، جعفر آقابرارنیا، سیامک جهانگیری

مطالعۀ مردم‌شناختی سوگواری در ایل کلهر/ شعبان ولی‌زاده، امید محمدزاده

* ادبیات:

توصیف روابط بینامتنی در شطرنج، نرد و فوتبال/ سالومه رستم‌پور

مشکلات تبدیل جمع به مفرد در اسامی فارسی توسط ریشه‌یاب‌های ماشینی/ رضا برنجیان

* ادبیات بومی:

آفتاب کوه؛ مقاله‌ای در خصوص معرفی و شناخت آیین آفتاب‌خواهی و عناصر مرتبط با آن/ رمضانعلی شریفی‌فر

تأثیر زبان مازندرانی در آثار داستان‌نویسان مازندران/ رضا فرصتی جویباری، سکینه احمدی

نقش انجمن‌های ادبی در ارتقای کیفی آثار/ ایرج اصغری

سیر تاریخی نثر طبری/ یوسف الهی

نوستالژی وطن و غم غربت در دیوان طالب آملی/ رضا قنبری عبدالملکی

فرهنگ کار/ محمد داودی درزی کلائی

* یاد یادمان:

عطای عطا/ احمد مهدوی دامغانی

در سایه‌سار سرو آزاد، به یاد دکتر غلامحسین صدیقی/ عباس منصور

در خلوت آرام کتابخانۀ کوچک خانگی/ احمد داداشی

* نقد و بررسی:

تأثیر فضاهای شهری در ادبیات عامۀ آمل/ شهرام یوسفی‌فر، معصومه یدالله‌پور

افسانه‌های اقوام باستانی مازندران/ طیار یزدان‌پناه لموکی

اسفیورد شوراب ساری/ علی‌اصغر یوسفی‌نیا