PDF
بازدید 148 بار
شنبه 09 اردیبهشت ماه 1396

نام شما:

 

ایمیل:

ایمیل ها را با (,) از هم جدا کنید

 

ارسال یک پیام شخصی:

رؤیای صادقه: سیری در مستندات سال‌های آغازین سینما در ایران (دو جلد)
رؤیای صادقه: سیری در مستندات سال‌های آغازین سینما در ایران (دو جلد)
نویسنده: بهزاد رحیمیان
ناشر: مؤسسه چاپ و نشر نظر
تاریخ چاپ: 1395
مکان چاپ: تهران
تیراژ: 1400
شابک : 6ـ208ـ152ـ600ـ978
تعداد صفحات: 530+490
خلاصه: این کتاب دربردارندۀ مستندات سال‌های آغازین سینما در ایران می‌شود.
رؤیای صادقه: سیری در مستندات سال‌های آغازین سینما در ایران (دو جلد)
کتاب
رؤیای صادقه: سیری در مستندات سال‌های آغازین سینما در ایران (دو جلد)
نویسنده: بهزاد رحیمیان
ناشر: مؤسسه چاپ و نشر نظر
تاریخ چاپ: 1395
مکان چاپ: تهران
تیراژ: 1400
شابک : 6ـ208ـ152ـ600ـ978
تعداد صفحات: 530+490
خلاصه: این کتاب دربردارندۀ مستندات سال‌های آغازین سینما در ایران می‌شود.

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

بر مبنای آنچه تا به حال به دست آمده، نخستین ایرانی که به تماشای تصاویر متحرک نشست، میرزا ابراهیم‌خان صحافباشی بود. او برای نخستین بار در 1276 شمسی در لندن با پدیدۀ نوظهور سینماتوگراف آشنا شد و بعد خودش در سال‌های 1282 و 1284 شمسی نخستین سالن‌های عمومی سینما در طهران را به راه انداخت.

مظفرالدین شاه و ملتزمان رکاب، در نخستین سفر فرنگ شاه، در 1279 شمسی در پاریس با سینماتوگراف روبرو شدند و در همان سال و همان سفر، ابتدا توسط فیلم‌برداران فرنگی در پاریس و بعد میرزا ابراهیم‌خان عکاس‌باشی در اوستاند بلژیک، نخستین تصاویر متحرک از ایرانیان برداشته شد. عکاس‌باشی در ایران طی چند سال آخر دورۀ مظفرالدین شاه، گاهی فیلم‌هایی برداشت و نمایش‌هایی برای اهل دربار ترتیب داد. در سفرهای بعدی شاه به فرنگ نیز در سال‌های 1281 و 1284 شمسی، هم فیلم‌برداران فرنگی و هم عکاس‌باشی فیلم‌هایی از شاه و جریان سفرها برداشتند.

در دورۀ محمدعلی شاه سینماداری صحافباشی و فیلم‌برداری عکاس‌باشی تداوم پیدا نکرد؛ اما با فعالیت‌های روسی‌خان و چند تن دیگر سینما در ایران عمومی‌تر شد، به ترتیبی که فقط در سال 1287 چهار سالن عمومی سینما در طهران دایر بود. و این اضافه بر نمایش‌هایی بود که در اندرونی و بیرونی خانه‌ها و مدارس و ... برپا می‌شد. در این دوره روسی‌خان و فیلم‌برداران روسی از رویدادهای زمانه فیلم‌هایی برداشته‌اند که هنوز اثری از آنها (جز فیلمی از سان‌دیدن شاه از نیروهای وفادار در باغ شاه) مشاهده نشده است.

با آغاز دورۀ احمدشاه سینما در ایران رونق گرفت. روسی‌خان، آنتوان خان و امیرخان ادارۀ سالن‌های اصلی سینما در طهران را بر عهده داشتند. فیلم‌برداران فرنگی در داخل و خارج، از ایران و ایرانی تصاویری را ضبط و در سطح بین‌المللی پخش کردند. در ولایات نیز ابتدا در بوشهر، تبریز و انزلی و بعد دیگر شهرستان‌ها سالن‌های سینما دایر و جلسات نمایش فیلم برپا شد.

پس از مهاجرت روسی‌خان از ایران، مهدی خان مصورالملک جای او را گرفت. عکاسانی چون غلامرضا خان اکونومی و کافه‌دارانی مثل حاج نایب معیلی وارد عرصۀ سینما شدند. در این سال‌های یکه‌تاز سینماداران اردشیرخان بود که تا سال 1307 (دم مرگ) به طور مرتب به کارش در زمینۀ نمایش، واردات و پخش فیلم ادامه داد.

در دورۀ آخر قاجاریه و آغاز پهلوی مهاجران روس، رسومات سینماداری و کیفیت نمایش فیلم را ارتقا بخشیدند. در همین دوره ژرژ اسماعیلوف و خانباباخان معتضدی افزون بر سینماداری، فیلم‌بردارانی از ایران و ایرانی را توسط خود ایرانیان احیا کردند. در حالی که فیلم‌برداران و فیلم‌سازان فرنگی در ایران شروع به برداشتن و ساختن فیلم‌هایی عمده کردند؛ از جمله شرکت نفت انگلیس و ایران.

علی وکیلی آغازگر سینمای دورۀ پهلوی بود و با افتتاح گراندسینما در 1304 و سینما سپه در 1308، راه‌اندازی شرکت (واردات و پخش) فیلم ایران و نشر نخستین مجلۀ سینمایی ایران «سینما و نمایشات» در سال 1309، نقش اصلی را در امروزی کردن سینما برای تماشاگران ایرانی بازی کرد. همچنین او بود که امکان حضور زنان در سالن‌های عمومی را ابتدا جدا و سپس کنار مردان فراهم کرد.

زنان ایرانی از همان آغاز اغلب تماشاگر سینماتوگراف بودند و گاه در تصاویر متحرک ظاهر می‌شدند. نخستین گردهمایی بزرگ زنان برای تماشای سینما در سال 1289 شمسی در پارک اتابک، در همان دوره «روزی تاریخی در حیات نسوان ایرانی» خوانده شد؛ روزی که زنان قدم اول را در راه تجدد گذاشتند. اما تا ماه‌های پایانی دورۀ قاجاریه زنان اجازۀ ورود به سالن‌های عمومی را نداشتند تا اینکه اردشیرخان، کلنل علینقی وزیری، علی وکیلی و پری آقابابوف سینماهایی ویژۀ خواتین ترتیب دادند و سرانجام از 1307 آرام‌آرام در طهران و بعد شهرستان‌ها در سالن‌های سینما، ترتیب زنانه/ مردانه کنار گذاشته شد.

این کتاب دربردارندۀ مستندات سال‌های آغازین سینما در ایران می‌شود. ملاک تاریخی برای آغاز سینما 8 خرداد 1276 شمسی، روزی بوده که نخستین ایرانی ـ میرزا ابراهیم خان صحافباشی ـ با تصاویر متحرک آشنا شده است. البته در این کتاب در چند مورد به «پیش‌سینما» نیز پرداخته شده و از فانوس خیال و شهر فرنگ و پانوراما ذکری به میان آمده است. اما در کل مبنا پی‌گرفتن هر گونه ردی بوده که گذشتگان (در دورۀ قاجاریه و اوایل پهلوی) از تجربۀ خود با سینما بر جای گذاشته‌اند.

هفتاد فیلم قاجاری معرفی شده در این کتاب (فرض شده) عناوینی مستقل هستند و تک‌تک با نام و شناسنامه و شرح (پیشنهادی) به آنها پرداخته شده است. معیار در انتخاب و ترکیب فیلم‌ها نه در فیلم‌برداری شده توسط ایرانی (در بیشتر موارد به قطعیت نمی‌شود گفت چه کسی پشت دوربین بوده) بلکه فیلم‌برداری شده از ایران یا ایرانی (در هر کجای جهان) بوده است. به سیاق نقل متن‌ها در اینجا نیز کوشش شده زمان و مکان فیلم‌برداری، اشخاص حاضر در صحنه‌ها و .... تا حد ممکن شناسانده شود.

فهرست مطالب جلد اول:

از «پیشگامان»

از «نمایشات پراکنده»

از «نمایشات جنبی»

از «نمایشات ویژه»

از «نمایشات خیریه»

از نمایشات ولایات»

از «سفرنامه‌ها»

از «خاطرات»

از «اشعار»

فهرست مطالب جلد دوم:

از «مکتوبات»

از «فیلم‌نامه‌ها»

از «احکام و امتیازات»

از «واردات»

از «نشریات»

از «اماکن نمایش»

از «تجربیات خواتین»

از «چشم بیگانه»

از «فیلم‌ها»