PDF
بازدید 860 بار
پنجشنبه 08 تیر ماه 1396

نام شما:

 

ایمیل:

ایمیل ها را با (,) از هم جدا کنید

 

ارسال یک پیام شخصی:

عشقی: سیمای نجیب یک آنارشیست
عشقی: سیمای نجیب یک آنارشیست
نویسنده: محمد قائد
ناشر: ماهی
تاریخ چاپ: 1394
مکان چاپ: تهران
تیراژ: 1500
شابک : 4ـ239ـ209ـ964ـ978
تعداد صفحات: 288
خلاصه: این کتاب ارزیابی دیدگاه‌های اجتماعی و شرح زندگی سیاسی و ادبی «میرزاده عشقی» است.
عشقی: سیمای نجیب یک آنارشیست
کتاب
عشقی: سیمای نجیب یک آنارشیست
نویسنده: محمد قائد
ناشر: ماهی
تاریخ چاپ: 1394
مکان چاپ: تهران
تیراژ: 1500
شابک : 4ـ239ـ209ـ964ـ978
تعداد صفحات: 288
خلاصه: این کتاب ارزیابی دیدگاه‌های اجتماعی و شرح زندگی سیاسی و ادبی «میرزاده عشقی» است.

برای دیدن بخشی از صفحات کتاب، لینک فایل پی دی اف (pdf) را ببینید.

 

این کتاب ارزیابی دیدگاه‌های اجتماعی و شرح زندگی سیاسی و ادبی «میرزاده عشقی» است.

میرزاده عشقی نام اصلیش «سید محمدرضا کردستانی» و فرزند «حاج سید ابوالقاسم کردستانی» بود و در تاریخ دوازدهم جمادی‌الآخر سال ۱۳۱۲ هجری قمری مطابق با بیستم  آذرماه ۱۲۷۳خورشیدی و سال ۱۸۹۴ میلادی در همدان زاده شد. وی نمایشنامه‌نویس، شاعر دوران مشروطیت، روزنامه‌نگار، نویسنده و مدیر نشریه قرن بیستم بود که در دوره نخست‌وزیری رضاخان ترور شد.

عشقی حضورش در صحنۀ فعالیت‌های اجتماعی بسیار کوتاه بود. خیال‌پردازی در این باره که اگر دهه‌های بعدی را تجربه می‌کرد، طرز فکرش چگونه تغییر می‌یافت، نتیجه‌ای مشخص به دست نمی‌دهد؛ اما ادامۀ آن طرز فکر در وقایع بعدی جامعۀ ایران قابل تشخیص است. گرچه فرصت نیافت مبانی نظری محکمی برای احساسات سیاسی خویش بیابد یا بپروراند، دست‌کمن بر این نکته توافق وجود دارد که نام او جایگاهش را میان روشنفکران و ترقی‌خواهان ایرانِ ابتدای قرن حفظ کرده است. کسی مانند او سراغ نداریم که تنها با سه‌چهار سال حضور برق‌آسا در صحنۀ ادبیات و اجتماع، در آن فهرست جای گرفته و مانده باشد. ماندگاری‌اش به سبب فوران قریحۀ سرشار، روحیه‌ای دستخوش ادوار شورـافسردگی و البته مرگ زودهنگامش در بزنگاه پرتنش تغییر سلطنت بود.

نقد فکر و شخصیت آثار میرزادۀ عشقی نقد جهان‌بینی و طرز فکری است که در سراسر سدۀ گذشته در جامعۀ ایران رواج داشته است. این کتاب نه تقدیس یک شاعر، نه بزرگداشت یک متوفی و نه سخت‌گیری نسبت به مردی است که بسیاری از ایرانیان او را دوست دارند بی آنکه به همان اندازه مشتاق آثارش باشند. عشقی چشم‌اندازی گسترده برای تأمل در کار جامعه و جهان در برابر می‌نهد.

عشقی هم در نثر و هم در نظم عامه‌گرا بود. افزون بر شعرهایی که به سبک قدما می‌سرود، در آنچه خطاب به عوام و برای تودۀ مردم می‌نوشت، سطحی از سخنوری و حدی از قصه‌گویی وجود داشت که می‌توانست برای مردم کوچه و بازار و قهوه‌خانه نیز به اندازۀ خواص اهل محفل جاذبه داشته باشد. با این حال و در کنار این سنت‌گرایی، نوآوری‌اش در ساختار و در ساختار زبان او را در ردیف نخستین پیشگامان نوگرایی در عرصۀ ادبیات ایران جای می‌دهد.

شخص عشقی در تاریخ مبارزات سیاسی ـ روشنفکری ایران جایگاهی یافته و همچنان آن را حفظ خواهد کرد. هرچند که به اجزای آثار او توجهی چندان نشود. اما جهان‌بینی او یا آن جهان‌بینی عمدتاً عاطفی و درهم و برهمی که او در دل می‌پروراند، در فکر اچتماعی و در سر ما ته‌نشین شده است. از همین رو نقد تفکر عشقی، نقد تفکر اجتماعی و روان‌شناسی اجتماعی عصر حاضر نامیده می‌شود. و باز از همین روست که در این کتاب دربارۀ نظرات او نه به عنوان چیزی که کسی در زمان خویش و در حد معلومات خویش گفت و رفت، بلکه عناصر و اجزایی موجود در تفکر امروزیان هم داوری می‌شود.

وطن‌خواهی عاطفی، از نوع وطن‌خواهی عشقی، سایه‌ای بر فکر ما انداخته که ممکن است در سایه روشن آنگونه تفکر نکته‌های بسیاری در آن جهان‌بینی را از نظر دور بداریم. نوشتۀ عشقی عکسی از جنبه‌هایی از فکر همۀ ماست که می‌تواند به بهترشناختن خودمان کمک کند. به همین سبب در این کتاب نخستین بار روزنامه‌نگاری عشقی جدی گرفته شده و جنبه‌های فکر و قلم او به این رشته از فعالیت‌های زندگی کوتاهش اختصاص می‌یابد.

عکس‌هایی که در این کتاب از فاصلۀ بسیار نزدیک از عشقی گرفته شده، نافی شأن و حرمت او به عنوان یک شاعر انقلابی نیست؛ تأییدی است بر این نکته که حقیقتی کلی دربارۀ یک شخص یا موضوع که جامعه در ذهن می‌پروراند ممکن است تا حد زیادی متفاوت از جزئیات واقعی باشد و جامعه حتی زمانی که از این تفاوت بین حقیقت و واقعیت برخوردار می‌شود، باز هم طبیعی می‌داند موضوع را آنگونه که دوست دارد ببیند.

در بخش پایانی بحث شده که عشقی را برای آنچه کرد، بلکه برای آنچه بود و آنچه خودش دوست داشت باشد، دوست دارند.

در این کتاب به بررسی نقادانۀ نوشته‌ها و افکار عشقی پرداخته شده است؛ با این آگاهی که معیارهای زمان ما تا حدی متفاوت با معیارهای زمان عشقی است. با این حال باید همواره به یاد داشته باشیم عقاید، آرا، معیارهای سنجش ارزش‌ها و روش‌های نوشتن و اندیشیدن یکسان نبوده است.

فهرست مطالب کتاب:

پیش‌گفتار: نقد سیر اندیشه به عنوان ماجرای زندگی

فصل اول: در صحنۀ پیکار اجتماعی

فصل دوم: جهان‌بینی و اندیشۀ سیاسی

فصل سوم: پاره‌ای عقاید و احساس‌ها

فصل چهارم: ارزش ادبی

فصل پنجم: مانیفست و بیانیه در قالب داستان منظوم

فصل ششم: تجربۀ روزنامه‌نگاری

پایان سخن