بازدید 512 بار
دوشنبه 09 اسفند ماه 1395

نام شما:

 

ایمیل:

ایمیل ها را با (,) از هم جدا کنید

 

ارسال یک پیام شخصی:

عرفان و فلسفه
عرفان و فلسفه
نویسنده: والتر ت. استیس
مترجم: بهاءالدین خرمشاهی
ناشر: سروش
تاریخ چاپ: 1388(چاپ هفتم)
مکان چاپ: تهران
تیراژ: 2000
شابک : 0_913_376_964_978
تعداد صفحات: 384
خلاصه: این متن در عین شیوایی و رسایی با آنکه در اصل هیچگونه ابهام و غموض بیش از حدی ندارد؛ ولی باریک و دقیق است و طبعاً بدون امعان نظر و تأمل نمی‌توانش خواند.
عرفان و فلسفه
کتاب
عرفان و فلسفه
نویسنده: والتر ت. استیس
مترجم: بهاءالدین خرمشاهی
ناشر: سروش
تاریخ چاپ: 1388(چاپ هفتم)
مکان چاپ: تهران
تیراژ: 2000
شابک : 0_913_376_964_978
تعداد صفحات: 384
خلاصه: این متن در عین شیوایی و رسایی با آنکه در اصل هیچگونه ابهام و غموض بیش از حدی ندارد؛ ولی باریک و دقیق است و طبعاً بدون امعان نظر و تأمل نمی‌توانش خواند.

عرفان و فلسفه کتابی است سهل و ممتنع، سهل از نظر نثر و شیوۀ نگارش و هم از این روی که چنین احوالی حصولش در نظر عارفان که استیس غالباً روایتگر آنان است، سهل است و ممتنع از نظر باریکی و بغرنجی موضوع که از نظر عارفان، به ویژه اذهان علم‌گرا و تجربه‌گرای امروزه قبولش ممتنع می‌نماید و کتابی است فلسفی، اما نه چندان فنی و منطقی که سراپا از مقدم و تالی و نتیجه‌های متوالی و منضبط تشکیل یافته است و از این نظر یادآور اخلاق اسپینوز است. شیوۀ استیس تحلیلی و مبتنی بر استنتاج از نمونه‌های برگزیده از توصیفات عرفان فرهنگ‌های گوناگون است. همدلی او با عرفان که چندان هم آشکار نیست، بیشتر در طرح مسئله و بررسی صبورانه و موشکافانۀ اقوال عرفای فرهنگ‌های مختلف بشری و نقد نقایض شکاکان است.

ویژگی‌های مشترکی که در عرفان‌ها دیده می‌شود، پیشینی و پیش‌داورانه نیست، بلکه نتیجۀ طبیعی و قهری توصیف‌هایی است که عرفا از هر نحله و ملتی اعم از قدیم و جدید ارائه کرده‌اند. استیس با عارفان و ناعارفان به یکسان مروت و مدارا می‌کند؛ ولی فی‌المثل مانند راسل بی‌حوصلگی جازمانۀ به ظاهر عالمانه یا مانند ویلیام جیمز تعلق عارفانه ندارد یا اگر دارد در کار نمی‌کند و خود تصریح می‌کند که نظرگاهش و پژوهشش فیلسوفانه است و نه عارفانه.

ما در عالم اسلام و در ایران میراث عرفانی ارجمندی داریم که معتقدان و منکران فراوانی داشته است و اعتلا و انحطاط نمایانیغ ولی چیزی که کم بوده است، نقادی میراث صوفیانه یا از آن دشوارتر و مهم‌تر ارزیابی مقیاس حقیقت‌جویی عرفان و میزان حقیقت‌گویی عارفان است. این کتاب از این رو نادر و مغتنم است و محک و مبنای درستی به دست می‌دهد. مترجم در ترجمۀ این اثر با دشواری‌هایی روبرو بوده که درشتناک‌ترین آنها مسئلۀ اصطلاحات و تعیین معادل‌ها بوده است. مشکل چندجانبۀ اصطلاحات یکی در این بود که ایا جایز است در برابر اصطلاحات عرفانی هندو، یهودی و مسیحی اصطلاحات عرفانی اسلامی گذاشته شود. اگر جایز بدانیم فایده‌اش مأنوس‌تر احیاناً مفهوم‌ترکردن متن است؛ ولی زیانش هم پنهان نیست. معادل انگلیسی یا بیگانۀ اصطلاحات تماماً در پانویس و سپس به صورت واژه‌نامه در پایان کتاب آمده است.

هدف از تألیف این کتاب پژوهش در اطراف این مسئله است که آنچه «حال یا تجربۀ عرفانی» نامیده می‌شود، چه رابطه‌ای ـ اگر اصولاً داشته باشد ـ با مسائل مهم فلسفه دارد؟ این پژوهش با تکیه به واقعیتی روانی که انکارش می‌تواند فقط ناشی از جهل باشد، آغاز می‌شود. بعضی انسان‌ها گهگاه احوال غریبی داشته‌اند که به عنوان «عرفانی» مشخص و معروف است. وصف این احوال در متون و آثار عرفانی پیشرفته‌ترین اقوام در اعصار مختلف مدون یا مطرح است؛ ولی از آنجا که اصطلاح عرفانی به طور کلی مبهم است، ابتدا باید در این حوزه دست به بررسی تجربی بزنیم تا معلوم شود چه سنخ و چه تجربه‌ای عرفانی نامیده می‌شود، ویژگی‌های اصلی آن را تعیین و طبقه‌بندی کنیم و حدورسم هر طبقه‌ای را مشخص کرده، سنخ‌های نامربوط را کنار بگذاریم. سپس ببینیم آیا این تجربه‌ها یا حالات روانی که نقادانه انتخاب و توصیف شده‌اند، روشنگر چنین مسائلی هستند: آیا در جهان حضور روحانیی بزرگتر از بشر هست و اگر هست، چگونه با بشر و با جهان به طور کلی ربط دارد؟ آیا می‌توانیم در عرفان توضیحی در باب ماهیت نفس، فلسفۀ منطق، کارکرد زبان، حقیقت یا تمنای بیمرگی و سرانجام دربارۀ سرشت و سرچشمه‌های تکالیف اخلاقی و مسائل اخلاق به معنی اعم پیدا کنیم؟ این پژوهش از بعضی جهات ناظر بر این پرسش است که تجربۀ حسی ما، مثلاً احساس ما از رنگ چه ربطی با ماهیت و ساخت و ترکیب جهان دارد؟ به عقیدۀ من «از بعضی جهات متناظر است». اینکه این مثل را تا کجا جدی بگیریم، خود یکی از مسائل دشوار پژوهش این کتاب است.

فهرست مطالب این کتاب در هشت فصل بدین ترتیب است:

تمهید مسئله؛ مسئلۀ وجه مشترک؛ مسئلۀ مابازاء خارجی؛ وحدت وجود، دوگانه‌انگاری و یگانه‌انگاری؛ عرفان و منطق؛ عرفان و زبان؛ عرفان و بقای نفس؛ عرفان، اخلاق و دین.