پنجشنبه 06 آذر ماه 1393
مقایسۀ مطالعات سبک‌شناسی و نقد ادبی در ایران با تأکید بر دو مجلۀ علمی ـ پژوهشی نقد ادبی و بهار ادب در سال 1389
زهرا حیاتی، هدی اصغری جعفری، ساناز باروتی اردستانی ( ٠۵ آذر ٩٣ )
از آنجا که میان دو دانش سبک‌شناسی و نقد ادبی رابطه و همبستگی هست و تحلیل‌های منتقدانه بر پایۀ داده‌های سبکی بنا می‌شوند، بررسی وضع موجود مطالعات سبک و نقد می‌تواند زمینه‌های نهادینه‌سازی و سامان‌دهی این شاخه‌های مطالعاتی را هموار کند. بررسی مقالات علمی ـ پژوهشی دو مجلۀ تخصصی بهار ادب (سبک‌شناسی نظم و نثر) و نقد ادبی در سال 1389 ـ که پایان دهۀ هشتاد شمسی است ـ دورنمایی از شاخصه‌های این نوع مطالعات را در این دهه به دست می‌دهد.
ادامه
PDF
نقد و تحلیل ساختار آیینی اسطورۀ سیاوش (مقایسۀ سیاوش ـ سیاوشان با تراژدی ـ دیونیسیا برمبنای نظریۀ اسطوره و آیین)
فرزاد قائمی ( ٠۵ آذر ٩٣ )
نظریۀ «اسطوره و آیین» یا نظریۀ «آیین‌گرایی اسطوره» که حیات اسطوره را وابسته به آیین می‌داند و یکی از رویکردهای اصلی حوزۀ «نقد اسطوره‌شناختی» است، در شکل‌های جدید خود، بین اسطوره و آیین پارادیمی ‌مشترک پیدا می‌کند. در این جستار بر مبنای این نظریه، تبلور آیین سیاوشان را در اسطورۀ سیاوش در شاهنامۀ فردوسی بررسی می‌کنیم.
ادامه
PDF
نشانه‌شناسی اجتماعی رمان بیوتن
معصومه باستانی خشک بیجاری، سهیلا فرهنگی ( ٠۴ آذر ٩٣ )
نشانه‌شناسی یکی از رویکردهای پژوهشی است که به بررسی و تحلیل نشانه‌ها و درک معانی نهفته در آنها می‌پردازد. در این مقاله نگارندگان کوشیده‌اند نشانه‌های اجتماعی در رمان بیوتن، یکی از رمان‌های معاصر را بررسی کنند.
ادامه
PDF
کارناوال‌گرایی در شطرنج با ماشین قیامت
سحر غفاری، سهیلا سعیدی ( ٠۴ آذر ٩٣ )
قسمت اعظم رمان‌های جنگی فارسی که با موضوع جنگ ایران و عراق نگاشته شده‌اند، به مضامین عقیدتی و سیاسیِ همسان پرداخته و بنابر مصالح اجتماعی، در جهت ترویج گفتمانی واحد عمل کرده‌اند؛ اما در این میان شاهد ظهور آثاری متفاوت، مانند رمان شطرنج با ماشین قیامت نوشتۀ حبیب احمدزاده نیز هستیم که تا حدودی از آثار تک گویه فاصله گرفته و از عناصر موجد چندآوایی بهره برده‌اند.
ادامه
PDF
نگاهی تازه به مراعات النظیر و جنبه‌های بلاغی آن
علیرضا فولادی ( ٠٣ آذر ٩٣ )
در مقالۀ حاضر پس از بررسی پیشینۀ بحث مراعات النظیر، تعریف این آرایه را «تشکیل رابطۀ معنایی تناظر میان اجزای کلام برای ایجاد مضمون ادبی» دانسته‌ایم و همین رابطه با عنوان «علاقه» بنیاد مجاز را نیز می‌سازد.
ادامه
PDF
بررسی شالوده‌شکنانۀ نوشتار زنانه: مقایسه سبک تاج‌السلطنه و عزیزالسلطان
فاطمه رضوی، مریم صالحی نیا ( ٠٣ آذر ٩٣ )
در این مقاله برآنیم بر اساس بررسی شالوده‌شکنانۀ سبک زنانه در خاطرات تاج‌السلطنه که در شمارِ اولین روایت‌های تاریخی و داستان‌های زندگی‌نامه‌ای از زبان زنان محسوب می‌شود و مقایسۀ آن با روایت زندگی‌نامه‌ایِ مردانه که در بافت و موقعیت یکسان توسط عزیزالسلطان نوشته شده (خاطرات ملیجک)، نشان دهیم که نسبت‌دادن برخی از این شاخصه‌ها به سبک زنانه اساس محکمی‌ ندارد و با تغییر عوامل اجتماعی و فرهنگی تغییر می‌کند.
ادامه
PDF
آمیختگی داستان و گفتمانِ روایی در روایت‌های پسامدرنیستی
قدرت قاسمی‌پور ( ٠٢ آذر ٩٣ )
در این مقاله به یکی از انواع و اقسام شگردها و تمهیداتی پرداخته می‌شود که در داستان‌های کوتاه و رمان‌های پسامدرنیستی متجلی می‌شود؛ یعنی آمیختگیِ بین داستان و گفتمان یا سخن روایی.
ادامه
PDF
کاوشی در ساختار زبانی و محتوایی سرودهای ملّی (مطالعه‌ای تطبیقی کشورهای آسیایی و پنج عضو دائم شورای امنیت)
اعظم سنجابی، نگار داوری اردکانی ( ٠٢ آذر ٩٣ )
سرودهای ملّی به عنوان متونی برساخته و نمادین از رویکردها و کانون‌های توجّه کشورها همواره قابل تأمل و بررسی بوده و هستند. این تحقیق برآن است تا به سرود ملّی از منظر زبان‌شناختی در چارچوب تحلیل انتقادی گفتمان و نظریۀ گفتمان (تلفیقی از ابزارهای رویکرد ون دایک و نظریۀ لاکلاوموف) بپردازد.
ادامه
PDF
آرش سیاوش کسرایی و میدان ادبی ایران
وحید رویانی، منصور حاتمی‌نژاد ( ٠٢ آذر ٩٣ )
پیر بوردیو شیوه نوینی برای تحلیل متن در جامعه‌شناسی ادبیات دارد. به نظر او هر فرد در طول زندگی خود با میدان‌های متفاوت اقتصادی، سیاسی و فرهنگی درگیر است و حرکت‌هایی که در درون این میدان‌ها رخ می‌دهد، آگاهانه و ناآگاهانه بر زندگی او تأثیر می‌گذارند. یکی از این میدان‌ها، میدان ادبی است.
ادامه
PDF
موضع‌گیری و مشارکت‌جویی در مقالات نقد کتاب‌های ادبیات فارسی
علی ‌رضاقلی فامیان ( ٠١ آذر ٩٣ )
در پژوهش حاضر، محقق مقالات نقد کتاب‌های ادبیات فارسی را با تکیه بر انگارۀ هایلند بررسی کرده است.
ادامه
PDF
ساختارشناسی روایت در سطح داستان با نگاهی به رمان پاگرد
حسین صافی پیرلوجه ( ٠١ آذر ٩٣ )
«روایت» نیز مانند «زبان» مفهومی‌است برساخته از بازنمودهای گوناگونِ یک نظام نشانه‌ایِ واحد؛ نظامی‌به نام «بوطیقای روایت» که همچون دستور زبان، به سازه‌های متن پیوستگیِ ساختاری می‌بخشد و شناسه‌های لازم برای روایت گونگی متن را فراهم می‌کند. در این مقال به منظور ارائۀ تعریفی هرچه دقیق‌تر درباره مفهوم روایت‌گونگی، سازوکار دستگاه دولایه روایت را به پیروی از روایت‌شناسی ساختارگرا تنها با تمرکز بر ساختار رویدادهای داستان بررسی شده است.
ادامه
PDF
جامعه‌شناسی رفتار در رمان طناب‌کشی بر مبنای نظریۀ «داغ ننگ»
سیدعلی قاسم زاده ( ٢۶ آبان ٩٣ )
این جستار به کمک نظریۀ بینامتنیت خوانشی رولان بارت، مناسبات بینامتنی رمان «طناب‌کشی» را واگشایی کرده، سپس مبتنی بر چارچوب نظری «داغ ننگ» اروین گافمن و رویکرد نظری «احساس کهتری» آدلر تلاش کرده است به واکاوی کیفیت چاره‌اندیشی شخصیت‌های داغ‌خورده برای بازیابی هویت ضایع‌شده در کنش واکنش اجتماعی بپردازد.
ادامه
PDF
نقد کهن‌الگویی ریشه‌های دوگانه‌انگاری اسطوره‌ای در شاهنامه فردوسی
رضا ستاری، مرضیه حقیقی ( ٢۶ آبان ٩٣ )
در این نوشتار سعی شده است تا با تکیه بر دیدگاه‌های روان شناسی کارل گوستاو یونگ، ریشه‌های دوگانه‌انگاری در تفکّر اسطوره‌ای ایرانی و به تبع آن در شاهنامه فردوسی مورد بررسی قرار گیرد و جنبه‌های اهورایی و اهریمنی به عنوان نمادهای خودآگاهی و ناخودآگاهی در روان‌شناسی یونگ رمزگشایی شود.
ادامه
PDF
بار دیگر ما غلط کردیم راه (تبیین و تأیید نظر استاد زرین‌کوب دربارۀ داستان شاه و کنیزک)
محمدرضا حسنی جلیلیان ( ٢۵ آبان ٩٣ )
اغلب شارحان ظاهراً به پیروی از شرح خوارزمی، شاه را رمز «روح» و کنیز را رمز «نفس» فرض کرده‌اند. در آثار استاد عبدالحسین زرین کوب، کنیز رمز «انسان» و شاه رمز «خداوند» است؛ اما از نظر برخی پناه‌بردن شاه به مسجد و اعترافش به اشتباه، با اینکه او را رمز خداوند فرض کنیم، ناسازگار است؛ از این رو همچنان گرایش به نظریۀ خوارزمی بیشتر دیده می‌شود. در این پژوهش پس از نقد دیگر دیدگاه‌ها، با تکیه بر درون‌مایۀ اصلی داستان و شیوۀ داستان‌پردازی مولوی، برای تبیین نظر استاد زرین کوب، تلاش شده است.
ادامه
PDF
بازتاب حیرت خیام در ادبیات فارسی
قدمعلی سرامی، پروین رضایی ( ٢۵ آبان ٩٣ )
در این مقاله سعی می‌شود ضمن تبیین ابعاد حیرت و سرگردانی خیام در رباعیات فیلسوفانه او، نشان داده شود اسرار شگفت‌انگیز این سرگردانی به چه میزان، طبقات مختلف مخاطبان متنوع او را تحت تأثیر قرار داده است و آنها تا چه اندازه در این حیرانی شگفت‌انگیز فرو رفته‌اند.
ادامه
PDF
نقد تصحیح خمسۀ نظامی به کوشش بصیرمژدهی، در مقایسه با نسخه‌های مصحَّح وحید دستگردی و مسکو
حمیدرضا شایگان‌فر ( ٢٠ آبان ٩٣ )
نگارنده ضمن اشاره به ابیاتی از تصحیحِ سامیه بصیر مژدهی و مقایسه آنها با نسخه‌های وحید و مسکو در پی آن است تا بی‌اعتباریِ این تصحیح از خمسۀ نظامی را نشان دهد.
ادامه
PDF
رویکرد تحلیلی به عناصر داستانی سندبادنامه
محمدامیر مشهدی، عبدالله واثق عباسی، اکرم عارفی ( ٢٠ آبان ٩٣ )
در این پژوهش، پس از تقسیم داستان‌های سندبادنامه از نظر موضوع و درون‌مایه، عناصر دیگر داستان از جمله شخصیت، زمینه، زاویه دید، صحنه، پی‌رنگ، لحن، سبک و مخاطب به صورت اجمالی مورد بررسی قرار گرفته است.
ادامه
PDF
بازشناسی و معرفی تذکره ناشناخته «معارف العارفین»
محمدابراهیم ایرج پور ( ١٩ آبان ٩٣ )
معارف العارفین تذکره‌ای ارزشمند از عارفان و مشاهیر متصوفه عصر قاجار است و از آنجا که این برهه تاریخی از نظرگاه ادبی و فرهنگی کمتر طرف توجه و اقبال پژوهندگان بوده است، در مقاله حاضر به بازشناسی و معرفی تنها نسخه این اثر سودمند پرداخته خواهد شد.
ادامه
PDF
سیمای پیامبر اکرم (ص) به عنوان «انسان کامل» و «کمال انسانی» در خمسه نظامی گنجوی
سعید قاسمی پرشکوه، عباسعلی وفایی ( ١٩ آبان ٩٣ )
در این جستار تلاش بر این است که یکی از موضوعات اصلی تفکر عرفانی اسلامی یعنی سیمای پیامبر اکرم (ص) به عنوان «انسان کامل» و «کمال انسانی» در آثار نظامی بررسی و تجزیه و تحلیل شود.
ادامه
PDF
بررسی متن نامه مسعود غزنوی به ارسلان خان در تاریخ بیهقی با روش تحلیل گفتمان انتقادی
محدثه قدسی، محمدجعفر یاحقی، مهدخت پورخالقی چترودی ( ٠۴ آبان ٩٣ )
در این جستار یکی از مکاتبات سیاسی مسعود غزنوی به ارسلان خان قراخانی که ابوالفضل بیهقی آن را نوشته و در کتاب وی نسخه کامل آن ثبت شده است، با استفاده از سه مؤلفه فرکلاف تحلیل و توانایی نویسنده در پردازش مناسبات قدرت بررسی شده است.
ادامه
PDF
دیدن بیشتر ...